2026-cı il Dünya Kuboku zamanı sosial mediada ən çox müzakirə olunan müzakirələrdən biri İsraillə Argentina milli komandası arasındakı iddia edilən münasibətlər və Lionel Messinin İsrailə verdiyi iddia olunan dəstək ətrafındakı sui-qəsd nəzəriyyələridir.
Hafta.az yazır ki, argentinalı futbolçunun 2013-cü ildə Fələstini əhatə edən turnesi zamanı Qərb Divarında o vaxtkı komandası Barselona ilə çəkdirdiyi şəkil yüzlərlə dəfə paylaşılıb, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun Argentina formasını geyinərkən dəstək ifadəsi isə sui-qəsd nəzəriyyələrini daha da alovlandırıb.
On ildən çoxdur ki, idman və siyasət arasındakı əlaqəni və idmanın geosiyasi ölçüsünü araşdıran misirli araşdırmaçı jurnalist Kərim Zidan özünün “Sports Politika” saytında Lionel Messinin siyasətlə əlaqəsini araşdıran bir məqalə yazıb.
Zidan bildirir ki, "Messi nadir hallarda siyasət haqqında danışır. Lakin bu, siyasətçilərin və hökumətlərin onun imicindən siyasi məqsədlər üçün istifadə etməsinə mane olmur".
Lionel Messi 2026-cı il Dünya Kubokunun əvvəlində Argentinanın Əlcəzairə qarşı 3-0 hesablı qələbəsini het-triklə başa vurduqdan qısa müddət sonra əlcəzairli idman şərhçisi "yəhudi lobbisini" dünyanın ən böyük futbolçusunu qorumaqda günahlandırdı.
Şərhçi Mustafa Mazzouzi, əlcəzairli rəqibin baldırına açıq şəkildə vuraraq qayda pozuntusu törətməsinə baxmayaraq, hakimin Messiyə qırmızı vərəqə göstərməməsinə reaksiya verərək deyib: "Bu lobbi dünyanı idarə edir, onlar mafiya kimi istədikləri kimi idarə edirlər". Mazzouzi əlavə edib: "İnfantino bizim rifahımızı istəmir. Qərbi Səhra və Fələstin məsələsində siyasi mövqelərimiz var, ona görə də onlar bizim uğur qazanmağımızı istəmirlər".
Argentina turnirdə irəlilədikcə, sui-qəsd nəzəriyyələri onları narahat etməyə davam etdi. Misirin 1/8 finalda vurduğu qol, ardınca Argentinanın 3-2 hesablı qələbəsi, İsveçrəyə qarşı dörddəbir finalda VAR vasitəsilə verilən qırmızı vərəqə, Argentina Futbol Federasiyası və onun prezidentinə qarşı mümkün çirkli pulların yuyulması ilə bağlı FTB-nin araşdırması bu iddiaları daha da gücləndirib.
Beləliklə, hər Argentinanın qələbəsi ilə sionist sui-qəsd ittihamları daha çox dəstək qazanırdı. Bəziləri hətta Messinin özünün sionist olduğunu iddia edirdi, digərləri isə 39 yaşlı futbolçunun İsraillə dostluq münasibətlərini vurğulayırdı.
2013-cü ilin iyul ayında Messi peşəkar karyerasının böyük hissəsini keçirdiyi İspaniya klubu "Barselona" ilə Fələstin və İsrailə səfər edib. Komanda Qərb Sahilini və daha sonra yəhudiliyin ən müqəddəs yerlərindən olan Qərb Divarını ziyarət etdi və Baş nazir Benyamin Netanyahu da daxil olmaqla, hökumət rəsmiləri ilə şəkil çəkdirdi.
2018-ci ildə Argentina Boykot, Məhdudlaşdırma və Sanksiyalar hərəkatının etirazlarından sonra İsrailə qarşı planlaşdırılan yoldaşlıq oyununu ləğv etdi. O dövrdə Messinin bu qərara rəhbərlik etdiyi barədə şayiələr gəzsə də, argentinalı futbolçu bu məsələdə susmağı seçdi. Fələstin Futbol Federasiyasının prezidenti Cibril əl-Rəcub da azarkeşləri oyun keçiriləcəyi təqdirdə Messinin formalarını yandırmağa çağırdı və sonradan FIFA-dan bir illik qadağa aldı.
Messi o vaxtdan bəri İsraildə bir neçə oyun keçirib: 2019-cu ildə Argentina milli komandası ilə yoldaşlıq oyunu və 2022-ci ildə Paris Saint-Germain ilə iki oyun.
İsrailin süni intellekt şirkəti OrCam ilə üç illik brend səfirliyi müqaviləsindən başqa, Messinin İsraillə şəxsi əlaqələri məhdud olub. Buna baxmayaraq, tənqidlər davam edirdi. Messinin heç vaxt İsrailin lehinə açıqlamalar verməməsi və ya özünü sionist kimi təqdim etməməsi əhəmiyyətli hesab edilmirdi.
Əslində vacib olan, Messinin ölkəyə səfər etməyə başladığı dövrdə üç Qəzza münaqişəsində (2008-2009, 2012 və 2014) 2000-dən çox fələstinli mülki şəxsi öldürən İsrail dövlətinin siyasi cəhətdən öz imicindən və onun gətirdiyi yumşaq gücdən faydalandığı fikri idi.
