Misirin xarici işlər naziri Bədr Abdulati ABŞ prezidenti Donald Trampın Qəzzada müharibəyə son qoymaq planının həyata keçirilməsində əsas qarantın elə Trampın özünün olduğuna inandığını bildirib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Abdulati “Asharq Al-Awsat”a müsahibəsində deyib ki, ABŞ prezidenti bu planı həyata keçirmək, Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik, sabitlik və sülhü təmin etmək öhdəliyini açıq şəkildə bəyan edib.
Məsuliyyət daşımaq
Qahirə Həmas-ın ABŞ-ın təşəbbüsünə reaksiyasını müsbət qiymətləndirir. Nazir Abdulati bu reaksiyanı “Həmas və bütün Fələstin qruplarının Fələstin xalqının taleyi və mülki şəxslərin müdafiəsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürdüyü addım” kimi qiymətləndirir.
Nazir Trampın planının müsbət tərəflərini, o cümlədən müharibəni bitirmək, ilhaq və yerdəyişməni rədd edib və deyib ki, bütün bunlar bu planı yerlərdə tətbiq etmək üçün vacib və güclü elementlərdir.
“Biz Fələstinin cavabının düzgün istiqamətdə atılan çox müsbət addım olduğuna inanırıq və bunu təqdir edirik. İnanırıq ki, qarşı tərəf (İsrail) plan çərçivəsində öz öhdəliklərini yerinə yetirəcək və bu, hər iki tərəfin öz öhdəliklərini yerinə yetirməsini təmin edəcək”.
Təfərrüatlar
Nazir Abdulatinin fikrincə, ABŞ planında müzakirə edilməli və dəqiqləşdirilməli olan təfərrüatların olduğunu inkar etmir və bunun “təbii” olduğuna inanır, çünki heç bir plan bütün məsələləri və detalları əhatə edə bilməz. Onun sözlərinə görə, plan müharibəyə və qətllərə son qoymaq, humanitar yardım göstərmək, girovların azad edilməsi və cəsədlərin qaytarılması üçün ümumi çərçivə təmin edir.
Misirin XİN başçısı deyib ki, zəmin yaratmaq və düzgün mühit yaratmaq üçün texniki səviyyədə danışıqlar yolu ilə həll edilməli olan bir çox detallar var. Bu kontekstdə misirli nazir ölkəsinin ev sahibliyi etdiyi görüşləri “planın birinci mərhələsini tamamlamaq üçün texniki görüşlər” kimi xarakterizə edərək, planın əsas elementlərinin hər iki tərəfdən girov və məhbusların azad edilməsi, cəsədlərin geri qaytarılması olduğunu, bunun başlanğıc və birinci mərhələ, sonra isə növbəti mərhələlərin gələcəyini bildirib.
Netanyahu üsyan edəcək?
Amerikanın tələbindən sonrakı ilk gündə ən azı 30 nəfərin öldüyünü nəzərə alsaq, İsrailin atəşkəsə əməl etməyəcəyi gözləntiləri ilə bağlı sual yaranıb. Bu, Netanyahunun prezident Trampa qarşı “üsyan edə biləcəyi” anlamına gəlirmi?
Nazir Abdulati bu suala belə cavab verib: “Prezident Trampın rəhbərliyinə, onun bu müharibəni bitirmək və sülhə nail olmaq üçün mühüm planını həyata keçirmək əzminə hər zaman güvənirik. Bunu İsrail tərəfinə sırıya biləcək yeganə şəxs odur. Bu gün vacib olan planın ərəb və islam ölkələri, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən müsbət qarşılanmasıdır. Biz bu planın yerlərdə həyata keçirilməsinə kömək etməyə çalışacağıq. Planın müddəalarını reallığa çevirmək üçün Amerika və müvafiq tərəflərlə əlaqə saxlayırıq.
