Sakit okeandakı şəhərlərin tarixi düşünüldüyündən daha qədimdir

10:49 15.04.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Yeni bir araşdırmaya görə, Sakit Okean bölgəsindəki ilk şəhərlər əvvəllər düşünüldüyündən xeyli əvvəl salınıb.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Avstraliya Milli Universitetinin (ANU) tədqiqatçıları hava lazerindən istifadə edərək Tonqanın Tonqatapu adasındakı arxeoloji ərazilərin xəritəsini çəkiblər. Onlar tapıblar ki, Sakit okeanda urbanizasiya Qərbin gəlişindən daha əvvəl mövcud idi.

Tədqiqatın həmmüəllifi Fillip Parton, "Tonqatapuda təxminən eramızın 300-cü illərində torpaq strukturları tikilirdi. Bu, əvvəllər düşünüldüyündən 700 il əvvəldir" deyib.

“Yaşayış məntəqələri böyüdükcə artan əhalini dəstəkləmək üçün yeni yollar aradılar. Aşağı sıxlıqlı urbanizasiya dediyimiz bu tip strukturlaşma böyük sosial və iqtisadi dəyişikliklərlə nəticələnir. İnsanlar daha çox ünsiyyət qurur və müxtəlif işlərlə məşğul olurlar”, - o deyib.

Sakit okeanda urbanizasiyanın öyrənilməsi məlumat toplamaqda çətinliklər var. Lakin tədqiqatçılar yüksək texnologiyalı xəritəçəkmə və arxeoloji sahə işlərini birləşdirərək bu maneələri dəf edirlər.

Mesoamerika və Cənub-Şərqi Asiyada lidar xəritəsindən istifadə edən tədqiqatlar, sosial institutların yüksəlişi, klaster effektləri və yaşayış məntəqələrinin böyüməsi kimi dərin sosial dəyişikliklərlə əlaqəli olan qədim tikili mühitlərdə nümunələri ortaya qoyub.

Bu son tapıntı Sakit okeandakı erkən cəmiyyətlər haqqında anlayışımızı yaxşılaşdırır.

"Biz Tonqatapunun təsirinin 13-cü və 19-cu əsrlər arasında Sakit Okeanın cənub-qərbində yayılmasına dair göstərişlər görə bilərik" deyib Parton.

İlk şəhərlər deyəndə insanların ağlına çox vaxt seyrək yaşayış evləri və daşı küçələri olan ənənəvi köhnə Avropa şəhərləri gəlir. Bu, çox fərqli bir şəhər növüdür.

Tədqiqatçılar deyirlər ki, Tonqada bu tip aşağı sıxlıqlı urbanizasiyanın çökməsi avropalıların gəlişi ilə bağlıdır.

"Sistem qüsurlu olduğu üçün dağılmadı, bunun daha çox avropalıların xəstəliklər gətirməsi ilə əlaqəsi var idi" deyə Parton izah edib. “Bu, erkən Sakit okean yaşayış məntəqələri baxımından yalnız başlanğıcdır. Yəqin ki, kəşf ediləcək daha çox şey var”, - Parton əlavə edib.

Oxunma sayı 165