Alzheimer xəstəliyi genetikdir?

10:00 16.05.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Bu yaxınlarda aparılan bir araşdırma ilk dəfə olaraq Alzheimer xəstəliyinin inkişaf riskinin irsiyyətlə birbaşa əlaqəli olduğunu göstərib.

Hafta.az-ın yazdığına görə, tədqiqatçılar tibb tarixində ilk dəfə olaraq Alzheimer xəstəliyinin genetik formasını müəyyən ediblər. Bu, xəstəliyin əvvəllər inanıldığından daha irsi ola biləcəyini göstərir.

Xəstəliyin hər 50 hadisəsindən yalnız birinin ailə formalarına bağlı olduğuna inanılırdı, lakin “Nature” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, Alzheimer xəstəliyinin hər altı hadisəsindən biri “irsi” hesab edilə bilər.

Yeni araşdırma dərc edilməzdən əvvəl elm adamları "APOE4" adlı bir genin varlığından xəbərdar idilər ki, bu da insanın Alzheimer xəstəliyinə tutulma riskini artıra bilər.

APOE, zülalı bütün bədəndə və beyində xolesterolun daşınmasına cavabdeh edir və hüceyrə funksiyasını pozan beta-amiloid lövhələrinin monitorinqində rol oynadığı düşünülür.

APOE4 geni APOE geninin alt növüdür. Bu genin ən azı bir nüsxəsi olan insanlarda Alzheimer xəstəliyinə tutulma riski daha yüksəkdir və genin iki nüsxəsi olanlarda risk daha da artır.

Yeni araşdırma genlərin Alzheimer xəstəliyinin riskinə və gedişatına necə təsir etdiyini daha dərindən başa düşməyə imkan verir.

APOE4 geni təkcə risk faktoru deyil, həm də Alzheimer xəstəliyinin irsi forması hesab olunur. Bu o deməkdir ki, genin iki nüsxəsini daşıyan insanlarda xəstəlik üçün xarakterik olan beyin dəyişiklikləri inkişaf edəcək.

Simptomlar adətən APOE4 genini daşıyan insanlarda daha erkən başlayır və 55 yaşdan sonra beyində lövhə əmələ gəlməsi ilə əlaqəli bir protein olan amiloid betanın daha çox yığılması aşkar edilib. Bundan əlavə, 65 yaşına qədər bu insanların əksəriyyətində əhəmiyyətli lövhə yığılması müşahidə olunur. Ancaq bu insanlar bəzi yeni müalicələrdən faydalanmaya bilər.

Alzheimer xəstəliyi üçün genetik test ümumiyyətlə tövsiyə edilmir, lakin ailə üzvləri bu xəstəliyi erkən yaşda inkişaf etdirən insanlar üçün faydalı ola bilər.

Bu tədqiqat Alzheimer xəstəliyini və genlərin xəstəliyə təsirini anlamağa kömək edir və xəstəliyin qarşısının alınması və müalicəsi üçün yeni strategiyaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Oxunma sayı 194