Qarğalar rəqəmləri səsli saya bilirlər

10:15 27.05.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Məlum olub ki, qarğalar balaca körpələr kimi saya bilirlər. Bu qabiliyyət ilk dəfədir ki, insanlardan başqa bir canlıda müşahidə edilir.

Hafta.az-ın “Popular Science”a istinadən yazdığına görə, əvvəllər məlum olmuşdu ki, meymun, şimpanze, siçovul və toyuq kimi bəzi heyvanlar müxtəlif miqdarda əşyaları ayırd edə bilirlər, bal arıları say qavrayışına malikdir, qarğalar isə ədədləri saymaqla yanaşı, sıfırı başa düşürlər.

Digər tərəfdən, bundan fərqli olan odur ki, rəqəmləri səslə ifadə etmək qabiliyyəti yalnız insanlara xas hesab olunurdu.

Saymağı öyrənmə prosesində biz cisimlərin çıxarılan səslə sayıldığı bir prosesdən keçirik. Məsələn, balaca uşaq üç alma sayanda “bir, iki, üç” saymır, “bir, bir, bir” və ya “üç, on, beş” saya bilir. Onlar üç alma olduğunu başa düşsələr də, bunu hələ mücərrəd şəkildə “üç” kimi ifadə etmək qabiliyyətinə malik deyillər.

“Science” jurnalında dünən dərc edilən araşdırmada leş qarğası növlərinin də bu şəkildə saya bildiyi müəyyən edilib.

Almaniyanın Tübingen Universitetinin tədqiqatçıları üç leş qarğasını görmə və eşitmə stimullarına cavab olaraq 1-4 dəfə çənələmək üçün öyrədiblər. Ekranda görünən rəqəmə və ya eşitdikləri səs stimuluna görə qışqıran qarğalara mükafatlar verilib.

Bir illik təlim müddətinin sonunda qarğalar öz seçdikləri stimullarla sınaqdan keçirilib. Görmə və ya eşitmə stimulu qədər səs-küy salması gözlənilən heyvanlar, bir nöqtəni dəmləməklə işlərini bitirdiklərinin siqnalını verdilər. Seçdikləri görüntü və ya səslə eyni sayda qarğalar mükafatlandırılıb.

Hər qarğa ilə 20 sınaqdan sonra tədqiqatçılar heyvanların böyük ölçüdə düzgün sayda “qaq” səsi çıxara bildiyini aşkarlayıblar.

Qarğalar birinci nömrədə əsasən 100 faiz, ikinci nömrədə 60 faiz, üçüncü nömrədə 50 faiz və dörd nömrədə 40 faiz uğur qazanıblar.

Bu bacarığı azyaşlı uşaqların saymağına bənzədən tədqiqatçılar, qarğaların ilk səsi çıxarmazdan əvvəl neçə dəfə qışqıracaqlarını əvvəlcədən planlaşdırdıqlarını söyləyirlər.

Tədqiqatda iştirak etməyən Carnegie Mellon Universitetinin Psixologiya Departamentindən Cessika Kantlon deyir: "Dünyadakı hər şeyi ifadə etmək üçün səslərdən istifadəyə başlayanda, düşüncə tərziniz dəyişir".

Digər tərəfdən, Kantlon qarğaların saylarını deyil, eşitdikləri səslərin müddətini ölçə biləcəyini və əslində səslə say arasında əlaqə qurma qabiliyyətinin olmaya biləcəyini söyləyir.

Bunu müəyyən etmək üçün daha çox araşdırma tələb olunsa da, qarğalar haqqında öyrənilənlər insanların ədədləri qavrayışı ilə bağlı bəzi suallara da cavab verə bilər.

Oxunma sayı 112