Tacikistan prezidenti Emoməli Rəhmon Çin prezidenti Si Cinpinin dəvəti ilə 11-14 may tarixlərində Çinə dövlət səfəri edib. Səfərdən əvvəl, Sinxua agentliyinə verdiyi müsahibədə Rəhmon qeyd edib ki, son illər Tacikistanla Çin arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq genişlənməyə davam edir və ikitərəfli münasibətlər daim yeni səviyyələrə çatır.
Hafta.az yazır ki, Rəhmon "Yaxın qonşumuz strateji tərəfdaşımızdır. 30 ildən artıqdır ki, çox dostcasına, etibarlı münasibətlər inkişaf etdirmişik və bu illər ərzində ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafı üçün çox iş görmüşük" deyib.
Prezident əlavə edib ki, iki qonşu ölkə regional təhlükəsizliyə və davamlı inkişafa qarşı çağırışlara və təhdidlərə vaxtında və effektiv cavab vermək üçün siyasi etimad və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığı ardıcıl olaraq gücləndirir.
“Tacikistanla Çin arasında münasibətlər son illərdə çox dinamik şəkildə inkişaf edir. Ölkələr bütün səviyyələrdə, xüsusən də ən yüksək səviyyədə aktiv əlaqələr saxlayırlar. Bu kontekstdə, Çin dövlətinın sədri Si Cinpinin 2024-cü ilin iyul ayında Tacikistana dövlət səfərinin nəticələrini yüksək qiymətləndiririk. Bu səfər ölkələrimiz arasında dostluq münasibətləri tarixində yeni səhifə açdı", - deyə vurğulayıb.
Dövlət başçısı deyib ki, Tacikistan və Çinin Yeni Dövrdə Hərtərəfli Əməkdaşlıq və Strateji Tərəfdaşlığın İnkişafı haqqında Birgə Bəyannaməsinin imzalanması ilə iki ölkə arasında münasibətlər keyfiyyətcə yeni səviyyəyə çatıb.
"Mən və dostum, Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin arasında qurulan yüksək etimad səviyyəsindən və açıq və konstruktiv dialoqdan məmnunluq duyuram. Siyasi, diplomatik, ticarət-iqtisadi, mədəni və humanitar sahələrdə mövcud əməkdaşlıq mexanizmlərinin səmərəliliyini qeyd edirik", - deyə prezident vurğulayıb.
Emoməli Rəhmon bildirib ki, Tacikistan tərəfi bütün sahələrdə münasibətlərin inkişafına, mehriban qonşuluğun daha da möhkəmləndirilməsinə və ortaq rifahın təşviq edilməsinə qəti sadiqliyini vurğulayır.
Emoməli Rəhmon "Bir kəmər, bir yol" Təşəbbüsünün Tacikistan-Çin birgə inkişafının səmərəli nəticələrini yüksək qiymətləndirib. O bildirib ki, İpək Yolu İqtisadi Kəmərinin birgə tikintisi Tacikistan-Çin münasibətləri tarixində yeni bir fəsil açıb, onları konkret məzmun və genişmiqyaslı praktik nəticələrlə zənginləşdirib. Bu təşəbbüs çərçivəsində Tacikistanda böyük infrastruktur layihələri uğurla həyata keçirilir. Emoməli Rəhmon qeyd edib ki, müasir avtomobil yolları, tunellər və enerji qurğuları tikilir və bu, təkcə Tacikistanın regionlarını birləşdirməklə yanaşı, həm də Tacikistanı region üçün mühüm tranzit və logistika mərkəzinə çevirmək üçün əsas yaradır.
O, "Bir kəmər, bir yol" təşəbbüsünün həyata keçirilməsinin investisiyaların cəlb edilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması, sənayenin inkişafı və qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi üçün güclü stimul olacağına əminliyini ifadə edib. "Bütün bunlar əsas strateji məqsədimizə - tacik xalqı üçün layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsinə xidmət edir" deyən Emoməli Rəhmon vurğulayıb ki, Tacikistan bu təşəbbüs vasitəsilə regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsinə və xalqlarının rifahının təmin edilməsinə töhfə verməyə hazırdır.
"Biz ziddiyyətlər və dərin transformasiya prosesləri dövründə yaşayırıq. Bu gün beynəlxalq ictimaiyyət qlobal təhlükəsizlik arxitekturasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərən artan qlobal münaqişələr və sistemli çətinliklərlə üzləşir", - deyə o bildirib.
Emoməli Rəhmon qeyd edib ki, geosiyasi gərginliyin artması, artan inamsızlıq və rəqabət, ənənəvi və yeni çağırışların genişlənməsi mürəkkəb və əsasən gözlənilməz beynəlxalq mühit yaradır. Bu fonda qlobal qeyri-sabitlik və qeyri-müəyyənlik artmaqda davam edir və regiondakı ölkələr də daxil olmaqla, dövlətlər həm təhlükəsizlik sahəsində, həm də sosial-iqtisadi komponentlərində çoxsaylı ümumi təhdidlərlə üzləşirlər.
Onun sözlərinə görə, bu şəraitdə sülhün, sabitliyin və davamlı inkişafın təmin edilməsi üçün əlaqələndirilmiş fəaliyyətin, qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsinin və konstruktiv dialoqun inkişaf etdirilməsinin əhəmiyyəti obyektiv şəkildə artır. “Biz bütün fikir ayrılıqlarının və münaqişələrin mövcud beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq sülh yolu ilə həllinin tərəfdarıyıq, sülhə, sabitliyə və davamlı inkişafa üstünlük veririk. Xalqımız məcburi vətəndaş müharibəsinin acı təcrübəsini yaşayaraq bu dəyərləri yaxşı başa düşür. Tolerantlığa, qarşılıqlı hörmətə və Tacikistan xalqının milli dəyərlərinin beynəlxalq səhnədə ləyaqətlə təmsil olunmasına əsaslanan mədəniyyətlərarası dialoq xüsusi yer tutur. Bu kontekstdə Çin Xalq Respublikası tərəfindən ardıcıl olaraq təşviq edilən ortaq bəşəriyyət taleyinə malik bir icmanın formalaşdırılması konsepsiyası, şübhəsiz ki, xüsusi əhəmiyyət kəsb edir”, - deyə Emoməli Rəhmon bildirib.
