“Netanyahu Oslo razılaşmasını məhv etməyə çalışır” - Pedro Brieger

09:50 08.01.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Buenos Ayres Universitetinin Sosial Elmlər Fakültəsinin Yaxın Şərq Sosiologiyası professoru Pedro Brieger, İsrailin Qəzzaya hücumları ilə bağlı açıqlama verib. O, fələstinlilərin əsas problemlərindən birinin parçalanma olduğunu, İordan çayının qərb sahili və Qəzza administrasiyasının iki yerə bölünməsinin İsrailin xeyrinə olduğunu bildirib.

Hafta.az-ın “The İndependent”ə istinadən yazdığına görə, tərəflər arasındakı problemin tarixinə diqqət çəkən Brieger, "İsrail 1967-ci ildə İordan çayının qərb sahilini və Şərqi Qüdsü işğal etdikdən sonra böhran əvvəlkindən daha da pisləşdi. Birinci İntifada Fələstin Azadlıq Təşkilatı ilə digər təşkilatlar arasında siyasi ayrılığı sürətləndirdi" deyib.

İsrailin Fələstin torpaqlarında insan haqları pozuntularına qarşı beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyinə toxunan Brieger sözlərini belə davam etdirib: “ABŞ-ın qeyd-şərtsiz İsrail dövlətini dəstəklədiyi açıq-aydın görünür, lakin BMT-nin 1967-ci il tarixli 242 saylı qərarı çox aydındır. Çünki beynəlxalq ictimaiyyətin əksəriyyəti İsrailin 1967-ci il müharibəsi zamanı işğal etdiyi ərazilərdən çıxmalı və 5 iyun 1967-ci ilə qədər BMT tərəfindən tanınan ərazilərə qayıtmalıdır”.

Brieger tərəflər arasında tam sülhə nail olmaq üçün İsrailin Şərqi Qüds və İordan çayının qərb sahilindən çəkilməli olduğunu və müstəqil Fələstin dövlətinin qurulmasının vacib olduğunu vurğulayıb.

7 oktyabr hücumlarından sonra İsrail əhalisinin əksəriyyətinin "Həmas-ı məhv etmək" ideyasını dəstəklədiyini ifadə edən Brieger, "Təbii ki, Netanyahu hökuməti 1993-cü il Oslo razılaşmalarını tamamilə məhv etməyə çalışır. Bununla belə, əksər israillilər fələstinlilərlə bu razılaşmanı dəstəklədilər. İsrail hökumətindəki azlıq bu razılaşmaya görə uğursuz oldu” deyib.

İsrailin o zamankı baş naziri İshaq Rabinin ifrat sağçı bir yəhudi tərəfindən öldürülməsinin sülh prosesinə ciddi zərbə vurduğuna diqqət çəkən Brieger deyib: "Təəssüf ki, bu hər iki tərəf üçün qarşıdurmalara və qırğınlara səbəb oldu, amma sülh ictimaiyyətin böyük bir hissəsi tərəfindən arzu edilir”.

İsrailin baş naziri Netanyahunun ərəb ölkələri ilə normallaşma səylərini xatırladan Brieger, "7 oktyabr hücumları Fələstin məsələsini yenidən dünya gündəminə gətirdi. Yaxın Şərqdə Fələstin məsələsini istisna edən heç bir danışıqlar həll yolu gətirməyəcək” deyib.

Həmas-ı məhv etməyin praktiki olaraq qeyri-mümkün olduğunu deyən Brieger deyib ki, İsrail bölgədəki qarşıdurmanı dayandırmaq üçün ona edilən bütün çağırışları rədd edir. Hökumət ABŞ-ın sərhədsiz dəstəyi olduğunu düşünür. İsrailin ABŞ-dan başqa heç bir dəstəyi yoxdur. Bu müharibə yalnız Təhlükəsizlik Şurasının qərarı ilə həyata keçirilə bilər.

İsrailin müxtəlif təbəqələrdən gələn tənqidlərə qulaq asmadığını bildirən Brieger sözlərini belə davam etdirib: “Mənə elə gəlir ki, İsrail hökuməti Qəzza ilə bağlı hər hansı tənqiddən təsirlənmir. Beynəlxalq ictimaiyyət atəşkəs tələb etsə belə, bunu etməyəcək. Qəzzada faktiki olaraq 140-dan çox israilli məhbus var. İsrailin hazırkı mərhələdə atəşkəsə ehtiyacı var, amma bunu etmək istəmir. Fikrimcə, İsraili bu prosesdə ancaq ABŞ dayandıra bilər”.

Brieger, İsrailin Qəzza zolağının tamamilə məhv edilməsinə və yaşanmaz bir yerə çevrilməsinə çalışdığına diqqət çəkib.

Latın Amerikası liderlərinin İsrailin Qəzzaya hücumları ilə bağlı fərqli mövqe tutduqlarına diqqət çəkən Brieger, Kolumbiya, Çili və Braziliya prezidentlərinin digərləri ilə müqayisədə açıq şəkildə atəşkəs çağırışı etdiklərini söyləyib.

Brieger Latın Amerikasının Yaxın Şərqdəki münaqişələrdə o qədər də siyasi çəkiyə malik olmadığını, ABŞ, Avropa İttifaqı, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı və İranın təsirinin daha çox nəzərə çarpdığını bildirib.