“Bələdiyyələrə əlavə səlahiyyətlərin verilməsi vacibdir“

15:15 20.10.2011
Yazını böyüt
Yazını kiçilt
Uzun müddətdir ki, “Bələdiyyələrə əlavə səlahiyyətlərin verilməsi haqqında“ qanun layihəsinin Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılacağı gündəmdədir. Müsahibimiz Milli Məclisin Regional məsələlər Komitəsinin üzvü Tahir Rzayevlə söhbətimizdə bu məsələyə də bir qədər aydınlıq gətirdik.
- Bələdiyyələrə əlavə səlahiyyətlərin verilməsi məsələsi parlamentin payız sesiyasında müzakirəyə çıxarılaması gözlənilimi?
- Bu qanun lahiyyəsi artıq birinci oxunuşdan keçib, indi ona ekspertlər və işçi qruplar tərəfindən əlavələr olunur. Çünki orada açıq qalan bir çox məsələlər var ki, onlar öz əklsini tapmalıdır. Bir çox xarici ekspertlər bələdiyyələrə müstəqil səlahiyyətlər vermək istəyirlər. Belə ki, dövlət əhəmiyyətli məsələlərin həllində bələdiyyələr mütləq iştirak etməlidirlər. Necə ki, inkişaf etmiş ölkələrdə olduğu qaydada. Ancaq bu gün Azərbaycanda bələdiyyələrin bu səlahiyyətləri həyata keçirmək üçün imkanları yoxdur. Bələdiyyələrin yüksək maliyyə bazası olmalıdır ki, sadalananları həyata keçirə bilsin. Bununla yanaşı bələdiyyələrin yüksək kadr potensiyalı olmalıdır. Bələdiyyələrin bu sahədə təcrübələrinin olması və texniki avadanlıqların olması da vacibdir. Ona görə də qanun lahiyyəsində bəzi məsələlər açıq qalıb. Amma qanunda nəzərdə tutulan bir sıra məsələlər var ki, həmin səlahiyyətlər bələdiyyələrə verilsə, bunları bələdiyyələr yerinə yetirə bilər.
- Konkret olaraq hansı yerli əhəmiyyətli slahiyyətlər bələdiyyələrə həvalə oluna bilər?
- Bir sıra səlahiyyətlər tədricən bələdiyyələrə ötürülməlidir. Məsələn mənzil-komunal idarələrin səlahiyyətlərində olan xidmətlər, yaşıllaşdırma tədbirləri, zibilliklərin yığılması, regionlarda su problemi və digər səlahiyyətləri də bələdiyyələr həyata keçirə bilərlər. Eləcə də müəyyən səlahiyyətlər var ki, onları bələdiyyələr yüksək formada həyata keçirmək imkanına malikdir. Məsələn, məktəbdənkənar müəssisələrin idarə olunması. Bu gün Azərbaycanda uşaq bağçalar azlıq təşkil edir. Amma qanunda var ki, uşalar da məktəbə baxçadan getməlidirlər. Lakin bağçaların sayı çox azdır. Hazırda dövlətin istifadə etmədiyi, dövlət mülkiyyətində olan binaları bələdiyyələr götürüb bağça, emal müəssisəsi və yaxud xidmət sahələri yarada bilərlər.
Bizim hazırladığımız yeni qanun layihəsində bunların hamısı nəzərdə tutulub. Bundan başqa, sovet dövründən qalan müəssisələrin çoxu işləmir. Qanun lahiyəsində nəzərdə tutulub ki, bunlar gələcəkdə bələdiyyələrə uzun müddətli və yaxud daimilik verilsin. Bələdiyyələr bunlardan özlərinə xidmət sahələri yaradıb gəlir əldə edə bilər. Düzdür, indi yerlərdə yaşıllaşdırma tədbirləri, kəndlərdə su təchizatı, sosial xidmət sahələri, xeyir-şər məclislərin təşkili bələdiyyələr tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq bu sahələrdən gələn vəsaitlər başqa qrumlara verilir. Bələdiyyə isə burada öz maliyyə vəsaitindən istifadə etsə də göstərdiyi xidmətlərdən heç nə qazanmır.
- Sadaladığınız xidmətlərdə səlahiyyətlərin bələdiyyələrə verilməsi barədə hökümət orqanları ilə hər hansı müzakirələr aparılıbmı?
- Əlbəttə ki, aparılıb. Neçə illərdir bələdiyyələrin ümumrespublika toplantıları keçirilir. Həmin toplantılarda yüksək səviyyəli dövlət məmurları iştirak edib və bu məsələlər orada da qaldırılıb. Onlar da deyiblər ki, əlaqələr inkişaf etdirilməlidir və bələdiyyələrə müəyyən imkanların, səlahiyyətlərin verilməsi üçün şərait yaradılmalıdır. Bu gün elə sahələr var ki, ona 3-4 təşkilat xidmət edir. Halbuki bunu bələdiyyəyə versək onlar bu işlərin öhtəsindən laiqincə gələ bilər. Lakin bunun üçün onlara da vəsait lazımdır.
