Qarabağa qayıtmaq istəyi artıq mübahisə predmeti deyil… - Müsahibə

12:05 19.01.2021 Müəllif:Sultan Laçın
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Unutmamalıyıq ki, o oğulların şəhidliyi sayəsində məhz biz köçkünlərin ata-baba yurdları azad olunub

Milli Məclisin Laçın rayonundan deputatı, iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Mahir Abbaszadə ilə 44 günlük müzəffər Vətən savaşından sonrakı ilk görüşümüzdə öncə onu  torpaqlarımızın, o cümlədən doğma Laçın rayonu və  doğulub boya-başa çatdığı Güləbird kəndinin  də işğaldan azad olunması münasibətilə təbrik etdik.  Parlament üzvü işğaldan azad olunmuş Qarabağ torpaqlarına Böyük Qayıdış proqramı, həmin proqramın həyata keçirilməsi qarşısındakı çətinliklər, Milli Məclisdə bu istiqamətdə  görülmüş və gözlənilən işlər, konkret olaraq Laçın rayonuna qayıdışla bağlı problemlərdən və s.  bəhs edib.

- Mahir müəllim, işğaldan azad olunmuş torpaqlara qayıdacaq vətəndaşlarımıza hansı əlavə güzəştlər nəzərdə tutulması haqqında məlumatınız varmı?

- Əlbəttə, o torpaqlara qayıdacaq vətəndaşların məşğulluq, özünüməşğulluq və biznesin qurulması, inkişafı məsələsi Böyük Qayıdış proqramının əsas tərkib hisssələrindən biridir.  Bütün bunlar, sözügedən işlərə yerli özəl sektor və xarici kapitalın cəlb olunması üçün orada normal investisiya mühitinin yaradılmasıyla bağlı məsələlər Azərbaycan dövləti tərəfindən artıq müzakirə edilməkdədir.  Hesab edirəm ki, biz yaxın aylarda proqramın bu hissəsinin konkret hədəf və maddələrindən bəhs edə biləcəyik. Təbii ki, burada vətəndaşlara güzəştli kredit və ssudaların verilməsi,  o ərazilərdə çalışan şirkətlərə güzəştli, faizsiz kerditlərin ödənilməsi, həmin şirkətlərə vergi güzəştləri və tətillərinin tətbiqi və s. də nəzərdə tutulacaq. Zənnimcə, bəhs olunan tədbirlər görülərkən işğaldan azad rayonların ənənəvi iqtisadiyyatının inkişaf etdirilməsi ilə bağlı da dövlətimiz tərəfindən müvafiq proqramlar hazırlanır.  Eyni zamanda bizdə olan məlumata görə, keçmiş məcburi köçkünlərin hazırda da qüvvədə olan güzəşt və imtiyazları, yəni çörəkpulu müavinətləri,  kommunal güzəştlər və s. doğma yurdlarında məskunlaşmalarından sonra  da bir neçə il saxlanılacaq. Həmçinin, gənc nəslin o torpaqlarda qalıb yaşaması üçün zəruri olan məsələlərin həyata keçirilməsi,  büdcə təşkilatlarında çalışanların əmək haqqılarına digər regionlardan fərqli olaraq müəyyən əlavələr olunması və s. məsələlərlə bağlı da güman ki, tezliklə dövlətimiz tərəfindən müsbət addımlar atılacaqdır...

- Qarabağ torpaqlarına qayıdacaq soydaşlarımızı düşündürən məsələlərdən  biri də orada yeni evlərin, yaşayış massivlərinin hansı mexanizm əsasında salınacağıdır. Yəni, deyək ki, şəhərlərdə, rayon mərkəzlərində yaşayanlar üçün əsasən bina evləri, kəndlərdəkilər üçün isə həyət evləri tikiləcək. O tərəfi maraqlıdır ki, əksəriyyət, xüsusən kənd sakinləri yeni evlərinin məhz yandırılmış, dağıdılmış olsa da, keçmiş dədə-baba evinin yerində tikilməsini arzulayır. Bu cür məsələlər öz həllini necə tapacaq?..

