“Jnanpith” ədəbiyyat mükafatının laureatları elan edilib

10:48 19.02.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Hindistanın ən yüksək ədəbi mükafatı olan 2023-cü il üçün “Jnanpith” mükafatı məşhur urdu lirik şairi Sampuran Sinqh Kalra (Gülzar) və görkəmli sanskrit yazıçısı Caqadquru Svami Rambhadraçaryaya verilib.

Hafta.az-ın yazdığına görə, “Jnanpith” Mükafatı Seçmə Komitəsi 2023-cü il üçün 58-ci “Jnanpith” mükafatının iki görkəmli ədibə, Sanskrit dilinin inkişafında xidmətlərinə görə Caqadquru Svami Rambhadracharya və Urdu dilinin inkişafına töhfələrindən dolayısı Gulzara verildiyini elan edib.

1944-cü ildə yaradılmış ədəbi və tədqiqat təşkilatı Bharatiya Jnanpith IANS-ə bildirib ki, qərar “Jnanpith” mükafatçısı və görkəmli ədəbiyyatşünas Pratibha Reyin sədrliyi ilə keçirilən seçim komitəsinin iclasında qəbul edilib.

1965-ci ildən bəri bu mükafat hər il Bharatiya Jnanpith tərəfindən Hindistan ədəbiyyatına görkəmli töhfələrinə görə verilir.

Qeyd edək ki, sanskrit yazıçısına bu mükafat ikinci dəfə, urdu yazıçısına isə beşinci dəfə verilir.

Hər bir mükafat 1,1 milyon rupi məbləğində pul, sitat və söz ilahəsi Vaqdevinin heykəlindən ibarətdir.

Komitə bildirib ki, 1950-ci ildə Uttar Pradeş ştatının Jaunpur əyalətinin Xandi Xurd kəndində doğulan Caqadquru Svami Rambhadraçarya görkəmli alim, maarifçi, poliqlot, yazıçı, vaiz, filosof və Çitrakut şəhərində yaşayan dini liderdir.

O, Ramananda təriqətinin indiki dörd Caqadquru Ramanandaçaryasından biridir və 1988-ci ildən bu vəzifəni icra edir. O, Çitrakutda yerləşən Müqəddəs Tulsidas dini və sosial xidmət müəssisəsi olan “Tulsi Peeth”in qurucu prezidentidir.

Məlumata əsasən, Caqadquru Svami Rambhadraçarya 22 dildə danışan poliqlotdur. O, Sanskrit, Hind, Avadi və Maithili də daxil olmaqla bir çox dillərdə əsərlər yazır. Ümumilikdə 240-dan çox kitab və mətnin müəllifidir, o cümlədən dörd dastan (iki sanskrit və ikisi hind dilində), Ramçaritmanalara hindi şərhi, Ashtadhyayi haqqında poetik sanskrit şərhi və Prasthanatrayi haqqında sanskrit şərhi (Brahmasutra, Bhaqavad Gita və Pradhan Upanişadlar) ona aiddir . O, Tulsidas üzrə Hindistanın ən tanınmış mütəxəssisləri arasında sayılır və “Tulsi Peeth” tərəfindən nəşr olunan “Ramcharitmanas”ın orijinal nüsxəsinin redaktorudur.

2015-ci ildə Hindistan hökuməti onu “Padma Vibhushan” ordeni ilə təltif edib.

Mükafatın digər laureatı Sampuran Sinqh Kalradır. 1934-cü ildə anadan olub, xalq arasında Gülzar kimi tanınır və hind kinosunun məşhur söz yazarıdır.

Komitədən bildirilib ki, o, bundan başqa ssenarist, kinorejissor, dramaturq və tanınmış şairdir. Əsərləri əsasən hind, urdu və pəncab dillərindədir.

Gülzar həmçinin 2002-ci ildə Sahitya Akademiya Mükafatına və 2004-cü ildə Hindistan Hökuməti tərəfindən verilən üçüncü ən yüksək mülki mükafat olan “Padma Bhushan”a layiq görülüb.

2009-cu ildə Danni Boylenin rejissorluğu ilə çəkilmiş "Slumdog Millionaire" filminə yazdığı "Jai Ho" mahnısına görə Ən Yaxşı Mahnı Oskar Mükafatını alıb. O, eyni mahnıya görə “Grammy” mükafatına da layiq görülüb.

Gülzar uzun kino səyahəti ilə yanaşı, ədəbiyyat sahəsində də yeni mərhələlər keçir. Şeirdə o, üç misradan ibarət yeni “Triveni” janrını yaradıb. Gülzar şeiri ilə həmişə yeniliklər gətirib. Artıq bir müddətdir ki, uşaq poeziyasına da ciddi fikir verir.

Oxunma sayı 397