“Çingiz xanın məzarı Qazaxıstan torpaqlarında ola bilər”.
Hafta.az-ın Kazinform-a istinadə yazdığına görə, bu fikri Qazaxıstan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki Xangəldi Abjanov Coçi Ulusunun 800 illik yubileyi ilə əlaqədar bildirib. Tarixçi alim xatırladıb ki, Qazax xanlığının ilk xanlarından başlayaraq, qazaxların bütün hökmdarları Coçinin nəslindən olub.
“Kerey və Canibəkdən başlayaraq bütün qazax xanları Coçinin nəslindəndir. Dövlətçiliyimizin yaranmasına, onun davam etdirilməsinə, bütün tariximizə görə biz Çingiz xanın nəslinə borcluyuq. Əlixan Bökeyxanov deyirdi ki, “dövləti olmayan xalq yetimdir”. Yəni, Coçinin nəsli bizi yetimlikdən qorudu, yaradıcı gücümüzü göstərmək imkanı verdi. Hətta Coçinin qazax torpağında dəfn olunması belə deməyə əsas verir ki, biz onun nəslinə borcluyuq”, - deyə alim bildirib.
Xangəldı Abjanov Coçi Ulusu haqqında danışarkən Çingiz xanın məqbərəsinin yeri ilə bağlı ehtimalını da dilə gətirib.
“Daha bir sual var: Zhoşi 1227-ci ildə öldü. Həmin ilin payızında Çingiz xan onun məzarını ziyarət etdi, həqiqət budur. Ola bilsin ki, Çingiz xanın özünün də külü burada yatır, çünki o, elə həmin ilin payızında dünyasını dəyişib. Deyə bilmərəm ki, o, uzaq Monqolustana qayıda bildi, ya yox. O, yəqin ki, oğlunun məzarının yanında bir yerdə dəfn olunub. Çingiz xan qazax olub deyəndə, bu əlaqəni xatırlamaq olar. Ola bilsin ki, onun məzarı Qazaxıstan torpağında yerləşdiyi üçün sonradan gizlədilib”, - professor deyib.
X.Abjanov onu da qeyd edib ki, Böyük Ulus haqqında sovet dövründən qalan məlumatlara yenidən baxmaq lazımdır.
“Biz Coçi Ulusunun bir parçası olduq, dünya tarixində iştirak etdik və Ulusu daha da ucaltdıq. Bu potensial xalqımızı üç əsrlik müstəmləkəçilik siyasətindən xilas etdi. Xarici alimlər hesab edirlər ki, Coçi Ulusu ilə bağlı sovet dövrünə aid məlumatlar yenidən nəzərdən keçirilməlidir. Çünki sovet ideoloji diktaturası dövründə Şərqdə sivilizasiyanın, mədəniyyətin, tərəqqinin olduğu tanınmırdı. Sovet alimləri Çingiz xanı heç bir tərəqqiyə yol açmayan dağıdıcı kimi təqdim edirdilər. Bu fikir hamımızda qalır. Amma belə çıxır ki, Çingiz xanın, Coçinin fəthi olub, amma fəlakətlər gətirməyib. Əksinə, bizimlə birləşdilər, adət-ənənələrimizi, mənəvi nailiyyətlərimizi mənimsədilər - hər şeyi mənimsədilər, zənginləşdilər. Yəni, sovet ideologiyasının təsiri altında formalaşmış orta əsrlər tarixinə yenidən nəzər salmalıyıq. Beynimizdəki hər şeyi yenidən həzm etməliyik. Tarixə digər tərəfdən baxın”, - Xangəldi Abjanov bildirib.
-1781888309.jpg&h=173&w=263&zc=1&q=80)
