“The Washington Post” yazır ki, Taliban 2021-ci ilin avqustunda ABŞ qoşunları Əfqanıstandan çıxarıldıqdan sonra hakimiyyəti ələ keçirəndə ölkədə bütün qızlar üçün altıncı sinifdən sonra təhsil qadağan edilib. Taliban o zaman bunun yalnız “müvəqqəti” tədbir olduğunu bildirmişdi. Lakin sonra hərəkatın hakimiyyəti qadınları təhsil, sağlamlıq, həyat və azadlıq hüquqlarından məhrum edən bir sıra fərman və qaydalar qəbul edib. Məktəblər də açılmayıb.
Hafta.az-ın yazdığına görə, bu repressiv tədbirlərin əksəriyyəti indi 114 səhifəlik “Fəzilətin təbliği və pisliyin qarşısının alınması” qanununda təsbit olunub. Taliban liderləri keçən həftə ilk rəsmi bəyannamədə cəzalarla yeni qanunu açıqladılar. “Associated Press” qanunu nəzərdən keçirib və təfərrüatları dərc edib.
Yeni qanunda deyilir ki, Taliban hökumətin qadınları susdurduğu, hüquqlarını əlindən aldığı və kişilərdən tamamilə asılı vəziyyətə saldığı gender aparteid cəmiyyəti yaratmaq istəyir. Əfqanıstan hazırda dünyada qadın hüquqları ilə bağlı ən pis böhranla üz-üzədir.
ABŞ qoşunlarının Kabildən xaotik şəkildə çıxarılmasından sonra əksər diplomatlar humanitar böhranın qarşısını almaq üçün Taliban-ın 1996-2001-ci illər arasında qurduqları sərt qaydadan əl çəkməyə məcbur olacağını proqnozlaşdırmışdı.
Yeni qanunla bağlı xəbərə görə, qadınların hər zaman ictimai yerlərdə bədənlərini və üzlərini örtməsini tələb edir. Geyim nazik, dar və ya qısa olmamalıdır. Qadınlar azğınlığa yol verməmək üçün müsəlmanlar və qeyri-müsəlmanlar da daxil olmaqla bütün yad kişilərin qarşısında üzlərini örtməlidirlər. Qadın mahnı oxumamalı, səsi camaatda eşidilməməlidir. Qadınlara qan və ya nikah qohumluğu olmayan kişilərə baxmaq qadağandır. Qanun musiqini, subay qadın səyahətçilərin daşınmasını, qohum olmayan kişi və qadınların paylaşılmasını qadağan edir. Qanun canlı məxluqların şəkillərinin dərcini də qadağan edir.
Taliban onların idarə etdikləri ölkəni məhv edir. Nəşr bildirir ki, qadınların və qızların təhsil və ticarətdən kənarda qalması onların insan hüquqlarını kobud şəkildə pozmaqla yanaşı, həm də ölkənin zəif iqtisadiyyatına ziyan vurur.
2022-ci ilin oktyabrında Taliban fənlərin qadınlar üçün "çox çətin" olduğunu deyərək, onlara kənd təsərrüfatı, mədənçilik, inşaat mühəndisliyi, baytarlıq və jurnalistikanı universitet ixtisası seçməyi qadağan etdi. 2022-ci ilin dekabrında qadınların dövlət və özəl universitetlərdə təhsil alması tamamilə ysaqlandı.
Human Rights Watch təşkilatının məlumatına görə, Taliban hakimiyyəti ələ keçirməzdən bir gün əvvəl milyonlarla əfqan qız məktəbdə idi.
“Parlament üzvlərinin dörddə birindən çoxu qadınlar idi. Qadınlar hökumət nazirləri, hakimlər, professorlar və helikopter pilotları idi. Qadınlar müğənnilər, rəssamlar, konseptual rəssamlar və aktyorlar idi. Qadın orkestri var idi. İndi isə bunların heç biri yoxdur”, - təşkilatdan bildirilib.
“The Washington Post” beynəlxalq ictimaiyyəti bu problemi nəzərdən qaçırmamağa çağırır. Nəşrin fikrincə, digər ölkələr Taliban-la iş apararkən qadınları nümayəndə heyətlərinə daxil etməli və Əfqanıstanda qadınların hüquqlarını qorumalıdır. Bütün dünyada xarici yardım qadın və qızlara kömək etmək, ölkədə məktəblərin saxlanmasına yönəldilməlidir.
“Taliban insanların iddialarının və gündəlik həyatının vicdansızcasına boğulmasına görə məsuliyyətdən qaça bilməz. Maqnitski Aktı Birləşmiş Ştatlarda insan haqlarını kobud şəkildə pozanlara qarşı yönəlib, niyə qəddar qanunlar qəbul edən əfqan liderlərinə yönəlməsin?”, - “The Washington Post” yazıb.
