Kiyevin mərkəzi meydanında yüzlərlə ad və üzərində Ukrayna bayraqları olan fotoşəkillər Rusiya ilə üç illik müharibə zamanı döyüşlərdə həlak olan hərbçilərin xatirəsinə ucaldılmış abidənin qarşısını doldurur. Fotoşəkillərdən də göründüyü kimi, abidənin özündə Ukrayna bayrağı ilə yanaşı Azərbaycan bayraqları da yan-yana dalğalanır.
Hafta.az-ın yazdığına görə, təəssüf ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp qan tökülməsinə son qoymaq üçün atəşkəsi təmin etmək səylərini artırdıqca, üç ildir uzanan qarşıdurmada ölənlərin əsl sayı naməlum olaraq qalır.
Həm Moskva, həm də Kiyev adətən hərbi itkilərini açıqlamır və AFP hər bir düşərgənin itkiləri ilə bağlı iddialarına istinad etmir.
Nadir bir ictimai hesablamada prezident Vladimir Zelenski ABŞ-ın NBC xəbər agentliyinə 46 mindən çox Ukrayna əsgərinin öldürüldüyünü, 380 minə yaxınının isə yaralandığını bildirib. Ancaq ukraynalı müstəqil müharibə müxbiri Yuri Butusov 2024-cü ilin dekabrında deyib ki, onun ordu mənbələrinə istinadən aldığı məlumatda təxminən 70 min ölü və 35 min itkin düşmüş hesab edilir.
Bir sıra Qərb KİV-ləri Avropa və ABŞ mənbələrinə istinad edərək, rəqəmlərin çox fərqli olduğunu bildiriblər - döyüşlərdə 50 min – 100 min ukraynalının öldüyü təxmin edilir.
Rusiya 2022-ci ilin sentyabrından 6 mindən az əsgərin öldürüldüyünü bildirdiyi vaxtdan bəri ölümləri açıqlamadı - bu rəqəmin reallıqdan xeyli çox olduğuna inanılır. Yerli məmurlar və ailə üzvlərinin ölüm xəbərlərinin dərci kimi açıq mənbələrdən istifadə edən bir sıra müstəqil araşdırmalar Rusiya ordusu üçün kütləvi şəkildə ölənlərin olduğunu bildirib.
Rusiyanın “Mediazona” saytı və BBC-nin rus xidməti həlak olan 91 minə yaxın rus əsgərin adlarını müəyyənləşdirdiklərini, faktiki ölənlərin sayının hələ “xeyli dərəcədə yüksək” ola biləcəyini bildirib.
2024-cü ilin sonunda ABŞ-ın o zamankı müdafiə naziri Lloyd Ostin ölən və ya yaralanan 700 mindən çox rus əsgərindən danışmışdı. Buna Rusiya uğrunda döyüşən Şimali Koreya əsgərlərindən ölənlərin sayı da əlavə edilib. Seul onlardan 1100 nəfərin öldürüldüyünü, Kiyev isə bu rəqəmin 3 minə yaxın olduğunu bildirir.
Minlərlə ukraynalı mülki şəxs də həlak olub, lakin bunun araşdırılması çox mürəkkəbdir.
Zelenski fevralın əvvəlində demişdi ki, işğal zamanı “on minlərlə mülki şəxs” Rusiya əsgərləri tərəfindən öldürülüb.
Anonim danışan yüksək rütbəli dövlət rəsmisi AFP-yə bildirib ki, Ukraynada mülki vətəndaşların ölümünə dair hər hansı bir rəqəm "təxmini olaraq qalır".
BMT-nin Ukraynadakı İnsan Haqları Monitorinq Missiyası 12500 mülki vətəndaşın öldürüldüyünü, 28400 nəfərin isə yaralandığını müəyyən edib. Lakin missiyanın direktoru Danielle Bell bildirib ki, beynəlxalq təşkilatların Ukraynanın Rusiya tərəfindən işğal olunmuş hissəsinə çıxışı olmadığından, “faktiki rəqəm çox güman ki, daha çox olacaq”.
Təkcə 2022-ci ildə Rusiyanın Mariupol mühasirəsində on minlərlə insanın öldüyü güman edilir, müxtəlif Ukrayna rəsmiləri ölənlərin sayının 20 minlə 80 min arasında olduğunu təxmin edir.
Ukrayna Prezident Admnistrasiyasındakı mənbə AFP-yə bildirib ki, insan itkisi yalnız o zaman aydın olacaq ki, Ukrayna bir gün "kütləvi məzarlıqlar"ın olduğuna inandığı işğal olunmuş əraziləri nəzarətə götürə bilsin.
Rusiya həmçinin öz ərazisində həlak olan mülki şəxslərin sayını açıqlamır.
Hər iki regional hökumətin 2024-cü ilin sonunda açıqladığı məlumatlara görə, Rusiyanın avqust ayında Kiyevin hücuma başladığı Kursk sərhəd bölgəsində və müntəzəm olaraq Ukraynanın hücumu altında olan Belqorod bölgəsində 350 mülki şəxs həlak olub.
Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi (BQXK) bu ay bildirib ki, hər iki tərəfdən həm mülki vətəndaşlar, həm də döyüşçülər olan 50 min itkin düşmüş şəxsin sənədləri üzərində işləyir.
Mərkəzi İzləmə Agentliyinin (CTA) xüsusi bürosunun rəhbəri Dusan Vujasanin qeyd edib ki, "2024-cü ilin fevral ayından bəri itkin düşmüş şəxslərlə bağlı açıq işlərin sayı iki dəfədən çox artıb".
BQXK-nın sözçüsü bildirib ki, rəqəmlər “çox güman ki, aysberqin görünən hissəsidir”.
Ukrayna hakimiyyəti 2025-ci ilin fevralına olan məlumata görə, itkin düşmüş şəxslərin reyestrini yaradıb. Rusiya isə itkin düşənlərin sayını açıqlamayıb. Lakin Rusiya müdafiə nazirinin müavini Anna Tsivilyova noyabrda hökumətin iclasında deyib ki, Moskva itkin düşən əsgərlərin ailə üzvlərindən DNT testi üçün 48 min tələb alıb…
