Bu gün Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Səmərqənddə keçirilmiş Zirvə görüşü dünya mətbuatının əsas mövzusudur. Burada Çin Dövlət Şurası sədrinin iştirakı və çıxışı isə xüsusilə maraq kəsb edir. Məhz bu görüşün keçirildiyi eyni gündə Çinin ölkəmizdəki səfirliyindən Hafta.az-a çox maraqlı bir məqalə daxil olub. Son 10 il ərzində Çində gedən iqtisadi-sosial tərəqqidən bəhs edilən məqaləni oxucuların diqqətinə çatdırırıq:
Qeyd olunur ki, 2012-ci ildə Çin Kommunist Partiyasının 18-ci Qurultayından keçən 10 il ərzində, dünyada son yüz ildə misli görünməmiş dəyişikliklər, epidemiya nəticəsində ölkə daxili və xarici inkişaf şəraitində dərin və mürəkkəb dəyişikliklərlə üzləşdi. Amma Çin bu çətinlikləri dəf etdi, qabaqcıl oldu və yenilik etdi. Yüksək keyfiyyətli inkişafı və qabaqcıl nailiyyətləri təşviq etmək üçün çox səy göstərdi.
Məqalədə daha sonra uğurlar sahələr üzrə ayrıca təqdim olunur.
1. İqtisadi potensialın böyük inkişafı;
2021-ci il Çinin Ümumdaxili Məhsulu (ÜDM) 114,4 trilyon yuan, 2012-ci illə müqayisədə 120,4 faiz artıb. 2013-2021-ci illərdə Çinin qlobal iqtisadi artımına verdiyi orta töhfə 30 faizi ötüb və ölkə bu müstəvidə dünyada birinci yerə yüksəlib. 2021-ci ildə Çində adambaşına düşən ÜDM 12551 dollara bərabər olub və yuxarı-orta gəlirli ölkələr arasında qərarlaşıb.
2. İnkişafın təməli tam möhkəmlənib;
Birincisi, kompleks kənd təsərrüfatı istehsal gücü davamlı olaraq təkmilləşdirilib. 2021-ci ildə Çində taxıl istehsalı 2012-ci illə müqayisədə 11,5 faiz artaraq 680 milyon tona çatıb. 2015-2021-ci illərdə Çin taxıl, ət, pambıq toxumu, meyvə, fıstıq və çay istehsalına görə dünyada birinci yerdə olub.
İkinci, nəqliyyatın inkişafında böyük nailiyyətlər ələ edilib. 2021-ci ilin sonuna kimi yüksəksürətli dəmir yollarının istismar məsafəsi 40 min kilometrə, sürətli yollar isə 169 min kilometrə çatıb.
Üçüncü, informasiya və kommunikasiyanın səviyyəsi sürətlə yüksəlir. 2021-ci ildə Çinin mobil internetə çıxış trafiki 221,6 milyard GB təşkil edib. 5G baza stansiyalarının ümumi sayı dünyanın 60 faizindən çoxunu təşkil edir və dünyada birinci yerdədir.
3. Yenilik və inkişaf üçün gücləndirilmiş sürət;
Birincisi, innovasiyaya yatırılan sərmayənin həcminin sürətlə artması. 2021-ci ildə tədqiqat və eksperimental inkişaf (R&D) xərcləri 2 trilyon 795 milyar 600 milyon yuan edib, bu da 2012-ci illə müqayisədə 2,7 dəfə çoxdur.
İkincisi, innovasiya məhsulunun həcmi genişlənməyə davam edir. 2021-ci ildə yerli patent müraciətlərinin və icazələrinin sayı 4,601 milyon təşkil edib ki, bu da 2012-ci illə müqayisədə 2,7 dəfə çoxdur.
Üçüncüsü, innovasiya sürətlə inkişaf edir. 2021-ci ildə ölkə üzrə 154 milyon bazar subyekti olub (Yeni sənayelər, yeni formatlar, yeni biznes modelləri), iqtisadi əlavə dəyər ÜDM-in 17,25 faizini təşkil edib.
4. Koordinasiyalı inkişaf tempi sabitdir;
Birincisi, təklif sahəsində struktur islahatların dərin təşviqi. 2021-ci ildə istehsal sənayesinin əlavə dəyəri 2012-ci illə müqayisədə 74,3 faiz real artımla 31,4 trilyon yuana çatıb; xidmət sənayesinin 2012-ci illə müqayisədə faktiki olaraq 90,7 faiz artaraq dəyəri 61 trilyon yuana çatıb; əmək məhsuldarlığı bütün işçilərin adam başına 146380 yuana yüksəlib, 2012-ci il ilə müqayisədə 80,3 faiz artıb.
İkincisi, tələb strukturunun davamlı optimallaşdırılması. 2021-ci ildə son istehlak xərclərinin iqtisadi artıma töhfəsi 65,4 faiz təşkil edib, bu da 2012-ci ildəkindən 10,0 faiz çoxdur.
