Teleskop necə yarandı?

15:35 25.01.2013
Yazını böyüt
Yazını kiçilt
Bütün dərsliklərdə də ilk teleskopu Qalileyin icad etdiyi qeyd olunur. Ancaq əslində ilk teleskopu 1608-ci ildə hollandiyalı alim Xans Lipperşey düzəldib. Ancaq o, bu ixtirasına patent ala bilməyib. Qaliley Lipperşeyin “Hollandiya borusu” adlanan teleskopu əsasında 1609-cu ildə öz teleskopunu düzəldib. Qalileyin teleskopu Lipperşeyin teleskopundan daha böyük ölçüyə malik idi. Amma o da öz teleskopuna görə patent ala bilməyib. Bununla belə tarixçilər nədənsə, ilk teleskop ixtiraçısı kimi elə Qalileyi göstəriblər.
Beləliklə, Qaliley 1609-cu ildə ilk olaraq müasir teleskopu düzəldir. Teleskop vasitəsilə Qaliley ayın səthində dağları, 1610-cu ildə isə Yupiterin 4 peykini kəşf edir. Teleskopun kəşfi Venesiya dövləti üçün o qədər böyük əhəmiyyət kəsb edir ki, Qalileyi ömürlük maaşla universitetə professor təyin edirlər. Həmçinin bu cihazın köməyilə Qaliley sübut edir ki, yer kainatın mərkəzi deyil, o digər planetlərlə birlikdə günəşin ətrafında hərəkət edir. Teleskopun detalları barədə Qaliley “Ulduz xəbərçisi” kitabında məlumat verir. Qaliley qatı dindar olmasına baxmayaraq, kilsə onun kəşflərindən narazı qalaraq onu dinsiz adlandırmağa başladı. Qaliley isə əksinə, tanrını inkar etmir, sadəcə, onun böyüklüyünü və elmin inkişafının xeyirlərini dünyaya aşılamaq istəyirdi. O, Romaya gedərək bunu təbliğ etmək istəyir. Lakin 5 mart 1616-cı ildə Roma heliosentrizmi təhlükəli sahə elan edərək tədrisinə qadağa qoyulur və kilsə xadimləri tərəfindən həbs olunur və ömrünün sonuna kimi ev həbsi keçirir.
Nigar
rubrikasından digər xəbərlər