Argentinalı alim Pablo Alabarses, “Newlines Magazine” üçün yazdığı məqalədə, bəzi digər super ulduz idmançılardan fərqli olaraq, Messinin "heç bir siyasi baxışı olmadığını" iddia etdi. Bu, xüsusən də şifahi və yazılı ifadələrlə məhdudlaşdıqda ədalətli bir qiymətləndirmədir. Lakin bu, Messinin şəxsi brendinin siyasi maraqları olan aktorlar tərəfindən istifadə edilməsinə icazə vermədiyi anlamına gəlmir.
Zidan Messinin şəxsi brendinin siyasi aktorlar tərəfindən necə istifadə edildiyinə dair bir nümunəni belə izah edir: "2023-cü ildə mən çox uğurlu jurnalist Tariq Panja ilə “The New York Times” qəzetində bir məqalə üzərində işlədim. Bu məqalədə biz Lionel Messinin Səudiyyə Ərəbistanı Turizm İdarəsi ilə o vaxtkı davam edən tərəfdaşlığının təfərrüatlarını açıqladıq. Müqavilədə onun insan haqları sahəsində son dərəcə zəif göstəricilərə malik olan Səudiyyə Ərəbistanının nüfuzuna "zərər vura" biləcək hər hansı açıqlama verməsini qadağan edən bənd var idi.
Messinin Səudiyyə Ərəbistanı Turizm İdarəsi ilə kommersiya müqaviləsinin üç il ərzində təxminən 25 milyon dollar dəyərində olduğu təxmin edilirdi. Messi turizm müqaviləsini 2021-ci ilin yanvar ayında imzaladı, lakin tərəfdaşlıq rəsmi olaraq 2022-ci ilin may ayında Səudiyyə rəsmiləri onu Ciddəyə səfəri zamanı turizm səfiri kimi təqdim edənə qədər elan olunmadı. Müqavilə üzrə öhdəliklərinə turizm kampaniyaları, sosial media paylaşımları, xeyriyyə tədbirləri və tam ödənişli məzuniyyətlər daxil idi. Müqavilə çərçivəsində səfərlərdən birində Messiyə həyat yoldaşı və uşaqları müşayiət edirdi. Ailə at sürməkdən və ənənəvi yeməkdən həzz alırdı." Onun oyun oynayarkən və toxunmuş papaq tutan sənətkarla oturarkən şəkli çəkilib.
Məsələ burasındadır ki, Messinin pula ehtiyacı yox idi. 2022-ci ildə, Səudiyyə Ərəbistanına səfərlərinə başlayanda, maaş və sponsorluq müqavilələrindən 122 milyon dollar qazanmışdı və bu, onu o dövrdə dünyanın ən çox qazanan ikinci idmançısı etmişdi. Bu, onun şəxsi brendini böyük ambisiyaları olan avtoritar rejimlə əlaqələndirmək üçün şüurlu bir qərar idi.
2023-cü ildə Messi Böyük Liqa Futbol tarixinin ən yüksək səviyyəli transferi olaraq İnter Mayamiyə qoşuldu. İki ildən az bir müddət sonra o, Vankuver Uaytkeps komandasını məğlub edərək MLS çempionluğunu qazanmaq üçün komandasına kapitanlıq etdi. Bir neçə ay sonra Messi və komandası ABŞ prezidenti Donald Trampın ev sahibliyi etdiyi Ağ Evdə keçirilən mərasimdə təltif edildi.
Tramp bir daha Messi və komanda yoldaşları ilə birlikdə danışdı. Lakin Messi heç bir açıqlama vermədi və bu, Trampın ölkəsinin İrana qarşı müharibəsi ilə öyünməsinə mane olmadı. Messi və komanda yoldaşları alqışlayarkən Tramp dedi: “Amerika Birləşmiş Ştatları ordusu, böyük İsrail tərəfdaşlarımızla birlikdə düşməni tamamilə məhv etməyə davam edir. Biz qrafikdən xeyli irəlidəyik və insanların əvvəllər heç görmədiyi səviyyələrdə irəliləyirik”.
Argentinanın əvvəlki superulduzu və Latın Amerikasında solçu siyasətin güclü tərəfdarı Dieqo Maradonadan fərqli olaraq, Messi siyasi neytrallıq yolunu seçib. Bu, Messi və ya onun tərəfdarlarının daha mühafizəkar olduqları anlamına gəlmir. Həqiqətən də, Sinqapurdakı Nanyang Texnologiya Universiteti tərəfindən 10 mindən çox insan üzərində aparılan bir araşdırma göstərdi ki, özünü daha liberal hesab edənlər Messini, özünü daha mühafizəkar hesab edənlər isə onun əzəli rəqibi Kriştiano Ronaldonu dəstəkləyirlər.
Buna baxmayaraq, Messi siyasi məsələlər barədə heç nə deməməkdə davam edir, yalnız bəzən bərabərsizlik haqqında qeyri-müəyyən açıqlamalar verir və ölkəsi üçün ən yaxşısını istəyir.
Kərim Zidanın sözlərinə görə, bu, onun üçün yaxşı ola bilər. Messinin imicindən qazanc əldə etməyə çalışanlar yalnız İsrail, Səudiyyə Ərəbistanı və ya Donald Tramp deyil. Argentina prezidenti Xavyer Miley də Messinin "Trampı qanuniləşdirməsi" ilə bağlı tənqidləri fürsətə çevirməyə çalışır. "Messi ilə oyun qurursansa, hamımızla oyun qurursan" deyən Miley, ölkənin siyasi olmayan ikonunu Argentinadakı siyasi rəqiblərinə qarşı öz düşərgəsində yerləşdirir.
