Məlum olduğu kimi, Braziliyada Belem şəhərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının (COP30) Tərəflərinin 30-cu Konfransı başa çatdı. 30 ildir keçirilən sammitlər qlobal istiləşmənin qarşısını almaq və onun nəticələri ilə mübarizə aparmaq məqsədi daşıyır.
Hafta.az-ın yazdığına görə, lakin, 10-21 noyabr tarixlərində keçirilən sonuncu sammit fikir ayrılıqlarının qaldırıldığı ən diqqətəlayiq konfranslardan biri olub. Ancaq atmosfer temperaturunun yüksəlməsinə səbəb olan qalıq yanacaqlarından bəhs edilməməsi bir çox ölkəni qəzəbləndirib.
Mutirao kimi tanınan yekun razılaşma ölkələri qalıq yanacaqdan istifadəni azaltmaq üçün "könüllü" şəkildə hərəkətlərini sürətləndirməyə çağırıb.
BBC möhkəm qlobal konsensusa nail olunmadığını bildirən sammiti beş başlıq altında ümumiləşdirib.
Braziliya üçün çətin dövr
Zirvə görüşünə sədrlik edən Braziliya səfiri Andre Aranha Korrea do Lago ilə bu ölkənin prezidenti Luiz İnasio Lula da Silva arasındakı fikir ayrılıqları diqqətəlayiq idi. Braziliya prezidenti Lula, qalıq yanacaqların tədricən ləğvi üçün yol xəritələrini açıqlayarkən, Birləşmiş Krallıq və Avropa İttifaqı (Aİ) üzvləri də daxil olmaqla 80-dən çox ölkənin dəstəyini alıb.
Lakin, konsensusa üstünlük verən COP30 prezidenti geri çəkilməyib.
Kömür, neft və təbii qaz istehlakının tədricən azaldılması səyləri ərəb ölkələrinin tənqidinə səbəb olub.
Məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndə heyəti Aİ rəsmilərinə "Enerji siyasətimizi sizin deyil, öz paytaxtımızda müəyyən edirik" deyib.
Aİ üçün məyusluq
Paris Sazişinə hələ də sadiq qalan ölkələri əhatə edən ən zəngin birlik, 2035-ci ilə qədər iqlim dəyişikliyindən ən çox təsirlənən ölkələrə uyğunlaşmaq üçün ayrılan maliyyənin üçqat artırılmasını təklif edib. Lakin, inkişaf etməkdə olan ölkələrə konkret dəstəyin olmaması Brüsselə daha az ciddi yanaşılmasına səbəb olub.
Asiya Cəmiyyətindən Li Şuo, Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika kimi ölkələrin yüksəlişini qeyd edərək, "Aİ-nin küncə sıxışdırıldığını görürük. Bu, qismən real dünyada güc dəyişikliyini əks etdirir" deyib.
COP-un gələcəyi sual altındadır
Dünyanın digər yerlərindən minlərlə insanın nəhəng kondisionerli çadırlarda söz və vergül müzakirəsi üçün uçması absurdluğu tez-tez sual altına alınır. Bildirilir ki, COP 2015-ci ildə Paris Sazişi imzalanarkən mənalı hesab edilsə də, sammit artıq aydın və cəlbedici bir məqsədə xidmət etmir.
Ticarət müzakirə edilir
Qlobal ticarət ilk dəfə bu sammitlərdə əsas mövzuya çevrilib. "Bəs bunun iqlim dəyişikliyi ilə nə əlaqəsi var?" deyə soruşsanız, cavab Aİ-nin yüksək karbonlu məhsullara planlaşdırdığı tariflərdədir. Çin, Hindistan və Səudiyyə Ərəbistanı kimi ölkələr polad, gübrə, sement və alüminium kimi məhsullara qarşıdan gələn sərhəd vergilərindən narazıdırlar.
Bu ölkələr birtərəfli tariflərin Avropada rəqabət qabiliyyətini zəiflədəcəyini vurğulayırlar.
Lakin avropalılar öz ölkələrindəki istehsalçıların oxşar ödənişlər ödəməli olduqlarını bildirirlər.
Braziliyada keçirilən sammitdə bu məsələnin nəticəsi gələcək danışıqlara buraxılıb.
Tramp uzaqda, Çin isə susqun
Atmosferə ən çox karbon qazı buraxan iki ölkə fərqli yollar seçib. ABŞ tarixində ilk dəfə olaraq COP-a nümayəndə heyəti göndərməyib.
Digər tərəfdən, Çin qalıq yanacaqlara qarşı mübarizəyə müqavimət göstərməyə deyil, razılaşmalar əldə etməyə diqqət yetirib.
Asiya Cəmiyyətindən Li Şuo hər kəsə Çinin günəş enerjisində dominant güc olduğunu xatırladıb...
