Türkiyədə son 25 ilin inflyasiya məlumatları iqtisadi dalğalanmaların təsirlərini açıq şəkildə göstərir. 1999-cu ildə 64,87 faiz olan illik CPI, 2000-ci illərin ortalarında tək rəqəmli rəqəmlərə düşüb, lakin 2021-ci ildən sonra yenidən sürətlə yüksəlməyə başlayıb. Bəs Türkiyənin inflyasiya məlumatları illər ərzində necə dəyişdi?
Hafta.az-ın yazdığına görə, 2001-ci ildə baş verən iqtisadi böhranla birlikdə inflyasiya 54,40 faiz olaraq qeyd edilib. Bu dövrdə hökumətin həyata keçirdiyi sərt pul siyasəti və BVF ilə aparılmış struktur islahatları inflyasiyanın tədricən azalmasına səbəb olub və 2004-cü ildə İQİ 8,60 faizə düşüb.
2005 və 2016-cı illər arasındakı dövr ümumiyyətlə aşağı inflyasiya ilə yadda qalıb, dərəcələr əsasən 7 – 9 faiz arasında dəyişib. Bu dövr nisbətən qiymət sabitliyinin əldə olunduğu illər kimi seçilirdi.
2018-ci ildə inflyasiya 20,30 faizə çatıb ki, bu da son 15 ilin ən yüksək səviyyəsidir. Bu artım valyuta məzənnələrinin qəfil yüksəlməsi və daxili siyasi proseslərlə əlaqələndirildi. 2021-ci ilə qədər inflyasiya 36,08 faizə yüksəldi. Bu göstərici 2001-ci ildən sonrakı dövrdə ən yüksək səviyyə idi.
2022 və 2023-cü illər Türkiyə iqtisadiyyatında yüksək inflyasiyanın yenidən hökm sürdüyü dövr olaraq qeyd edildi. İllik CPI 2022-ci ildə 64,27 faiz, 2023-cü ildə isə 64,77 faiz təşkil edib. Bu yüksək dərəcələr qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliklər, təchizat zəncirinin problemləri və daxili pul siyasəti seçimləri ilə bağlıdır.
2024-cü ildə Türkiyədə illik inflyasiya 64,77 faizdən 40-45 faizə enib. Bu azalmada Mərkəzi Bankın sərt pul siyasəti praktikaları, faiz artımı və daxili tələbi məhdudlaşdıran tədbirlər təsirli olub. İllik İQİ dərəcəsinin aşağı düşməsində məzənnənin qismən sabitləşməsi və baza effekti də rol oynayıb.
2025-ci ilin aprel ayında CPI 3 faiz artarkən, illik inflyasiya 37,86 faizə qədər azalıb. Bu azalmanın əsas determinantlarından biri olan mənzil qrupunda 4,66 faiz artım inflyasiyaya 0,74 bənd təsir edib. Nəqliyyat və ərzaq qrupları da müvafiq olaraq 3,80 faiz və 2,01 faiz artaraq ümumi inflyasiyaya 1,08 bənd töhfə verib. Baza inflyasiyası illik bazda 37,12 faiz olaraq qeydə alınsa da, xidmətlər qrupunda 54,60 faiz artım xüsusilə diqqəti cəlb edib. İstehsalçı qiymətlərində ÜFE illik bazda 2,76 faiz artaraq 22,50 faiz səviyyəsində reallaşıb.