- Bilirsiniz, erməni vandalları əksər yaşayış məntəqələrimizdə yaşayış binalarını,  o cümlədən həyət evlərini tamamilə dağıdıblar, bəzilərinin heç divarları da qalmayıb. Ağdamda, Füzulidə qəbiristanlıqları belə, şumlayaraq yerində taxıl sahələri, meyvə bağları salıblar. Bir sözlə, maksimum çalışıblar ki, azərbaycanlıların o torpaqlardakı həyat izlərini tamamilə silsinlər. Həmin izlərin bərpası üçün, təbii ki, dediyiniz məsələlərə müsbət nöqteyi-nəzərdən yanaşılması vacibdir.  Yeri gəlmişkən, cənab Prezident də öz çıxışlarının birində  erməni vəhşiliklərinin gələcək nəsillərə və xarici qonaq və turistlərə çatdırılması üçün işğaldan azad edilmiş rayon və şəhərlərdə səhra muzeylərinin yaradılmasının vacibliyini vurğuladı...

İşğalçı ermənilər özlərinin qanunsuz məskunlaşdıqları bəzi şəhər və kəndlərdə müəyyən dərəcədə əvvəlki yaşayış evlərini salamat saxlayıb, eyni zamanda özləri də bir neçə ev tikiblər. Bu baxımdan o torpaqlara qayıdacaq soydaşlarımıza yaşayış massivlərinin salınmasıyal bağlı, zənnimcə, iki yanaşma var. Birincisi, tamamilə yer üzündən silinmiş məntəqələrdə  büsbütün yeni massivlərin tikilməsidir. İkincisi də, qismən dağıdılmış yaşayış məntəqələrində dağdılmış binaların bərpası  ilə yanaşı, yeni binaların tikintisidir...

Bir sözlə, hesab edirəm ki, dövlətimiz on illərin əzab-əziyyətindən sonra Qarabağ yurdlarına dönən hər bir keçmiş köçkün vətəndaşın gerçəkliyə uyğun arzu-istəyini maksimum nəzərə almaq üçün mümkün olanı edəcək...

- 8 Noyabr Zəfərimizdən sonra cəmiyyətdə gündən-günə aktuallaşan müzakirə mövzularından biri də artıq torpaqları azad olunmuş keçmiş məcburi köçkün soydaşlarımızın azad Qarabağ yurdlarına qayıdış istəyinin hansı səviyyədə olmasıdır. Yəqin ki, karantin dövrü olmasına rəğmən ünsiyyətdə olduğunuz laçınlı keçmiş köçkünlərlə də bu barədə söhbətlər edirsiniz? 

- Qəti əminəm ki, nəinki Laçın rayonu, işğaldan azad digər rayonların da hər bir sakini, dəyərli deputat həmkarım Aqil Abbas demişkən, o torpaqlara köçməkdən ötrü ölürlər. Sadəcə olaraq  Azərbaycanı  sevməyən kimlərsə  bu mövzunu mətbuatda və sosial şəbəkələrdə mənfi istiqamətdə qızışdırmağa çalışır. Cənab Prezidentin göstərişinə əsasən, bizdə olan  məlumata görə, artıq müvafiq təşkilatlar yaxın günlərdə  keçmiş  məcburi köçkünlərin torpaqlarına dönmək istəyi ilə bağlı sorğunun keçirilməsinə başlayacaqlar. Və mən elə özüm də  bir keçmiş məcburi köçkün kimi sizi inandırıram ki, o yurdların  hər bir əsl sakini öz ata-baba yurdunda yaşamaq, yaratmaq, o torpaqların daimi sakini olmaqla bağlı qərarlı və israrlıdır. Bizim onillərlə nəinki arzuladığımız, həsrəti ilə qovrulduğumuz günlər yetişib. Allah Ali Baş Komandanımızı qorusun! Məhz onun – cənab Prezidentin rəhbərliyi, Azərbaycan Ordusunun gücü,  şəhidlərimizin, qazilərimizin qanı və canı bahasına  o torpaqlar işğaldan azad edilibdir.  Sizə deyim ki, bizim torpaqlarımıza dönməyimizlə bağlı yeganə bir  çətinlik və təhlükə varsa, o da minalanmış sahələrlə bağlıdır. Bu problem ortadan qalxandan sonra hər bir məcburi köçkün öz torpağına qayıtmaqla bağlı daha da israrlı olacaq.  Bir məsələni də vurğulayım ki, şanlı Zəfərimizdən sonra nəninki o torpaqların əsl sakinləri olan keçmiş didərginlər, digər bölgələrimizdən, xüsusən də  Qərbi Azərbaycandan (Ermənistan) olan  yüzlərlə soydaşımız Qarabağa köçüb orada daimi yaşamaq arzusuyla bağlı artıq aidiyyəti orqanlara  rəsmi ərizələr veriblər.  Odur ki, işğaldan azad torpaqlarımıza qayıtmaq istəyi məsələsinin mübahisə predmeti olmadığını düşünürəm... Hazırda bu arzu, istəklə yaşayan hər bir azərbaycanlı  o yurdlara qayıdışın start götürməsi ilə bağlı ölkə Prezidentinin qərar və göstərişlərini səbirsizliklə gözləyir...

