Tatu mürəkkəblərinin 83 faizində gizli maddələr var

10:28 01.03.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Tatuaj, insanların min illərdir ki, tətbiq etdiyi bir sənətdir. Əvvəlki tədqiqatlar mürəkkəblərdəki tərkib siyahısına daxil olmayan maddələrin fərqinə vardıqdan sonra, bu sahədə yeni bir araşdırma ABŞ-da istifadə edilən 9 fərqli markadan 50-dən çox döymə mürəkkəbini təhlil edib.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Nyu-Yorkdakı Binghamton Universitetindən kimya üzrə tədqiqatçı Kelli Mozman və həmkarları əvvəlki tədqiqatlarda inqrediyentlər siyahısına salınmayan mürəkkəblərdəki maddələri müşahidə etdikdən sonra müxtəlif araşdırmalar aparmaq qərarına gəliblər.

Beynəlxalq şirkətlər və kiçik istehsalçılar tərəfindən istehsal olunan mürəkkəbləri sınaqdan keçirərək, tədqiqatçılar kimyəvi cəhətdən analiz etdikləri 54 mürəkkəbdən 45-nin tərkibində boyalar və ya əlavələr kimi inqrediyentlər etiketində qeyd olunmayan maddələrin olduğunu aşkarlayıblar.

Bəzi mürəkkəb etiketlərində olmayan əlavələr də olub. Siyahıda qeyd olunan 36 qliserin maddəsindən yalnız 29-nun mürəkkəblərdə olduğu aşkar edilib. “Analytical Chemistry” jurnalına istinad edən “Science Alert” vebsaytına görə, yalnız bir markanın etiketlərində mürəkkəbin tərkibində olan maddələr dəqiq göstərilib.

Bununla əlaqədar olaraq, 15 mürəkkəbin tərkibində kontakt dermatitə səbəb olan allergen propilen qlikol, yoxlanılan digər nümunələrdə isə antibiotiklər kimi potensial zərərli və ya yad maddələr üzə çıxıb. Bunların təsadüfən döymə mürəkkəbləri ilə çirklənməsi, etiketləmənin səhv olub-olmaması və ya qəsdən əlavə edilib-edilməməsi hələ məlum deyil. Buna görə də mövzu ilə bağlı daha çox araşdırmaya ehtiyac var. Bununla belə, döymə mürəkkəblərinin dəridə nə qədər qaldığını, onların immun hüceyrələrə çağırışlarını və dəlilləri nəzərə alaraq, limfa düyünlərinə az miqdarda boyanın sızması ehtimal edilir. Buna görə də nəticələr diqqəti cəlb edəcək qədər həyəcanverici idi.

2021-ci ildə aparılan bir araşdırma, Avropa İttifaqında istifadə edilən döymə mürəkkəblərinin eyni nisbətdə məhsullarda (təxminən 90 faiz) yanlış etiketləmə və siyahıya alınmamış əlavələr kimi əhəmiyyətli problemlərin olduğunu və tənzimlənən hədləri aşan konsentrasiyalarda metal çirkləri də aşkar edildiyini göstərib.

Binghamton Universitetinin kimyaçısı, baş müəllif Con Sverk, "Ümid edirik ki, istehsalçılar öz proseslərini yenidən qiymətləndirmək üçün bu fürsətdən yararlanacaqlar, rəssamlar və müştərilər daha yaxşı etiketləmə və istehsal üçün bu fürsətdən istifadə edəcəklər. Tatu mürəkkəbləri, xüsusən də qırmızı rənglər, ilkin tətbiqdən aylar və hətta illər sonra şişlik, qaşınma və qabarma kimi allergik reaksiyalara səbəb ola bilər. Lakin məhsulun etiketlərində inqrediyentlər qeyd edilməyibsə, reaksiyanın səbəbini müəyyənləşdirmək və yenidən baş verməsinin qarşısını almaq çətin olacaq” deyib.

Mozman və onun həmkarları döymə mürəkkəblərindəki piqmentləri yüngülləşdirmək və mürəkkəbin özlülüyünü və ya səthi gərginliyini tənzimləmək üçün istifadə olunan materialları araşdırıblar. Komanda siyahıda olmayan maddələrin mövcudluğunu təsdiqləmək üçün bir çox analitik üsullardan istifadə edib.

Raman və XRF spektroskopiyası tədqiqatçılara hər mürəkkəbin tərkibində olan piqmentləri müəyyən etməyə imkan verib, nüvə maqnit rezonans spektroskopiyası və kütlə spektrometriyası isə daşıyıcı məhlullarda olanları aşkarlamaq üçün istifadə edilib. NMR spektroskopiyasının aşkarlama hədləri o demək idi ki, tədqiqatçılar yalnız daşıyıcı məhlulda çox yüksək konsentrasiyalarda olan, məsələn, milyonda 2 min hissə (ppm) və ya daha çox olan maddələrə diqqət yetirirdilər. Bu, daha aşağı konsentrasiyalarda heç bir şeyin müşahidə olunmaması demək idi. 2022-ci ildə döymə mürəkkəblərində olan minlərlə təhlükəli kimyəvi maddəni məhdudlaşdırmaq üçün qaydalar tətbiq edən Avropa Kimya Agentliyi, bu maddələrin milyonda 2 hissəyə qədər aşağı konsentrasiyalara çata biləcəyini bildirib.

Tədqiqatçılar öz məqalələrində yazırlar: "Hər bir istehsalçı üçün yalnız 6 mürəkkəbi nəzərdən keçirsək də, etiketləmə problemlərinin potensial olaraq bu araşdırmada nəzərə alınmayan digər mürəkkəblərə də şamil oluna biləcəyi ilə bağlı əsaslı narahatlıq var".

2022-ci ilin sonunda ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) kosmetik məhsulları tənzimləmək səlahiyyətinin genişləndirilməsinin bir hissəsi olaraq döymə mürəkkəblərini tənzimləməyə başlayıb. Bu dəyişiklik FDA-ya zəruri hallarda məhsulları bazardan geri çəkməyə imkan verir.

Bu cür qaydalar cəmi iki ildən az müddət ərzində qüvvədə olduğundan, tədqiqatçıların etiketlərdə qeyd olunmayan inqrediyentləri olan məhsulları tapması təəccüblü deyildi. Bununla belə, bu nəticələr gələcək tədqiqatların nəticələri ilə müqayisə, bu qaydaların təsirinin qiymətləndirilməsi və son nəticədə təhlükəsizliyin təkmilləşdirilməsi üçün əsas kimi istifadə edilə bilər.

Oxunma sayı 170