ABŞ Prezidenti Donald Trampın Sudan məsələsini şəxsən öz üzərinə götürdüyünü açıqlaması ilə müharibənin və onun yaratdığı humanitar əzabların sona çatması ümidləri yenidən canlanıb. Vaşinqtonun açıqlamasından sonra sudanlılar arasında müharibənin sona çatması gözləntisi yenidən güclənib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, "Əl-Əyn əl-İxbariyyə"yə danışan sudanlı müşahidəçilər bildiriblər ki, Tramp Sudandakı müharibəni bitirmək üçün lazımi siyasi təzyiq göstərməyə qadir geniş imkanlara malikdir və Qəzza, eləcə də Konqo Demokratik Respublikası kimi çətin işlərdəki hərəkətləri xüsusilə buna işarə edir.
ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio bildirib ki, "Prezident Donald Tramp Sudandakı müharibəni bitirmək üçün işi şəxsən idarə edir". Ötən ay ABŞ-Səudiyyə İnvestisiya Forumunda çıxış edən Tramp Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və baş naziri şahzadə Məhəmməd bin Salmanın xahişi ilə Sudandakı müharibəni bitirmək üçün çalışacağını açıqlayıb.
Səudiyyə Ərəbistanı-ABŞ sammiti çərçivəsində keçirilən forumda Tramp "Sudan adlı bir yer var və orada baş verənlər dəhşətlidir" deyib. O, məsələnin vacibliyi barədə məlumatlandırıldıqdan sonra yarım saat ərzində iş üzərində işləməyə başladıqlarını bildirib.
Tramp deyib: "Bu vəhşiliyin qarşısını almaq üçün Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir və Yaxın Şərqdəki digər tərəfdaşlarla işləyəcəyik".
Bu açıqlamadan sonra ABŞ Prezidentinin Ərəb və Afrika məsələləri üzrə baş müşaviri Musad Bulos atəşkəs məqsədilə Sudandakı müvafiq tərəflərlə intensiv diplomatik əlaqə yaradıb.
Amerika təşəbbüsü üç aylıq atəşkəsə nail olmağı və bu müddət ərzində humanitar yardım axınına başlamağı hədəfləyir. Siyasi həll üçün danışıqların bu proseslə eyni vaxtda aparılması planlaşdırılır. Sudan xalqı ABŞ Prezidentinin bu məsələdə birbaşa iştirakını Sudan böhranının qlobal diqqətin artdığının əlaməti kimi görür.
Sudandakı Ümmət Partiyasının Mətbuat Ofisinin rəhbəri Mesbah Əhməd Məhəmməd Trampın "sərəncamında geniş siyasi, iqtisadi və diplomatik təzyiq vasitələrinin olduğunu" bildirir. Onun fikrincə, bu vasitələr sistemli şəkildə tətbiq olunarsa, Sudan məsələsində real irəliləyişlərə səbəb ola bilər.
Mesbah Əhməd deyir ki, Tramp Dördtərəfli Qrupun (BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və ABŞ) səylərinə güvənir. Bu qrup tərəfindən müharibənin sona çatması, ədalətli, davamlı sülh və demokratik mülki idarəetməyə keçid üçün hazırlanmış təşəbbüs sadəcə diplomatik təklif deyil; bu, beynəlxalq sistemdə ən nüfuzlu güc olan ABŞ-ın potensialı ilə dəstəklənən ciddi bir fürsətdir.
Eyni rəsmi bizə xatırladır ki, dünya Vaşinqtonun Qəzza məsələsində siyasi prosesləri manipulyasiya etmək qabiliyyətini tanıyır.
Mesbah Əhmədin sözlərinə görə, Sudandakı tərəflər Amerika təşəbbüsünü görməzdən gələrsə, bunun "birbaşa nəticələri" ola bilər. Bu nəticələrə sülh imkanlarını pozan aktyorlara qarşı yeni sanksiyaların tətbiqi və bu aktyorların beynəlxalq birlik daxilində daha da təcrid olunması daxildir. Əhməd bildirir ki, müharibənin uzanması humanitar fəlakəti daha da şiddətləndirir və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 7-ci fəslinə əsasən müdaxiləyə səbəb ola biləcək təzyiqlərə səbəb ola bilər.
Sentyabrın 11-də yayımlanan bəyanatda Dördlük Qrupu mülki şəxslərin təcili humanitar yardıma çıxışını təmin etmək üçün üç aylıq atəşkəsə və ardınca ictimaiyyətin etimadını qazanan mülki hökumətlə nəticələnəcək doqquz aylıq siyasi keçid prosesinin başlanmasına çağırıb.
Dördlük Qrupunun yol xəritəsi Sudandakı bir çox vətəndaş siyasi hərəkatı tərəfindən dəstəklənsə də, hələ də ciddi maneələrlə üzləşir. Sudan məsələsində iştirak edən beynəlxalq və regional aktyorlar arasında maraqların fərqliliyi həll yolu axtarışını çətinləşdirir.
Mesbah Əhmədin sözlərinə görə, xarici qüvvələrin tətbiq etdiyi həll yolu davamlı olmayacaq. O, sülhün yalnız Sudan aktyorlarının iradəsi, xalqın gözləntilərinə cavab verən milli vizyon və böhranların köklərini həll edən hərtərəfli layihə vasitəsilə bərqərar ola biləcəyini vurğulayır. Sudanlı siyasi analitik Sibveyh Yusif bildirir ki, ABŞ-ın Sudan məsələsində birbaşa iştirakı "Amerika milli təhlükəsizliyi ilə bağlı imperativlərdən" qaynaqlanır.
Yusif bildirir ki, Trampın hərəkətləri Konqres və Amerika kəşfiyyatı ilə əməkdaşlıq çərçivəsində formalaşır. O izah edir ki, Sudan ordusu tərəfindən kimyəvi silah istifadəsi ilə bağlı son iddialar və Rusiyanın Qırmızı dənizdəki Port Sudanda hərbi baza qurması ilə bağlı müzakirələr Vaşinqton üçün ciddi təhdid kimi qəbul edilir. Sibveyh Yusif deyir ki, ABŞ bütün bu hadisələri Qırmızı dənizin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid kimi görür və bu həyati əhəmiyyətli dəniz zolağında Amerika maraqlarının təhlükəyə atılmasına yol verməyəcək.