- Məlum olduğu kimi, dövlət başçısı bu günlərdə məcburi köçkünlər üçün nəzərdə tutularaq  tikintisi başa çatmış və ya tikilməkdə olan yeni evlərin şəhid ailələrinə verilməsi haqda qərar verdi. Əlbəttə, bu, ədalətli addımdır. Bir məsələ qaranlıq qalır ki, sizin laçın rayonundan olan seçiciləriniz arasında da elə keçmiş köçkünlər var ki, onillərlə həddindən artıq dözülməz şəraitdə yaşayıb və son Vətən müharibəsinədək tezliklə yeni mənzillərlə təmin olunmalarına ümidli olublar. Təbii ki, torpaqlarımıza qayıdış prosesi isə azı bir neçə il çəkəcək. Belə keçmiş köçkünlər üçün dövlətimiz tərəfindən hər hansı bir istisna nəzərdə tutulmayıb ki?

- Son 25-30 il ərzində Azərbaycan dövləti tərəfindən məcburi köçkünlərin həyat şəraitinin  yaxşılaşdırılması üçün kifayət qədər işlər görülüb. Bilirsiniz ki, 109-dan artıq yeni qəsəbə tikilib, təxminən, 47 minə yaxın ailə yeni evlərlə təmin olunub. Həmin müddət ərzində  hər bir məcburi köçkün sosial müavinətlə təmin olunub.  Köçkün övladları dövlət ali təhsil müəssisələrində ödənişsiz təhsillə təmin edilib. Bir sözlə, dövlətimiz dünyada qaçqın və məcburi köçkünlərə baxışla bağlı yeni, unikal bir model ortaya qoyub. Bu sahədə araşdırma apardığımdan dəqiq bilirəm ki, heç bir dövlətdə bunun analoqu yoxdur. İndi  44 günlük müzəffər Vətən müharibəsindən sonra tamamilə fərqli bir gerçəklik yaranıb.  Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə torpaqlarımız işğaldan azad olunub və öncə ətraflı söylədiyimiz kimi, artıq keçmiş köçkünlərimizin həmin yurdlara qayıdışı, tezliklə onlar üçün o torpaqlarda yeni evlər tikilməsi üçün sürətli işlər aparılır. Bu baxımdan cənab Prezidentin də vurğuladığı kimi, artıq Bakı, Sumqayıt və digər ərazilərdə tikilmiş və tikilməkdə olan yeni evlərin şəhid ailələrinə verilməsini yəqin ki, keçmiş köçkün soydaşlarımız anlayışla qarşılayır. Təbii, dediyiniz kimi, yalnız Laçın rayonundan deyil, digər bölgələrdən olan keçmiş köçkünlər arasında da çox ağır  şəraitdə, normal  binalarda deyil,  qəzalı yataqxana, məktəb və bağçalarda, yarımçıq tikililərdə yaşayan və illərlə yeni mənzillərə köçürülməsini gözləyənlər var. Digər tərəfdən biz məcburi köçkünlər də onu unutmamalıyıq ki,  bilavasitə biz məcburi köçkünlərin didərgin salındığı torpaqların düşmən işğalından azad olunması uğrunda ən şirin nemət olan canını fəda edərək şəhid olan oğullarımızın ailələrinin hamıdan öncə mənzillə təmin olunması da məntiqlidir. Unutmamalıyıq ki, onların şəhidliyi sayəsində məhz bizim ata-baba yurdlarımız azad olunubdur. Bu nöqteyi-nəzərdən düşünürəm ki, dövlətimizin  qərarı ədalətlidir. Əlbəttə, insanların çətinlikləri anlaşılandır. Bununla belə, hər bir vətəndaş, o cümlədən keçmiş məcburi köçkünlər də, hər kəs öz sahəsində əlindən gələni etməlidir ki, biz tez bir zaman da  o torpaqlarımıza dönüb doğma yurdlarımızda yeni mənzillərlə təmin olunaq və  burada çətin vəziyyətdə yaşayanlarımızın da problemi həll olunsun. Ali Baş Komandanımız başda olmaqla dövlətimiz bu mövzuda qərarlıdır və söhbətimizin əvvəlində də vurğuladığımız kimi, artıq ilkin vəsait ayrılıb, gərəkli əməli addımlar atılıb və Böyük Qayıdış proqramına start verilib...

Oxunma sayı 266
Siyasət rubrikasından digər xəbərlər