Alimlər inanılmaz yeni material yaratdılar

09:05 17.04.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Tədqiqatçılar qızılın inanılmaz dərəcədə nazik forması olan “qızıl” yaratmağa nail olublar.

Hafta.az-ın yazdığına görə, bu iş qrafit atomlarının bir qatından ibarət olan qrafenin uğurlu istehsalını izləyir. Təəccüblü dərəcədə möhkəm olan, istiliyi və elektriki misdən qat-qat yaxşı keçirən bu material möcüzə kimi təriflənir.

“Goldene” eyni prinsip əsasında qurulub. Tədqiqatçılar qızılı elə yayıblar ki, yalnız bir atom qalınlığında olsun. Qrafen kimi, elm adamları bu prosesin materiala böyük irəliləyişlərə səbəb ola biləcək müxtəlif yeni xüsusiyyətlər verdiyini söyləyirlər.

Tədqiqatçılar deyirlər ki, yeni material karbon qazının çevrilməsindən tutmuş suyun təmizlənməsinə, kommunikasiya texnologiyalarına və daha çox şeydə faydalı ola bilər. Üstəlik, bu materiala əsaslanan mövcud texnologiyalarda daha az qızıl istifadə edilə bilər.

Tədqiqatçılar qızılın bir sıra oxşar materiallardan yalnız biri ola biləcəyini irəli sürürlər. Hazırda eyni tapıntıların digər metallarda istifadə oluna biləcəyini anlamaq üçün daha çox iş aparılır.

Linköping Universitetinin Materialların Dizaynı Departamentinin tədqiqatçısı Şun Kaşivaya deyir: "Əgər materialı həddindən artıq nazik edirsinizsə, qrafendəki kimi qeyri-adi bir şey baş verir. Eyni şey qızıl üçün də keçərlidir".

Bildiyiniz kimi, qızıl ümumiyyətlə bir metaldır, ancaq tək bir atom qatının qalınlığındadırsa, qızıl onun əvəzinə yarımkeçirici ola bilər.

Tədqiqatçılar uzun illərdir ki, bu növ zərif qızılı yaratmağa çalışsalar da, metalın yığılma meyli ona mane olub. Nəhayət, bu ixtira yapon sənətkarlarının çoxəsrlik texnikasından ilhamlanaraq hazırlanıb.

İxtira da qismən təsadüf nəticəsində yaranıb. Yeni material əsas materialda titan və karbon təbəqələri arasında qızılın yerləşdirilməsinə əsaslanır və başqa bir şey axtararkən tapılıb.

Linköping Universitetinin nazik təbəqə fizikası professoru Lars Hultman deyir: "Biz tamamilə fərqli tətbiqləri nəzərə alaraq əsas materialı yaratdıq. Biz silisiumun nazik təbəqələrdə olduğu titan silisium karbid adlı elektrik keçirici keramika ilə başladıq. Sonrakı fikir əlaqə yaratmaq üçün materialı qızılla örtmək idi. Bununla belə, komponenti yüksək temperatura məruz qoyduğumuzda, silikon təbəqəsi əsas materialdakı qızılla əvəz olundu”.

İnterkalasiya adlanan proses vasitəsilə istehsal edilən bu yeni material bir neçə ildir ki, tədqiqatçıların əlindədir. Lakin qızılın özünü çıxara bilmədilər.

Onlar daha sonra Yapon dəmirçilərdən Murakami reagenti adlı bir üsul əldə ediblər. Bu üsul, məsələn, poladın rəngini dəyişdirmək üçün istifadə ediləcək bir materiala karbonun aşındırılması ilə tətbiq olunur. Tədqiqatçılar bu resepti götürdülər və qızılı çıxarmaq üçün bəzi dəyişikliklər etdilər.

Tapıntılar “Nature Synthesis” elmi jurnalında dərc olunan “Bir atom qatlı qızıldan ibarət qızılın sintezi” adlı yeni məqalədə təsvir edilib.

Oxunma sayı 35