ABŞ Prezidenti Donald Trampın İran, Qəzza və Livanda atəşkəs təşəbbüslərinə baxmayaraq, Yaxın Şərqdə münaqişələr davam edir. Ağ Evin son uğursuz atəşkəs cəhdi isə məhz Livandakı münaqişə ilə bağlıdır.
Hafta.az yazır ki, 3 iyunda ABŞ Dövlət Departamenti İsrail və Livanın Hizbullah-ın hücumlarını tamamilə dayandırması və bütün elementlərini Litani çayının cənubundan geri çəkməsi şərti ilə atəşkəsə razılaşdığını açıqlayıb.
Lakin Tehranın dəstəklədiyi Hizbullah ertəsi gün atəşkəsi rədd etdiyini açıqlayıb. Şiə təşkilatının lideri Naim Qasım hərbi əməliyyatların tamamilə dayandırılmasını və İsrail qoşunlarının ölkədən çıxarılmasını tələb edərək deyib: "İşğal davam etdikcə müqavimət də davam edəcək".
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu da İsrail ordusunun yaxın zamanda Cənubi Livandan geri çəkilməyəcəyini bildirib.
28 fevralda ABŞ-İsrail hücumlarından sonra Hizbullah da martın 2-də İsrailə raket hücumları ilə müharibəyə girib. Vaşinqtonda Hizbullah, 1 milyondan çox insanın didərgin düşməsinə səbəb olan Livandakı münaqişənin dayandırılmasına yönəlmiş Livan və İsrail nümayəndələrinin qatıldığı danışıqlarda iştirak etməyib.
Bu arada, Vaşinqtonun martın 2-dən bəri ən azı 3500 insanın ölümünə səbəb olan Livandakı döyüşləri dayandıra bilməməsi ABŞ ilə İran arasındakı danışıqlara mənfi təsir göstərir. Tehran hökuməti Hörmüz boğazında gəmiçilik hərəkətini normallaşdırmaq üçün hər hansı razılaşma üçün şərti olaraq Livanda atəşkəs tələb edir.
Vaşinqtonla Tehran arasında 8 apreldə atəşkəs razılaşması əldə edilsə də, Hörmüz boğazının statusu, İranın uran ehtiyatının taleyi və ballistik raket proqramı kimi məsələlərdə heç bir irəliləyiş əldə edilməyib.
Bu həftə ABŞ İrandakı Keşm adasına hücum edib və qarşılığında İnqilab Keşikçiləri Küveytdəki ABŞ bazalarına zərbə endirərək cavab verib. Bundan əlavə, İranın Küveyt Beynəlxalq Hava Limanına hücumu nəticəsində bir nəfər həlak olub.
Ağ Evin vasitəçiliyi ilə İsraillə HƏMAS arasında 10 oktyabr 2025-ci ildə imzalanan atəşkəs də döyüşlərin dayandırılması üçün yetərli deyildi.
HƏMAS-ın tərksilah edilməsi, Trampın Sülh Şurası vasitəsilə Qəzzanın yenidən qurulması və İsrail ordusunun bölgədən tamamilə çıxarılması kimi məqsədlərə hələ də nail olunmayıb.
“Reuters”in təhlili göstərir ki, Trampın hərtərəfli atəşkəs təşəbbüslərinə baxmayaraq, o, Yaxın Şərqdəki münaqişəni dayandıra bilməyib.
Londonda yerləşən Kral Xidmətləri İnstitutunun beyin mərkəzi Urban Coningham aşağıdakı şərhləri paylaşıb: "Prosesdə heç bir hərəkət və siyasi üfüq görünmədikdə, atəşkəsi qorumaq çox çətindir. Atəşkəs tərəfləri mövcud vəziyyətdə heç bir dəyişiklik görməsələr, razılaşmaya riayət etməyə davam etmək üçün heç bir stimul tapmırlar".
Analitik həmçinin vurğulayır ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı kimi beynəlxalq təşkilatların təsirinin azalması və regional güclərin getdikcə daha aqressiv mövqeyi uzunmüddətli razılaşmaların qüvvədə qalmasını çətinləşdirir.
