Rusiyada rus əhalinin sayı azalır

10:20 11.12.2025 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Hökumətin bütün səylərinə baxmayaraq, Rusiyada doğum nisbətlərinin azalması dayandırıla bilməz.

Hafta.az yazır ki. ərazi baxımından dünyanın ən böyük ölkəsində yaşayan etnik rusların sayı ölkədəki digər etnik qruplara nisbətən daha sürətlə azalır.

Rusiya Federasiyası Miqrasiya Təhlili Mərkəzi (CAM) tərəfindən dərc edilən yeni demoqrafik proqnoz, növbəti 30 ildə Rusiyanın etnik strukturunda köklü dəyişiklik olacağını proqnozlaşdırır.

Tədqiqata görə, mövcud tendensiyalar davam edərsə, Rusiyadakı etnik rus əhali 2050-ci ilə qədər 90 milyona düşə bilər. Bu o deməkdir ki, onlar ölkə əhalisinin yalnız 60 – 65 faizə qədərini təşkil edəcəklər.

Hesabatda azalmanın uzunmüddətli tendensiya olduğu ortaya çıxır. Etnik rus əhali 1989-cu ildəki 145 milyondan bu gün təxminən 126 milyona düşüb.

Bu, doğum nisbətlərinin ümumi azalması, eləcə də Sovet İttifaqının dağılmasından sonra bəzi keçmiş Sovet respublikalarından etnik rusların Rusiyaya qayıtması ilə əlaqədardır.

Hesabata görə, etnik rus əhalinin kəskin azalmasına cavab olaraq, Rusiyanın demoqrafik xəritəsini iki əsas amil yenidən formalaşdıracaq:

Yüksək məhsuldarlığa malik yerli əhali: Xüsusilə Şimali Qafqazda (məsələn, çeçenlər və Dağıstan xalqları), Tatarıstan və Başqırdıstan kimi bölgələrdə müəyyən etnik qrupların məhsuldarlıq nisbəti milli orta səviyyədən yüksəkdir.

Kütləvi miqrasiya: Ən həlledici amil Orta Asiyadan (xüsusilə Özbəkistan və Tacikistan) əmək miqrasiyasının yüksək həcmi olacaq. Hesabatda 2050-ci ilə qədər Rusiyada yaşayan tacik və özbəklərin sayının tatar, başqırd və çeçen əhalini keçəcəyi proqnozlaşdırılır. Bu vəziyyət həmçinin ölkənin sosial strukturunda köklü dəyişiklik deməkdir. Rus əhalinin azalması ölkənin dini strukturunda dəyişiklik deməkdir. Əhalisinin artdığı bütün etnik qrupların İslam dininə mənsub olması sosial strukturda da dəyişiklik olduğunu göstərir.

CAM-ın proqnozlarına görə, Rusiya 2050-ci ildə belə görünə bilər:

Etnik rusiya əhali: 90 milyon (2020-ci illərin əvvəlində təxminən 111 milyon),

Xaricdə doğulan immiqrant mənşəli vətəndaşların sayı: 19 milyon (bugünkü ~7-8 milyon səviyyəsindən),

Ümumi əhalidə immiqrantların faizi: 13 faiz (bu gün təxminən 5 faiz),

Yenidoğulmuşlar: Hər altı uşaqdan biri (18 faiz) immiqrant ailəsində doğulacaq. Bu o deməkdir ki, etnik müxtəliflik əhalinin gənc nəslində daha da özünü göstərəcək. Ölkədə hər dörd nəfərdən biri etnik mənşəcə qeyri-rus olacaq.

Əgər bu proqnozlar gerçəkləşərsə, bu, Rusiya cəmiyyətinin sosial-mədəni, siyasi və iqtisadi quruluşuna dərin təsir göstərə bilər. "Rus" kimliyinin, dil siyasətinin və mədəni inteqrasiyanın yenidən müəyyən edilməsi əsas daxili siyasət məsələlərinə çevrilə bilər. Bu, miqrant işçilərdən asılılığı daha da artıracaq. Ucuz işçi qüvvəsi təmin etməklə yanaşı, bu, sosial gərginliyə və istismar riskinə də səbəb ola bilər.

Əhalinin artım sürəti yüksək olan respublikaların (xüsusən də Şimali Qafqaz rspublikaları) federasiya daxilində siyasi və iqtisadi çəkisi arta bilər.

Demoqrafik tərkibdəki dəyişikliklər Orta Asiya ilə əlaqələri gücləndirə və daxili təhlükəsizlik siyasətinə də təsir göstərə bilər.

Bu proqnozlar mövcud demoqrafik tendensiyaların (doğumlar, ölümlər, xalis miqrasiya) dəyişməz qalacağı fərziyyəsinə əsaslanır.