Ümumdünya Qaçqınlar Günü: 120 milyon insan evini itirib

09:42 20.06.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Hər il iyunun 20-də qeyd olunan Ümumdünya Qaçqınlar Günü qaçmaq məcburiyyətində qalanların hüquqlarını, ehtiyaclarını və arzularını işıqlandırmaq məqsədi daşıyır.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı bütün dünyada qaçqınların şərəfinə Ümumdünya Qaçqınlar Gününü təyin edib. Qaçqınların təhlükəsizlik axtarmaq hüquqlarını müdafiə etməklə yanaşı, onların iqtisadi və sosial inteqrasiyasını dəstəkləmək və qarşılaşdıqları çətinliklərə həll yolları tapmağı hədəfləyir.

2024-cü il Ümumdünya Qaçqınlar Gününün mövzusu "Evdən uzaqda ümid: qaçqınları daima qəbul etmiş Dünya"dır. Builki tədbir həmçinin “Qaçqınlarla Həmrəylik: Qaçqınların özlərini xoş hiss etdikləri dünya üçün” mövzusuna həsr olunub.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı qaçqınların bizim həmrəyliyimizə hər zamankindən daha çox ehtiyacı olduğunu vurğulayaraq deyib: “Həmrəylik qapılarımızı açıq saxlamaq, onların gücünü və uğurlarını qeyd etmək, üzləşdikləri çətinlikləri anlamaq deməkdir”.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı öz internet səhifəsində yazıb: “Qaçmağa məcbur olan insanlarla həmrəyliyə onların çətin vəziyyətinə həll yollarının tapılması, münaqişələrə son qoyulması, onların evlərinə təhlükəsiz qayıtmasına şərait yaradılması və onların qonaqpərvər icmalarda inkişaf imkanlarının təmin edilməsi daxildir”. O, həmçinin vurğulayıb ki, ölkələr qaçqınların inteqrasiyası və dəstəklənməsi üçün lazım olan resursları təmin etməlidir.

2024-cü ilin iyun ayında dərc edilmiş Qlobal Trendlər Hesabatının son buraxılışında BMt-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı məcburi köçkünlüklə bağlı ən görkəmli statistik tendensiyaları araşdırıb:

Bu il dünya üzrə qaçqınların sayı 7 faiz artaraq 43,4 milyon nəfərə çatıb. Bu rəqəmə 31,6 milyon qaçqın və qaçqın vəziyyətində olan şəxslər, o cümlədən beynəlxalq müdafiəyə ehtiyacı olan 5,8 milyon insan və BMT-nin Fələstinə Yardım və İşlər üzrə Agentliyinin (UNRWA) yurisdiksiyasında olan 6 milyon fələstinli qaçqın daxildir.

Qaçqınların sayı on il əvvəlki ilə müqayisədə üç dəfə artıb.

2023-cü ilin sonuna qədər dünyada təxminən 117,3 milyon insan məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb.

Bu artım 2022-ci ilin sonu ilə müqayisədə 8 faiz, yəni ümumilikdə 8,8 milyon nəfər artım deməkdir və eyni zamanda son 12 il ərzində ardıcıl illik artımlar silsiləsinin davamıdır.

Dünyadakı qaçqınların ən böyük faizi Suriya və Əfqanıstandan gəlir. Hər iki ölkədən olan qaçqınların sayı 6,4 milyon nəfərə çatır və onlar birlikdə BMT QAK-ın yurisdiksiyasında olan qaçqınların üçdə birini təşkil edir.

Venesuela təxminən 6,1 milyon qaçqın və beynəlxalq müdafiəyə ehtiyacı olan digərləri ilə ikinci, Ukrayna isə təxminən 6 milyon qaçqınla üçüncü yerdədir.

Məcburi köçkünlüyün əsas səbəbləri bunlar idi: təqiblər, münaqişələr, zorakılıq, insan hüquqlarının pozulması və ictimai asayişi ciddi şəkildə pozan hadisələr.

Aydınlaşdırmaq üçün: 2023-cü ildə davam edən və yaranmaqda olan münaqişələr Sudan da daxil olmaqla, bütün dünyada bir çox insanı köçkün vəziyyətinə salıb.

2023-cü ilin aprelində Sudanda başlayan münaqişə dünyanın ən böyük humanitar və köçkünlük böhranlarından birinə səbəb oldu, 6 milyondan çox insan ölkə daxilində qaçmalı olduğu halda, 1,2 milyon insan qonşu ölkələrə sığınıb.

Myanmada hərbi çevrilişdən sonra artan zorakılıq 1,3 milyondan çox insanın ölkə daxilində didərgin düşməsinə səbəb olub.

UNRWA-nın hesablamalarına görə, 2023-cü ilin oktyabr-dekabr ayları arasında Qəzza zolağında baş verən münaqişələr səbəbindən təxminən 1,7 milyon insan (75 faizdən çoxu) evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb, bəziləri bu müddət ərzində bir dəfədən çox qaçmalı oldular.

- BMT QAK-ın hesablamalarına görə, məcburi köçkünlər 2024-cü ilin ilk dörd ayında artmaqda davam edib. 2024-cü ilin aprel ayının sonuna kimi məcburi köçkünlərin sayı 120 milyonu keçəcək. Nəticədə, hazırda dünya əhalisinin 1,5 faizi və ya hər 69 nəfərdən biri məcburi köçkündür. Bu, on il əvvəl məcburi köçkün edilmiş insanların sayından demək olar ki, iki dəfə çoxdur, yəni hər 125 nəfərdən biri miqrasiya etməyə məcburdur.

Bu gərginləşən qaçqın böhranı beynəlxalq ictimaiyyətin təcili tədbirlər görməsinə, qaçqınlar üçün humanitar yardım və müdafiə səylərini artırmasına ehtiyac olduğunu nümayiş etdirir.

Oxunma sayı 111