Rusiya Tikinti Nazirliyinin Mərkəzi Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutunun (TsNIIP) mütəxəssisləri fevralın 6-da Türkiyədə 50 mindən çox insanın ölümü ilə nəticələnən zəlzələlərlə bağlı diqqətəlayiq hesabat hazırlayıblar.
Hafta.az-ın yazdığına görə, institut nəzdində fəaliyyət göstərən Şəhərsalma Təhlükəsizliyi İdarəsinin rəisi Rüstəm Akbiyev hesabatla bağlı mediaya məlumat verib və bildirib ki, quruma bağlı rusiyalı alimlər qazaxıstanlı mütəxəssislərin iştirakı ilə Türkiyədə baş verən zəlzələlər nəticəsində binaların kütləvi dağılmasının səbəblərini öyrənmək üçün bir neçə ay davam edən geniş araşdırma aparıblar..
Akbiyev bildirib ki, hesabatı hazırlayan ekspertlər zəlzələnin formalaşma mexanizmini və modellərini, bölgədə seysmotektonik vəziyyətin əvvəlki və sonrakı vəziyyətini təhlil ediblər.
Türkiyənin yaxın tarixində baş verən böyük zəlzələlərin nəticələrini də təhlil etdiklərini bildirən Rusiya rəsmisi, “Türkiyədə tikinti qaydaları ilk dəfə Ərzincan zəlzələsindən (1939) sonra ortaya çıxıb və 1999-cu ildə İzmit zəlzələsindən sonra ciddi şəkildə yenidən işlənib. Həmin zəlzələ nəticəsində binaların 50-70 faizi dağılıb və ya ciddi şəkildə zədələnib” deyib.
Daha sonra Türkiyənin 2020-ci ildə bir sıra mühüm dəyişikliklər etdiyini və zəlzələ ilə bağlı fəaliyyət planı (2012-2023) və Milli Strategiyanın qəbul edildiyini açıqlayan Akbiyev, “Ancaq qaydalara hər zaman vicdanla əməl edildiyini söyləmək çətindir. Hələ də görülən işlər nəticəsiz qalmayıb, çünki 2023-cü ildə sökülən binaların əksəriyyəti köhnə standartlara uyğun tikilib” deyə bildirib.
Akbiyevin təqdim etdiyi hesabatda fevralın 6-da baş vermiş zəlzələ nəticəsində dağılmış və ya ciddi ziyan dəymiş binalarla bağlı aşağıdakı məlumatlar verilib:
- Dağıntıların böyük miqyasda olması binaların tikintisi zamanı rayonda seysmik aktivliyə ciddi diqqət yetirilməməsi ilə bağlıdır.
- Zəlzələyədavamlı tikinti qaydalarında çatışmazlıqlar, qüsurlar və pozuntular var.
- Materiala qənaət etmək üçün məntiqi tədbirlər görülüb.
- Tikintilərin keyfiyyəti aşağıdır.
- Şəhərsalma orqanları öz vəzifələrini yerinə yetirməyiblər.
- Tikintidən sonra binalar lazımi səviyyədə yoxlanılmır.
Türkiyədə podratçıların ümumiyyətlə bina tikintisi və planlaşdırılmasında hündürlük kimi qaydalara əməl etmədiyini qeyd edən Rusiya Tikinti Nazirliyinin mütəxəssisləri belə qənaətə gəliblər ki, dağılan binaların əhəmiyyətli hissəsində lazımi sayda diafraqma divarlardan istifadə edilməyib.
Rusiyalı ekspertlərin hazırladığı hesabatda “Güclü və dağıdıcı zəlzələlərin nəticələrinin təhlilində dünya təcrübəsi nəzərə alınmayıb.
Apreldə Qazaxıstan Assambleyası Türkiyədə 50 mindən çox insanın ölümü ilə nəticələnən 6 fevral zəlzələləri ilə bağlı qazax ekspertlərin hazırladığı hesabatları müzakirə edib.
Millət vəkili Konstantin Averşin bildirib ki, Türkiyədə baş verən zəlzələ fəlakətinin əsas səbəbi tikintilərin keyfiyyətinə və zəlzələyə davamlılığa diqqətsizlikdir.
Qazaxıstanın fövqəladə hallar naziri Yuri İlyin də nazirliyin Türkiyədəki ekspertləri tərəfindən toplanan məlumatların ətraflı təhlil edildiyini açıqlayıb.
“Aparılan təhlillər nəticəsində məlum olub ki, tikilən obyektlərin keyfiyyəti bir çox cəhətdən standartlara cavab vermir, əksər hallarda beton səpələnmiş və dağılmış, sadə metal çubuq və məftillərdən istifadə olunub. Bu onu göstərir ki, yerli hakimiyyət orqanlarının tikinti tələblərinə əməl etməməsi fəlakətə gətirib çıxarıb”, - o deyib.
