İrandakı kürdləri silahlandırmaq planını Ərdoğana Vens deyib

11:59 09.06.2026 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

"The Jerusalem Post" qəzeti İsrail kəşfiyyat agentliyi Mossad-ın rəhbəri kimi David Barneanın təşkilatı necə dəyişdirdiyinə diqqət çəkən bir məqalə dərc edib. Hazırkı və ya keçmiş Mossad mütəxəssislərinin fikirlərinə əsaslanan məqalədə ABŞ vitse-prezidenti JD Vensın Mossad-ın İrana qarşı kürd qüvvələrindən istifadə planını Türkiyəyə sızdırdığı iddia edilir. Məqalədə iddia edilir ki, bu sızma Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanı ABŞ prezidenti Donald Trampa zəng etməyə və əməliyyatı dayandırmağa sövq etmək məqsədi daşıyırdı. Lakin Ağ Ev bu iddianı təkzib edib.

Hafta.az yazır ki, "The Jerusalem Post" qəzetinə müsahibə verən Barneaya yaxın mənbələr, kürdlərin quru hücumunu əhatə edən İran İslam rejimini devirmək planı ideyasının əsasən ABŞ-dan qaynaqlandığını iddia ediblər.

Hesabatda xatırladılıb ki, ABŞ 2003-cü ildə Səddam Hüseyn rejiminin devrilməsi zamanı kürdlərlə birgə əməliyyatlar keçirib. Məsud Bərzani də daxil olmaqla, o dövrdə Bağdada daxil olan kürd qüvvələrində iştirak edənlərin çoxunun İsrailin İran rejiminə qarşı səfərbər etməyə ümid etdiyi aktyorlar olduğu bildirilir.

"The Jerusalem Post" qəzetinə danışan mənbələrə görə, həm İraq, həm də İran kürdləri əlavə təlimə ehtiyac olmadan əhəmiyyətli döyüş qabiliyyətlərinə malik idilər. Əgər planlaşdırılan əməliyyatda kürd qüvvələrindən istifadə olunarsa, ABŞ-ın öz quru qoşunlarını yerləşdirməsinə ehtiyac qalmaz və əsgərlərini riskə atmaqdan qaça bilərdi. Mənbələr həmçinin iddia edirdilər ki, İsrail kürd qüvvələri üçün yalnız uçuşa qadağan zona təmin etməklə yanaşı, həm də onların irəliləməsinə mane olmağa çalışan İran qüvvələrinə qarşı davamlı hava dəstəyi təklif etməyə hazırdır.

İsrail kəşfiyyat mənbələri iddia edirdi ki, kürd döyüşçülər həm ABŞ, həm də Mossad tərəfindən təmin edilən silahlar və İsrail rəsmilərindən alınan təlim sayəsində əməliyyata hazırdırlar. Hesabatda həmçinin bu silahların bəzilərinin İsrail ordusu tərəfindən Qəzzadakı HƏMAS və Livandakı Hizbullah-dan ələ keçirilən sursatların yenidən bölüşdürülməsi yolu ilə əldə edildiyi iddiaları da yer alıb. ABŞ prezidenti Donald Trampın əməliyyata veto qoymasının səbəbləri ilə bağlı müxtəlif şərhlər var. İsrail rəsmiləri Trampın veto qərarının onun administrasiyasındakı yüksək vəzifəli məmurların təsiri altında olub-olmadığı, yoxsa prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təşəbbüslərinin nəticəsi olub-olmadığı barədə fikir ayrılığına malikdirlər.

Xəbərlərdə Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliffin kürd müdaxiləsinə qarşı çıxdığı irəli sürülsə də, Mossad mənbələri Retkliffin İsrail rəsmilərinə heç vaxt əməliyyata qarşı çıxdığını demədiyini iddia ediblər. Həmin mənbələr, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin kürd qüvvələrinə silah verdiyinə dair ictimai məlumatları xatırladaraq, Amerika kəşfiyyatının əməliyyatın uğuruna töhfə verə biləcək addımlar atdığını bildiriblər. İsrail mənbələri Ağ Evdəki bəzi Amerika rəsmilərini əməliyyat planını Prezident Ərdoğana sızdırmaqda günahlandırdılar. Mənbələr İrana qarşı müharibə ilə bağlı şübhələrini bildirən ABŞ vitse-prezidenti JD Vensin adının bu iddialarda ön plana çıxdığını iddia ediblər. Hesabatda bu məlumatların Ərdoğanın Trampa çatması və əməliyyatı dayandırması üçün paylaşıla biləcəyi irəli sürülüb.

Digər tərəfdən, JD Vensin xüsusi müşaviri və mətbuat sözçüsü Luk Şreder hesabatdakı iddiaları təkzib edib. O bildirib ki, "Bu hesabat tamamilə yalandır. Əgər onlar bizimlə əlaqə saxlasaydılar, biz onlara açıq şəkildə deyərdik".

Hesabata görə, Mossad-ın rəisi Barnea 12 fevralda Trampla video zəngi zamanı İran rejiminin tezliklə çökəcəyinə zəmanət verməyib. Bunun əvəzinə, o, rejimin devrilməsinin müharibə bitdikdən sonra bir il və ya daha çox vaxt apara biləcəyini deyib. Lakin Barnea kürdlərin iştirak etdiyi quru əməliyyatının rejim dəyişikliyi üçün zəruri olan şərtləri əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcəyini iddia edib. Həmçinin bildirilib ki, İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu Barneanın vida mərasimindəki çıxışında da oxşar qiymətləndirmələr edib. Barneanın əsas tezisi İran rejiminin təməllərinin sarsılacağı idi.

Məruzədə Barneanın Trampın İrana iqtisadi, diplomatik, hərbi və dəniz təzyiqlərini davam etdirəcəyi təqdirdə rejimin bir il ərzində çökəcəyinə inandığı bildirilir. Lakin bildirilir ki, Barnea ABŞ-ın yekun razılığa gəlməzdən əvvəl sanksiyaları ləğv etməsi və ya Hörmüz boğazındakı təzyiqlərə son qoyması halında İsrail, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi və Mossad tərəfindən hazırlanan planların əhəmiyyətini böyük ölçüdə itirəcəyini düşünür.