2025-ci ilin aprel ayı etibarilə Rusiyanın buğda ixracı əvvəlki ilə nisbətən 2,5 dəfə azalaraq 2 milyon ton səviyyəsində qalıb.
Hafta.az-ın “İzvestiya”ya istinadən yazdığına görə, son beş ilin orta göstəricisindən xeyli aşağı olan 3,5 milyon ton olan bu rəqəm xüsusilə Novorossiysk limanında terminalların yarıya qədər boş qalmasına səbəb olub.
Bu limandan 1-11 May tarixləri arasında ixrac 399 min ton olaraq qeyd edildi. Ekspertlərin fikrincə, bu azalma təkcə bazar dinamikası ilə deyil, həm də Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tətbiq etdiyi ixrac vergiləri ilə bağlıdır. Artan xərclərə baxmayaraq, fermerlər zərərlə satmaq istəmirlər ki, bu da bütün sektoru zəncirvari şəkildə bloklayır.
Kənd təsərrüfatı ilə məşğul olanların və buğda alverçilərinin gəlirliliyi payızdan sürətlə aşağı düşüb, bəzi tacirlər indi hər ton buğdaya görə pul itirdiklərini bildirirlər. 2021-ci ildə 17 min rubl olan ton başına alış qiyməti bu gün 15 min rubla qədər azalıb. Üstəlik, fermerlər ixrac olunan hər ton üçün dövlətə 1800 rubl vergi ödəməlidirlər. Bu, istehsalçıların gəlirlərini azaldır və Ukrayna, Rumıniya və Fransa kimi ölkələrin dünya bazarında rus buğdasını əvəz etməsinə səbəb olur. Kənd təsərrüfatı mütəxəssisləri bu sürətlə Rusiyanın buğda üzrə dünya liderliyini mütləq itirəcəyini proqnozlaşdırırlar.
Ekspertlərin fikrincə, ixracın dalana dirənməsi daxili bazarda bolluq yaratmır. Əksinə, lazımsız ehtiyatlar və aşağı qiymətlər fermerləri getdikcə daha çox borclu qoyur. Bu şəraitdə fermerlər tarlalarını azaldır və buğda əvəzinə kolza, soya, noxud kimi alternativ məhsullara üz tuturlar.
Lakin ekspertlər bu strategiyanın uzunmüddətli perspektivdə davamlı olmadığını vurğulayırlar. Müstəqil kənd təsərrüfatı eksperti Aleksandr Korbut, dövlətin taxıl ixracından əldə etdiyi vergi gəlirlərinin (2023-cü ildə 150 milyard rubl) sektora qayıtmadığını qeyd edərək, istehsalçıların iflas həddinə gəldiyini və kənd təsərrüfatı infrastrukturunda sürətli texnoloji geriləmə olduğunu bildirir. Giriş xərcləri artdıqca, fermerlər Rusiya kənd təsərrüfatının gələcəyini təhdid edən keyfiyyətsiz toxum və az gübrə ilə məhsul istehsal etməyə məcbur olurlar.
