Robotların dini ayinləri yerinə yetirməsi möminləri narahat edir

11:00 16.03.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Qabaqcıl avtomatlaşdırma texnologiyalarının və süni intellektin inkişafı təkcə rəssamları və ya müəllimləri narahat etmir. Robotların və avtomatlaşdırma texnologiyasının hinduizmin ən müqəddəs ayinlərindən birinə daxil edilməsi ruhanilər və ibadət edənlər arasında da narahatlıq yaradıb.

Hafta.az-ın “futurism”ə istinadən yazdığına görə, 2017-ci ildə Hindistanda bir texnologiya şirkəti tərəfindən istehsal edilən robot qollar dindarlar adından hinduizmdə "aarti" ritualını yerinə yetirir. Qaranlığın məhvini simvolizə edən ritualda Qaneşa adlı fil başlı tanrı heykəlcikinin qarşısında şam yandırılır.

Milyonlarla insanın bir araya gəldiyi dini festival olan “Ganpati”də şamların yandırılmasını həyata keçirən robot qollar istifadə edildikdə, onlar da bir çox yeni prototiplərə ilham verdi. İndi də Hindistan, Şərqi Asiya və Cənubi Asiyada istifadə edilən ibadət robotları ibadət zamanı süni intellektin istifadəsi ilə bağlı da mübahisələrə səbəb olub.

Bəzi dindarlar bunun cəmiyyəti daha yaxşı səviyyəyə gətirəcək insan innovasiyasının yeni ölçüsü olduğunu, digərləri isə ibadət edərkən robotlardan istifadənin gələcək üçün zərərli olduğunu iddia edir.

Robotik mənəvi təcrübə Cənubi Asiya ölkələrində yeni bir anlayış deyil. Ədəbiyyatşünas akademik Thaneswar Sarmah deyir ki, ilk hindu robotu insan övladının ilk kralı olduğuna inanılan Kral Manunun hekayələrində görünür. Hekayədə böyük memarın qızı olan Kral Manunun anası Saranyu canlı heykəl düzəldir və ona evin bütün gündəlik işlərini və dini ayinləri yerinə yetirməyə icazə verir.

Folklorşünas Adrienne Mayor oxşar şəkildə hindu qəhrəmanlıq nağıllarında mexanikləşdirilmiş fiqurları xatırladır. Mayor deyir ki, hind mühəndisi "tanrı" Visvakarmanın robot arabaları tez-tez bugünkü dini robotların sələfi kimi görülür. Viskavarman hindu inancında kainatın memarı olan tanrı olaraq görülür. Üstəlik, bu hekayələr müasir hindu millətçiləri tərəfindən qədim Hindistanın kosmos gəmilərindən tutmuş raketlərə qədər hər şeyi inşa etdiyinə sübut kimi istinad edilir.

Robotlar və avtomatlaşdırma Cənubi Asiya mədəniyyətinə yad olmasa da, bəzi hindular və buddistlər robotların rəhbərlik edə biləcəyi bir gələcəklə bağlı narahatdırlar. Bir çox dinlərin nümayəndələri arasında gənclərin sayının azalması əsas narahatlıq mənbəyidir.