Üçüncüsü, yeni urbanizasiyada möhkəm irəliləyiş. 2021-ci ilin sonunda Çinin daimi əhalisinin urbanizasiya səviyyəsi 2012-ci ilin sonundan 11,62 faiz bəndi artaraq 64,72 faiz təşkil edib.
5. Yaşıl inkişaf tendensiyası yaxşılaşır;
Birincisi, çirklənmənin qarşısını almaq və ona nəzarət etmək üçün aparılan mübarizələr gözəl nəticələr verib. 2021-ci ildə prefektura səviyyəsində və yuxarıda olan şəhərlərdə yaxşı hava keyfiyyətinə malik günlərin orta sayı 87,5 faiz təşkil edib ki, bu da 2015-ci ildən 6,3 faiz artım deməkdir.
İkincisi, enerji istehsalının və istifadəsinin tənzimlənməsi və optimallaşdırılması. 2021-ci ildə təbii qaz, su, nüvə, külək və fotovoltaik kimi təmiz enerji ümumi enerji istehsalının 26,4 faizini təşkil edib ki, bu da 2012-ci illə müqayisədə 11,1 faiz artım deməkdir.
Üçüncüsü, ekoloji bərpanın hərtərəfli gücləndirilməsi. 2021-ci ildə ölkənin meşə örtüyü 23,04 faiz olub, 2021-ci ilin sonuna isə 474 milli qoruq və 5 milli park təşkil edib.
6. Daha yüksək səviyyədə açıq inkişaf;
Birincisi, ticarətin miqyası durmadan artır. 2021-ci ildə əmtəə və xidmət ticarətinin ümumi həcmi 6,9 trilyon dollara çatıb, dünyada bir nömrəli olmağa davam edir.
İkincisi, ticarət strukturunun davamlı optimallaşdırılması. Ümumi ticarətin payı durmadan artıb. 2021-ci ildə ümumi ticarətdə idxal və ixracın nisbəti 2012-ci illə müqayisədə 9,6 faiz artaraq 61,6 faizə çatıb.
Üçüncüsü, Çin xarici dünyaya yeni səviyyədə açılır. 2013-cü ildən 2021-ci ilə qədər Çin qeyri-maliyyə birbaşa xarici investisiyaları 1128,1 milyard dollara çataraq dünyada birinci yerdədir. Eyni zamanda, “Bir kəmər, bir yol”un birgə tikintisində nəzərəçarpacaq nəticələr əldə edilib. 2021-ci ilin sonuna kimi 170-dən çox ölkə və beynəlxalq təşkilat Çin dövləti ilə “Bir kəmər, bir yol”un birgə tikintisinə dair 200-dən çox əməkdaşlıq sənədləri imzalayıb.
7. Birgə inkişaf möhkəmləndirməyə davam edir;
Birincisi, mütləq yoxsulluğun aradan qaldırılması. 2013-cü ildən 2020-ci ilədək ölkədə yoxsulluqdan əziyyət çəkən kənd əhalisi 98,99 milyon nəfər azalıb, yoxsulluğun orta illik azalması 12,37 milyon nəfər təşkil edib.
İkincisi, sakinlərin həyat səviyyəsi tədricən yaxşılaşıb. 2021-ci ildə milli sakinlərin adambaşına düşən pul gəliri 2013-cü ildən 2021-ci ilə qədər orta illik real artım 6,6 faiz olmaqla, 35,128 yuan təşkil edib.
Üçüncüsü, sosial təhlükəsizlik şəbəkəsi. 2021-ci ilin sonuna baza pensiya sığortası ilə əhatə olunanların sayı 1,03 milyard, baza tibbi sığorta ilə əhatə olunanların sayı isə 1,36 milyard nəfər olub.
8. Sosial təşəbbüslərin rifahı və tərəqqisi;
Birincisi, təhsilin səviyyəsi yüksəlməkdə davam edir. 2021-ci ildə doqquzillik icbari təhsilin konsolidasiya dərəcəsi, tam orta məktəbə qəbulun ümumi səviyyəsi müvafiq olaraq 95,4 faiz, 91,4 faiz və ali təhsilin ümumi qəbul faizi müvafiq olaraq 3,6 faiz, 6,4 faiz və 27,8 faiz təşkil edir. Bunun isə 2012-ci illə müqayisədə faiz bəndi çoxdur.
İkincisi, mədəni quruculuğun davamlı gücləndirilməsi. 3215 ictimai kitabxana və 5772 muzey var.
Üçüncüsü, sağlam Çinin qurulması prosesi fəal şəkildə gedir. Sakinlərin sağlamlığı xeyli yaxşılaşıb. Orta ömür uzunluğu 2010-cu ildəki 74,8 yaşdan 2021-ci ildə 78,2 yaşa qədər artıb.
Dördüncüsü, idmanda parlaq nailiyyətlər. 2013-cü ildən 2021-ci ilə qədər idmançılarımız ümumilikdə 879 dünya çempionatını qazanıb.
