ABŞ Dövlət Departamentinin və Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin 100 əməkdaşının imzaladığı bəyanatda Co Bayden İsraillə Həmas arasındakı müharibə ilə bağlı "yanıltıcı" məlumat yaymaqda günahlandırılıb. Bəyannamədə İsrailin Qəzzada hərbi cinayətlər törətdiyi bildirilir.
Hafta.az-ın AWP-ya istinadən yazdığına görə, bəyannamədə Vaşinqtonun həm Həmas, həm də İsrail tərəfindən əsirləri azad etməyə çağırdığı bir tövsiyə yer alır. Mətndə İsraildə həbs edilən minlərlə fələstinliyə, o cümlədən heç bir ittiham irəli sürülmədən həbs olunanlara da istinad edilir.
İsrail ordusu Qəzza zolağında apardığı hərbi əməliyyatların qanuni olduğunu iddia etsə də, mülki əhali, xüsusən də uşaqlar, qadınlar və qocalar arasında kütləvi itkilər və bununla bağlı yüzlərlə fələstinli ailənin hərtərəfli məhv edilməsi bir çox İsrailli beynəlxalq hüquq ekspertlərini narahat edir. Buna görə də onlar hökuməti və ordu komandirlərini ciddi nəticələrə və müharibə cinayətlərinə görə təqiblərə dair xəbərdarlıq edirlər.
Məlumdur ki, İsrail Xarici İşlər Nazirliyi beynəlxalq hüquq normalarına uyğunluğu təsdiqləyən hesabat hazırlayıb. Hərbi komandanlıq bildirib ki, hərbi prokurorluğun hüquq şöbəsi var və onun işi İsrailin Qəzza zolağında həyata keçirdiyi hər əməliyyatın beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olmasını təmin etməkdir.
İsrail hökumətinin məhkəmə müşaviri Qali Behrav-Mayara beynəlxalq hüququn pozulmadığını göstərmək üçün hökumətin istifadə etdiyi geniş sərhədlərdən danışıb Məhkəmə palataları tərəfindən müəyyən edilən mövqelər arasında önə çıxanlar arasında "müharibənin İsrailə qarşı qoyulması və müdafiə müharibəsi olması, Həmas-ın mülki şəxslərdən canlı qalxan kimi istifadə etməsi, liderlik qərargahını və silah fabriklərini mülki ərazilərdə yerləşdirməsi səbəbindən sadə əhalinin zərər çəkməsi" daxildir.
Lakin İsrailin hüquq məsləhətçiləri hökuməti bu hekayəyə çox inanmamağa çağırır. Hökumətin keçmiş baş prokuroru Aviçay Mandelblit, İsrailin daha diqqətli olması lazım olduğunu ifadə edərək, "Həmas-ın hərbi cinayətlər törətməsi İsrailin də eyni şəkildə cavab verəcəyi anlamına gəlmir" deyib. “Bəzi İsrail nazirləri və rəsmilərinin Qəzza zolağına nüvə bombası atılmasını tələb edən və ya Qəzzada heç bir uşağın ölümünə əhəmiyyət vermədiklərini bildirən axmaq bəyanatlar təkcə əxlaqsızlıq deyil, həm də məhkəmə fəlakətidir. Biz xalqlar ailəsinin bir hissəsi olaraq qalmalıyıq. Düzdür, terrorizmlə mübarizə ənənəvi insan haqları qaydaları ilə aparılmır, ancaq proses müharibə qanunlarına uyğun getməlidir. İsrailin yalnız iki yolu var: ya beynəlxalq hüquqa tabe olan demokratiya, ya da heç bir yol yoxdur”, - o əlavə edib.
Fərqli fikrə görə, Qüdsdəki İbrani Universitetinin professoru Barak Medine ordunun indiyə qədər beynəlxalq qanunlara əməl etdiyini bildirib. Həmas-ın hücumunun və mülki şəxslərə qarşı tətbiqlərinin, İsrailin özünü qorumaq üçün hücumdan başqa yolunun qalmadığını deyən Medine, “Bunu diqqətlə etdikləri müddətcə onların hüquqi əsası var” deyib.
Bununla belə, vəkil Maykl Sfard İsrail ordusunun mülki əraziləri bombalayarkən beynəlxalq qanunlara əməl etdiyinə əmin olmadığını bildirib. Sfard qeyd edib ki, ordu sözçüsünün “İçəridə Həmas-ın lideri olduğu üçün İsrail qüvvələri mülki vətəndaşların orada olmasına baxmayaraq bir binanı tamamilə dağıdıb'' etirafı beynəlxalq hüququn pozulduğunu təsdiqləyir.
Eynilə, Adalah Hüquq Mərkəzinin direktoru Dr. Həsən Cabarin jurnalistlərə açıqlamasında ölənlərin sayının 4 mindən çoxu uşaq olmaqla 10 mini keçməsinin fələstinlilərin insan həyatına əhəmiyyət verilmədiyinin açıq göstəricisi olduğunu bildirib. O, həmçinin deyib: “Bu, beynəlxalq hüququn ciddi şəkildə pozulmasıdır. Sadəcə bir nəfəri öldürmək üçün 100 günahsız insanın öldüyü ərazini bombalamaq düzgün deyil”.
Cabarinə cavab olaraq, Şelli Yenni "Həmas, şübhəsiz ki, hərbi cinayətlər törədib və 239 israillini ağır yeraltı şəraitdə saxlamaqla beynəlxalq hüququ pozur. Onlar buna görə cavab verməlidir” deyib.
Dr. Həsən Cabarin, “2014-cü ildə müharibə ilə bağlı beynəlxalq “Goldstone” hesabatında həm İsrail, həm də Həmas beynəlxalq hüququ pozmaqda və müharibə cinayətləri törətməkdə günahkar bilinib. Lakin Həmas-ı pisləmək heç də İsrailin qanun pozuntularına görə məsuliyyətdən azad olmaq demək deyil” deyib.
Cabarin, İsrailin Qəzza müharibəsi adı altında İordan çayının qərb sahilində hərbi cinayətlərlə həmsərhəd olan tətbiqlərinə də diqqət çəkib.