-Bu qanunun təsdiqinə maeə yaradan səbəbin bələdiyyələrə ayrılacaq maliyyə vəsaiti ilə əlaqəsi varmı?
- Xeyr, bu gün qanunlar ekspertdən keçir. Bu sahə ilə məşğul olan beynəlxalq qrumlar var və onlar da öz mülahizələrin bildirirlər. Bununla yanaşı respublika əhatəli bir çox qrumlar var ki, bələdiyyə ilə işləyəcək, bunlar da öz təkliflərin verir. Üstəlik 50-60-a yaxın QHT var ki, onların çoxu bu sahədə ayrı-ayrı işlərlə məşğul olurlar və onlar da prosesə dəstək verirlər. Amma gərək ortaya qoyulan bütün rəy və təkliflər reallığa uyğun gəlsin. Həm də bizim hazırladığımız qanun beynəlxalq səviyəyə uyğun olmalıdır. Axı biz Avropaya qoşulmuşuq. Bundan başqa, beynəlxalq konvensiyalara da riayət olunmalıdır. Bundan da irəli gələn tələblər var. Qanun o tələblər əsasında olmalıdır, gərək hazırlanan qanun konvensiyanın tələblərinə də cavab versin. Gələcəkdə beynəlxalq təşkilatlar buna irad tutmamalıdırlar. Ona görə də bunların hamısı nizamlanmalıdır ki, hardasa boşluq qalmasın. Əks halda hansısa bir beynəlxalq təşkilat bildirir ki, bu qanunda boşluq var və bu qanun işləməyəcək. Ona görə də qanun təkmilləşdirir.
- Bəs, xüsusi mülkiyyətdə olan torpaqların kooperativlərdə birləşməsinə necə baxırsınız?
- Bizdə kooperasiya haqqında qanun oxunuşdan keçib, yenidən oxunuşa gələcək. Orada könüllülük prinsipidir. Mən regiondan seçilmiş deputat olduğumdan bilirəm ki, bu gün xırda təsərrüfatlar özün doğrultmur. Xırda təsərrüfatı olan şəxsə tutaq ki, 3 hektar torpaq verilib və o həmin sahənin bir hektarını taxıl, birini yonca, bir hektarını pambıq əkir. Bunun suvarılması, əkilib-becərilməsi, texniki qulluq kimi problemləri var və gərək bunların hamısı nəzərə alınsın. Kiçik də olsa, torpaqların suvarılması üçün bir şəxs 10 dəfə su gətirməlidir. Taxılın biçilməsi zamanı da gərək konbayn uzaq məsafəni qət edib sahəyə gəlsin. “Koorperasiya haqında“ qanunda isə nəzərdə tutulub ki, könüllü halda xüsusi mülkiyyətçilər razılığa gəlsinlər və özlərində bir birlik yaratsınlar. Bir nəfər rəhbər seçib birlikdə işləsinlər. Və onlar ümumi razılığa gəlsinlər ki, məsələn, 10 nəfər birləşib 50 hektarın bir hissəsini pambıq, müəyyən hissəsini taxıl, qalan hissəsini isə yonca əksinlər. Mövsümün sonunda isə orta pay hesabından da gəliri götürsünlər. Düzdür müəyyən rayonlarda bu sahədə birləşmə var. Lakin bəzən həmin şəxslər arasında mübahisələr də yaranır. Bəzən su problemi və başqa mübahisələr meydana gəlir. Hətta sahəyə suyun verilməsində də çəyinliklər yaranır ki, həmin sahə qanunla torpaq sahibinin deyil. Axı, həmin yerin haqqı ödənilir! Ona görə də bu sahədə çətinliklərin aradan qaldırılması da bu qanunla müəyyən olunmalıdır. Həmin şəxslərin əlində qanunla müəyyən olunan sənəd olmalıdır ki, onlar haqqını tələb edə bilsinlər. Bu da könülllük əsasında olmalıdır. Əgər məcburi olsa, belə çıxır ki, biz sovet dövrünə qayıdırıq. Qanunda nəzərdə tutulur ki, könüllülük əsasında xüsusi mülkiyyətçilər özlərinin torpaq sahələrini birləşdirib, ondan səmərəli istifadə edə bilərlər.
- Torpaqların kooperativ şəkildə birləşdirilməsi regionlarda yerli əhəmiyyətli problemlərin həllinə təsir göstərə biləcəkmi?
-Sözsüz ki, təsir göstərəcək. Ağıllı adamlar birləşəndə, oturub məsləhətləşəndə qüvvətli olurlar. Hər kəs birləşib, çəkici bir yerə vuranda daha möhkəm olur. İnkişaf etmiş ölkələrin bir çoxlarında bu təcrübədən istifadə edirlər. Ancaq bizdə torpaqların çoxu baxımsızdıqdan yarasız haldadır. Bəzən bir vətəndaş 5 hektar torpaq alır, amma imkansızlıqdan sahəni əkə bilmir. Buna görə “Koorperasiya haqında“ qanunun qəbul olunması vacibdir. Mən belə düşünürəm ki, bu qanun tez bir zamanda qəbul olunacaq.
Pərvin İsmayılova
Oxunma sayı 130