Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzlərinin (CDC) son məlumatlarına görə, qusma və ishala səbəb olan yüksək yoluxucu xəstəlik olan norovirusa yoluxma halları son vaxtlar ABŞ-ın şimal-şərqində artıb.
Hafta.az-ın yazdığına görə, müşahidə məlumatları, norovirus infeksiyalarının adətən qış aylarında olduğu kimi, ölkə daxilində müsbət test nəticələrinin artdığını göstərir, lakin şimal-şərq əyalətləri xüsusilə ağır zərbələrə məruz qalıb.
Norovirus və xəstəliyə yoluxmaqdan özünüzü qorumağın ən yaxşı yolları haqqında bilməli olduğunuz şey nədir? Buffalo Universitetinin yoluxucu xəstəliklər şöbəsinin professoru və rəhbəri Tomas Russonun sözlərinə görə, norovirus hadisələrinin hazırda artımı həyəcanvericidir və xəstəlik ilin hər vaxtı yayılsa da, əsasən soyuq dövr üçün xarakterikdir. “Xəstəlik adətən noyabrdan aprelə qədər yayılır və adətən yanvarda pik həddə çatır", - Russo “Health”a bildirib.
Norovirus yüksək yoluxucu hesab olunur, çünki bir insanı yoluxdurmaq üçün yalnız 100-dən az hissəcik tələb olunur. Norovirusa yoluxmuş şəxs nəcis və qusma ilə milyardlarla virus hissəciklərini buraxa bilər.
Virus infeksiyası adətən qış aylarında, insanların sıx olduğu yerlərdə sürətlə yayılır. Con Hopkins Sağlamlıq Təhlükəsizliyi Mərkəzinin baş əməkdaşı, yoluxucu xəstəliklər üzrə mütəxəssis Dr. Ameş A. Adalca “Health”a deyib: "Hər hansı sosial qarşılıqlı əlaqə sizi bu xəstəliyi daşıyan insanlarla təmasda saxlayacaq".
Çox vaxt virus xəstə dost və ya ailə üzvünə qulluq edərkən yoluxmuş şəxslə birbaşa təmas zamanı yayılır. O, həmçinin çirklənmiş qidaları yemək və ya mayeləri içmək, bu, tez-tez restoranlarda müşahidə olunur, infeksiya hissəcikləri olan səthlərə toxunmaq, sonra üzünüzə və ya ağzınıza toxunmaq və sair yolla ötürülür.
Özünüzü və başqalarını necə qoruya bilərsiniz?
Russo norovirusun hazırda demək olar ki, hər yerdə yayıldığını söyləsə də, onun uzun müddət belə qalmayacağına ümid edir.
Nə baş verəcəyini təxmin etmək mümkün olmasa da, mütəxəssislər yaza doğru ABŞ-da artan temperaturun virusun yayılmasını yavaşlatmağa kömək edə biləcəyini bildirirlər.
Bu arada özünüzü infeksiyadan qorumağın ən yaxşı yolu təmizliyi gözləmək və hətta gigiyenaya həmişəkindən daha çox diqqət yetirməkdir.
Adalja bildirib ki, virus adətən qida xidməti işçiləri tərəfindən ötürüldüyündən, ərazinizdə yoluxma halları xüsusilə yüksəkdirsə, restoranlarda yeməkdən qaçınmaq lazımdır.
Yoluxucu xəstəliklər üzrə ixtisaslaşmış həkim və Vanderbilt Universiteti Tibb Fakültəsinin professoru Uiyam Şaffner deyib ki, əgər evinizdə kimsə norovirusa yoluxubsa, ağardıcı məhluldan istifadə edərək çirklənmiş səthləri hərtərəfli təmizləmək vacibdir. O, həmçinin qapı tutacaqları və pult kimi tez-tez toxunulan digər səthləri təmiz saxlamağı tövsiyə edib.
Rəsmi tövsiyə olmasa da, Russo əlavə edib ki, xəstəyə qulluq edərkən maska və əlcək taxmaq faydalıdır, çünki qusma zamanı virus damcı və hissəciklər vasitəsilə yayıla bilər.
Russo izah edib ki, norovirusun spesifik müalicəsi yoxdur, ancaq xəstələndiyiniz zaman bol su içmək vacibdir. Əgər qusma və ishal nəticəsində çoxlu maye itirsəniz, susuzlaşa bilərsiniz və rehidratasiya üçün venadaxili (IV) mayelərə ehtiyacınız ola bilər.
Əllərin yuyulması xəstələr üçün də vacib tövsiyədir. Çünki onlar özlərini yaxşı hiss etməyə başladıqdan sonrakı iki həftəyə qədər virusu yaymağa davam edirlər. Norovirusa yoluxmuş insanlar simptomlar dayandırıldıqdan sonra ən azı 48 saat ərzində başqaları ilə (yemək hazırlamaq, tibbi xidmət göstərmək daxil olmaqla) yaxından əlaqə saxlamamalıdırlar.
Şaffner bildirib ki, insanların çoxunun virusdan nisbətən tez sağalmasına baxmayaraq, infeksiya hələ də çox gənc uşaqlarda və ya yaşlılarda ciddi xəstəliklərə və ya ölümə səbəb ola bilər.
