Rusiyanın həm Kabilə, həm də İslamabada göndərdiyi siqnallara əsaslanaraq Əfqanıstan inanır ki, Taliban hökuməti Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasının (BMT TŞ) ən azı bir daimi üzvündən diplomatik tanınma əldə etməkdə uğur qazanacaq.
Hafta.az-ın yazdığına görə, eyni zamanda, əfqan qadınlara işləmək hüququ kimi əsas hüquqların verilməsi ilə bağlı radikallarla mötədillər arasında daxili Taliban münaqişəsi Rusiyanın tam diplomatik tanınma yolunda irəliləyişinə ən böyük maneə olaraq qalır.
Media xəbərləri iddia edib ki, son iki göstərici Moskvanın Taliban rejiminin tam diplomatik şəkildə tanınmasını ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiyini göstərir.
Rusiyanın Kabildəki səfirliyi keçən həftə Dohada BMT-nin sponsorluğu ilə keçirilən Beynəlxalq Əfqanıstan Konfransı başlamazdan əvvəl Əfqanıstanın yeganə nümayəndəsi kimi Talibanı dəstəkləmək üçün əlindən gələni edib.
Səfirlik bəyanat yayaraq, BMT-ni konfransda iştirak edəcək vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrini seçməzdən əvvəl Taliban hərəkatı ilə məsləhətləşməyə çağırıb və bununla da Talibanın Əfqanıstanın yeganə nümayəndəsi statusunu dəstəkləyib. Bununla bağlı ikinci göstərici regionda xarici siyasət üzrə ekspert sayılan senator Müşahid Hüseynin başçılıq etdiyi Pakistan Senatı nümayəndə heyətinin Moskvaya səfəri olub. Pakistan mətbuatının məlumatına görə, səfərin sonunda Hüseyn Rusiyanın Kabildəki Taliban rejimini diplomatik yolla tanımaq üzrə olduğunu bildirib.
Səfər zamanı Hüseyn Rusiya hökumətinin xarici siyasət rəsmiləri, o cümlədən Rusiya prezidenti Vladimir Putinin yaxın adamları ilə ətraflı görüşlər keçirib.
Hüseyn həmçinin Pakistanda qərar qəbul edən dairələrə, o cümlədən ordu, kəşfiyyat xidmətləri və xarici işlər nazirliyinə yaxındır.
Əfqanıstanla bağlı regional diplomatiyaya bələd olan Pakistan hökumətinin rəsmisi deyib: “Taliban qadınların ictimai həyatda iştirakı və inklüziv hökumətin qurulması ilə bağlı mövqeyini yumşaltdıqdan sonra Əfqanıstanın regional qonşuları, o cümlədən Rusiya, Çin, İran və Pakistan arasında eyni vaxtda Taliban hökumətini tanımaq üçün konsensus yarandı. Rusiya Talibanı tanımağa hazır olduğunu nümayiş etdirdi. Lakin bu məsələdə irəliləyiş hazırda Talibanın hərtərəfli hökumət formalaşdırmaq və qadın hüquqları problemlərinin həllində ləng getməsi səbəbindən dalana dirənib”.
Medianın məlumatına görə, Taliban hökuməti qadınlara daha çox hüquqlar verilməsini müdafiə edən mötədillər və onların evlərində məhdudlaşdırılmasını istəyən sərt xətt tərəfdarları arasında dərindən bölünüb. Əfqan cəmiyyətində qadınlara qoyulan məhdudiyyətləri yumşaltmaq üçün Taliban hökumətinə daxili və diplomatik təzyiqlər artdıqca, bu debatda mötədillərin üstünlüyü olduğu görünür.
Əfqanıstan üzrə ekspertlərin fikrincə, Taliban hökumətinin Moskva tərəfindən diplomatik tanınması balansı tamamilə mötədillərin xeyrinə dəyişə bilər.
"Rusiya Taliban rejiminin diplomatik tanınmasını genişləndirsə, düşünürəm ki, Taliban kursunu dəyişəcək" deyə Peşəvərdə Əfqanıstan üzrə ekspert Mahmud Can Babar bildirib.
Taliban BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan Rusiya tərəfindən “Əfqanıstanın rəsmi hökuməti” kimi tanınsa, Əfqanıstan cəmiyyətinə qarşı sosial və mədəni məhdudiyyətləri yüngülləşdirə bilər.
İslamabadda yaşayan jurnalist İmtiyaz Gül deyib: “Taliban region ölkələrindən hər hansı diplomatik tanınma almadan əvvəl konkret nəticələr göstərməlidir”.
Region ölkələri arasında xüsusilə Rusiyanın Əfqanıstanla bağlı çox problemli tarixi var. 1980-ci illərdə Rusiya ordusu Əfqanıstanı işğal edəndə Pakistan və ABŞ kəşfiyyatı əfqan qruplarının rus-sovet ordusuna qarşı müqavimətini dəstəkləyib.
Əfqanıstan müharibəsində iştirak etmiş rus ordusunun veteranları son onilliyə qədər Rusiyanın siyasi və ictimai həyatında fəal iştirak ediblər.
Taliban hərəkatı 80-90-cı illərdə sovet ordusuna qarşı vuruşan əfqan mücahid qruplarının davamçısıdır.
Regional ekspertlər hesab edir ki, beynəlxalq münasibətlərdəki köklü dəyişikliklər Rusiya ilə Talibanı bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Mahmud Can Babar bu vəziyyətlə bağlı deyir: “Ukraynadakı müharibəyə görə Rusiya indi Qərbin diplomatik hücumlarının hədəfindədir. Eynilə, Taliban da ABŞ və Qərbi Avropa ölkələri arasında diplomatik manevrlərin hədəfinə çevrilib”.
Rusiya Əfqanıstanın şimalında, özünün təhlükəsizlik zonası daxilində hesab etdiyi Mərkəzi Asiya ölkələri ilə sərhədlər yaxınlığında yerləşən İŞİD varlığına qarşı Talibanın hərbi potensialından istifadə etməkdə maraqlı görünür.
