ABŞ və İsrailin 28 fevralda İrana qarşı başlatdığı hücum qlobal hava səyahətini əhəmiyyətli dərəcədə pozdu. Dünyanın ən işlək beynəlxalq hava limanı olan Dubay da daxil olmaqla, Yaxın Şərqdəki hava limanları bağlı qaldı və bu da son illər ən sərt aviasiya şoklarından birinə səbəb oldu.
Hafta.az yazır ki, İsrail İrana qarşı yeni hücum dalğası elan etsə də, İranın qonşu Körfəz ölkələrinə cavab hava hücumları başlatmasından sonra Dubay yaxınlığında və Doha üzərində ikinci gündür güclü partlayışlar eşidildi. İran hücumlarında Dubay Beynəlxalq Hava Limanı zədələndi, Əbu-Dabi və Küveytdəki hava limanları da zərbələrə məruz qaldı.
Uçuş izləmə platforması “FlightAware”dən əldə edilən məlumatlara görə, proses Yaxın Şərqdə minlərlə uçuşa təsir göstərdi. Flightradar24 xəritə məlumatlarına baxdıqda İran, İraq, Küveyt, İsrail, Bəhreyn, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətər üzərindəki hava məkanının faktiki olaraq boş olduğunu gösürük. Uçuş izləmə xidməti yeni "Aviatorlara Bildiriş"də İran hava məkanının bağlanmasının 3 mart saat 11:30-a qədər uzadıldığını elan edib.
Yaxın Şərqdəki hava limanlarının bağlanması Asiya və Avropada minlərlə sərnişini də ilişib qoyub. İndoneziyanın Bali adasındakı I Gusti Ngurah Rai Beynəlxalq Hava Limanında sərnişinlər aviaşirkət heyəti ilə danışmaq üçün gözləyərkən uzun növbələr yaranıb. Banqladeşin Dəkkə şəhərindəki Həzrət Şahcəlal Beynəlxalq Hava Limanında sərnişinlər uçuşlarının təfərrüatlarını öyrənmək üçün baqajlarının üstündə gözyatıblar. Emirates, Etihad Airways və Qatar Airways şirkətlərinə məxsus yüzlərlə təyyarə də uçuşları dayandırıb. Dubayda yerləşən Vimana Private Jets şirkətinin baş direktoru Amirh Naran “Semafor”a bildirib ki, dünən gecə Dubaydan getmək istəyən 12 müştəridən sorğu alıb. Hava limanındakı uçuş lövhələrində ləğv edilmiş uçuşların uzun siyahısı nümayiş etdirilib.
Böyük Britaniyada yaşayan aviasiya analitiki Con Striklend bildirib: “Bu, iştirak edən insanların sayı və mürəkkəbliyi ilə bağlıdır. Bu, yalnız müştərilər deyil, hər yerdə heyət və təyyarələrdir”.
Avropa, Asiya və Yaxın Şərqdəki aviaşirkətlər bağlı və ya məhdudlaşdırılmış hava məkanından yayınmaq üçün uçuşları ləğv edib və ya istiqamətini dəyişib, səyahət müddətlərini uzadıb və yanacaq xərclərini artırıb. Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra əhəmiyyət qazanan İran və İraq hava məkanının tranzit marşrutlarının itirilməsi aviaşirkətləri hər iki ölkənin hava məkanından yayınmağa məcbur edib. Flightradar24 Kommunikasiya Direktoru Yan Petçenik bildirib ki, Yaxın Şərq hava məkanının bağlanması aviaşirkətləri daha dar dəhlizlərə sıxışdırıb və Pakistanla Əfqanıstan arasındakı müharibə əlavə risklər yaradır. Petçenik bildirib ki, "Uzunmüddətli fasilə riski kommersiya aviasiyası üçün fundamental narahatlıq doğurur. Pakistanla Əfqanıstan arasındakı münaqişənin hava məkanının bağlanması ilə nəticələnən hər hansı bir eskalasiyası Avropa ilə Asiya arasında səyahət üçün ciddi nəticələrə səbəb olacaq".
Fəsadın miqyasını vurğulayan Air India dünən Dehli, Mumbay və Amritsardan Avropa və Şimali Amerikanın böyük şəhərlərinə uçuşları da ləğv edib. Dubay və qonşusu Doha şərq-qərb hava səyahətlərinin kəsişməsindədir. O, Avropa ilə Asiya arasında uzun məsafəli trafiki sıx planlaşdırılmış bir-biri ilə əlaqəli uçuş şəbəkələri vasitəsilə həyata keçirir. Bu mərkəzlər boş olduqda, təyyarələr və heyətlər yerində deyil və bu da dünya miqyasında aviaşirkətlərin cədvəllərini pozur.
