NASA-nın teleskopları cavab tapdı

09:34 24.05.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

NASA-nın teleskoplarından istifadə edən alimlər bəzi planetlərin niyə şişmiş görünməsi sualına cavab veriblər.

Hafta.az-ın “Science Daily”a istinadən yazdığına görə, iki ayrı araşdırma astronomların uzun müddətdir həll etməyə çalışdıqları bu sirri işıqlandırsa da, bu, atmosfer və planetlərin daxili strukturları ilə bağlı gələcək tədqiqatlar üçün də vacibdir.

Yerdən təxminən 200 işıq ili uzaqda olan bir ulduzun ətrafında fırlanan WASP-107 b-nin quruluşunu araşdıran elm adamları bu ekzoplanetin kütləsi və ölçüsü arasında necə bu qədər fərq ola biləcəyini anlamağa çalışıblar. Yupiterin ölçüsünə yaxın olsa da, kütləsi təxminən onda biri olan göy cismi məlum sıxlığı ən aşağı olan planetlərdən biridir.

"WASP-107 b Webb üçün çox maraqlı bir hədəfdir. Çünki o, tədqiq etdiyimiz digər aşağı sıxlıqlı planetlərin əksəriyyətindən, isti Yupiterlərdən əhəmiyyətli dərəcədə soyuq, Neptundan isə daha az kütlədir" deyib Johns Hopkins Universitetindən David Sing.

Digər şişmiş planetlərdən daha soyuq və daha az kütləli olduğu üçün WASP-107 b-nin sıxlığı alimlər üçün sual işarəsi yaradıb: Planetin öz ulduzundan aldığı enerji, içindəki qazların şişməsinə səbəb olacaq səviyyədə deyildi.

Digər tədqiqatı aparan Arizona Dövlət Universitetindən Luis Uelbanks deyib: “WASP-107 b-nin radiusu, kütləsi, yaşı və daxili temperaturu fərziyyəsinə əsaslanaraq, onun çox kiçik, qayalı nüvəsi var və bu, çox böyük bir nüvəni ehtiva edir. Ancaq belə kiçik nüvənin bu qədər qazı necə yığıb Yupiterə yaxın olan bir planetə çevrilmədiyini anlamaq çətin idi".

NASA-nın James Webb və Hubble müşahidələrini araşdıran tədqiqatçılar ekzoplanetin atmosferində çox az miqdarda metan qazı aşkar ediblər. Bu tapıntıya əsaslanaraq, elm adamları belə qənaətə gəliblər ki, WASP-107 b-nin daxili hissəsi çox isti və nüvəsi düşünüləndən daha kütləvi olmalıdır.

Tədqiqatçılar bu istiliyin planetin öz ulduzu ətrafında mükəmməl dairədə dönmədiyi zaman baş verən gelgit istiliyi adlanan hadisə ilə bağlı olduğunu düşünürlər. Bu vəziyyət planetin məruz qaldığı cazibə qüvvəsinin daimi dəyişməsi səbəbindən daxili sürtünmə nəticəsində yaranır. Alimlər bu prosesin planetin qabarıqlığını izah etdiyini düşünürlər.

Tədqiqatçılar, həmçinin ekzoplanetin atmosferində kükürd dioksidi, su buxarı, karbon qazı və karbonmonoksit aşkar etdilər və WASP-107 b-nin Uran və Neptundan daha ağır elementlərə sahib olduğunu müəyyən etdilər.

Oxunma sayı 139