Misirin şərtləri
Digər mühüm sual “Beynəlxalq Sabitləşdirmə Qüvvələri”nin yaradılması və onu formalaşdıracaq tərəflərlə bağlıdır: Misir də onun bir hissəsi olacaqmı?
Nazir Abdulati beynəlxalq qüvvələrin yerləşdirilməsinin nəinki əleyhinədir, əksinə, buna təşviq edir. Bununla belə, o, bir sıra məsələlərin nəzərə alınmasını istəyir. Bunlardan ən mühümləri bu qüvvələrin missiyasının müəyyən edilməsi, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsi ilə yaradılması və funksiyalarının aydın şəkildə müəyyənləşdirilməsidir.
XİN başçısının sözlərinə görə, sabitləşdirmə qüvvələri İordan çayının qərb sahilində olduğu kimi, Qəzza zolağında da təhlükəsizliyin təmin edilməsi və qanunların icrasına cavabdeh olan qurum kimi Fələstin polisini dəstəkləmək, Qəzza zolağı ilə İordan çayının qərb sahili arasında milli birliyi möhkəmləndirmək üçün çalışmalıdır. Çünki bu iki ərazi Fələstin dövlətinin gələcəyini təşkil edir.
Nazir Abdulati ölkəsinin bu qüvvəyə töhfəsini ABŞ-ın mövcudluğu ilə əlaqələndirərək izah edib: “Söhbət bir qrup ölkənin töhfə verdiyi qüvvədən gedir. ABŞ-ın bu mövzuda mühüm və təsirli rolu var. Onun töhfəsi təsirli olacaq. Gələcəkdə bu qüvvə iki tərəf arasında üzvi bağı gücləndirmək üçün Qərb Sahilində iştirak etməlidir”.
Abdulati hesab edir ki, təhlükəsizlik tənzimləmələri fələstinlilərin gündəlik həyatının idarə olunması perspektivindən nəzərdən keçirilməli, beynəlxalq qüvvələrin Fələstin polisinə dəstək verməkdə, eləcə də Fələstin polisi ilə birlikdə sərhədlərin və keçid məntəqələrinin xarici təhlükəsizliyinin təmin edilməsində rol oynamalıdır.
“Beynəlxalq qüvvələr yaranan problemləri həll etmək, Fələstin polisinə təlim və texniki dəstək vermək üçün İsrail tərəfi ilə əlaqə nöqtəsi kimi mühüm rol oynayacaq. Qəzza zolağında istənilən beynəlxalq mövcudluq, təbiətinə görə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarı ilə müvəqqəti, yəni Fələstin Muxtariyyətinin Qəzzada yerləşdirməklə İordan çayının qərb sahili ilə Qəzza zolağı arasında üzvi birliyi təsdiqləməsini təmin etmək üçün məhdud müddətə olacaq”, - nazir deyib.
Həmas-ın silahlarını təhvil verməsinə gəldikdə, nazir bunu “fələstinlilərin həll edəcəyi bir Fələstin məsələsi” kimi qiymətləndirib. Abdulati deyib: “Həmas Trampın planını qəbul edib... Biz təbii olaraq, polisin və Fələstin Muxtariyyətinin keçid dövrü başa çatdıqdan sonra işi öz üzərinə götürməsini gözləyirik. Bu, müstəqil Fələstin dövlətinin yaranmasına səbəb olacaq siyasi üfüqə hazırlıqdır. Bunsuz, Fələstin probleminin qalıcı və yekun həllindən danışmaq mümkün deyil”.
Trampın planının siyasi üfüqdən danışdığını və mövqeyin çox aydın olduğunu xatırladan Abdulati fikrini belə yekunlaşdırıb: “Biz ərəb və İslam ölkələrinin, eləcə də Avropanın mövqeyini və beynəlxalq konsensusu dəfələrlə izah etmişik. Bu konsensus ondan ibarətdir ki, iki dövlətli həll və Fələstin xalqının haqlı gözləntilərinin hakim olduğu bir dövlətin yaradılmasından başqa heç bir yekun həll ola bilməz”.