Prezident həmçinin qeyd edib ki, Tacikistan Çinlə humanitar əməkdaşlığın inkişafına üstünlük verir və bunu iki xalq arasında ənənəvi dostluğun və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi üçün ən vacib təməl hesab edir. “Biz Tacikistan gənclərinin Çin dilini öyrənməyə artan marağını, o cümlədən xalqların bir araya gəlməsində və qarşılıqlı etimad mühitinin yaradılmasında mühüm rol oynayan Konfutsi İnstitutu vasitəsilə marağını qeyd edirik”, - deyən dövlət başçısı əlavə edib ki, Lu Ban Seminarı və Çin-Tacikistan Ənənəvi Çin Təbabəti Mərkəzi kimi layihələrin həyata keçirilməsi yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasına və qabaqcıl bilik və texnologiyaların yayılmasına töhfə verir və humanitar əməkdaşlığın uğurlu nümunəsini yaradır.
“Hazırda təxminən 6000 gəncimiz Çində təhsil alır. Bu, qısa müddət ərzində əhəmiyyətli bir rəqəmdir. Eyni zamanda, Çin dilinin və Çin mədəniyyətinin inkişafı və öyrənilməsi üçün şərait yaratmışıq. Bu, tələbələrimizə Çinin Çin dilini, mədəniyyətini, tarixini və ənənələrini öyrənməyə çox kömək edir”, - deyə Emoməli Rəhmon bildirib.
Prezident dövlət təqaüdləri verdiyinə görə Çin tərəfinə minnətdarlığını bildirib və xüsusilə innovasiya və yüksək texnologiyalar sahələrində əməkdaşlığın daha da dərinləşməsini səbirsizliklə gözlədiyini bildirib. "Biz həmçinin elm, səhiyyə və turizm sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsində maraqlıyıq ki, bu da qarşılıqlı anlaşmanı daha da gücləndirəcək, mədəni mübadiləni təşviq edəcək və ikitərəfli münasibətlər üçün möhkəm sosial təməl yaradacaq", - deyə o bildirib.
Bu il Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) yaradılmasının 25-ci ildönümüdür. Emoməli Rəhmon təşkilatın əsas transregional struktur və beynəlxalq münasibətlərdə fəal iştirakçıya çevrildiyini bildirib. "ŞƏT-in təkamül inkişafı boyunca daim 21-ci əsrin çağırışlarına cavab verən beynəlxalq münasibətlərin qurulmasına yeni yanaşmanı təcəssüm etdirən "Şanxay ruhunun" gücləndirilməsinə diqqət yetirməsi vacibdir", - deyə o vurğulayıb.
Emoməli Rəhmon qeyd edib ki, ŞƏT mövcud olduğu müddətdə müxtəlif sahələrdə əhəmiyyətli nəticələr əldə edib. Terrorizm, ekstremizm, separatizm, narkotik qaçaqmalçılığı, transmilli cinayətkarlıq və kibertəhdidlərlə mübarizədə səlahiyyətli orqanlar arasında sıx və effektiv əməkdaşlıq sayəsində ŞƏT regionu nisbi sabitliyə malikdir.
Onun sözlərinə görə, ŞƏT iqtisadi əməkdaşlıq üçün unikal və perspektivli platforma təmsil edir. Üzv dövlətlər arasında ticarət və investisiya hər il artır. Xüsusi iqtisadi zonalar da daxil olmaqla, nəqliyyat, enerji, sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrində münasibətlər və əməkdaşlıq inkişaf edir. Üzv dövlətlər rəqəmsal və yaşıl inkişaf da daxil olmaqla, yüksək texnologiyalar sahəsində əməkdaşlığa böyük əhəmiyyət verirlər.
Emoməli Rahmon bildirib ki, ŞƏT dostluğun və qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi, mədəni müxtəlifliyə hörmət naminə humanitar sahədə əməkdaşlığa böyük önəm verir. Bu məqsədlə çoxşaxəli mədəni, təhsil, elm, idman və turizm proqramları və tədbirləri həyata keçirilir.
"Təşkilatın beynəlxalq nüfuzu ardıcıl olaraq artır, üzv dövlətlərin sayı genişlənir və ŞƏT tərəfdaşlarının, əməkdaşlığa maraq göstərən digər ölkə və təşkilatların sayı artır. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı yarandığı gündən bəri Çin onun təsisçi üzvlərindən biri kimi ŞƏT-in inkişafında və beynəlxalq səhnədəki mövqeyinin möhkəmləndirilməsində əsas rol oynayıb. Tacikistan Çinin ŞƏT çərçivəsində çoxşaxəli əməkdaşlığın genişləndirilməsinə yönəlmiş təşəbbüslərini yüksək qiymətləndirir. Çin Sədri Si Cinpinin təşkilatın mehriban qonşuluq münasibətlərinin, üzv dövlətlər arasında konstruktiv qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və ŞƏT-in regionda və qlobal miqyasda rolunun artırılmasına yönəlmiş fəaliyyətinə davamlı dəstəyi mühüm rol oynamağa davam edir”, - deyə Emoməli Rəhmon sözlərini yekunlaşdırıb.
