Səudiyyə Ərəbistanı və Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) Suriyadan başlayaraq münaqişədən təsirlənmiş Yaxın Şərq iqtisadiyyatlarını dəstəkləmək üçün elan etdiyi görünməmiş təşəbbüs regionun illərdir regional müharibələrə və dağıdıcı iqtisadi böhranlara səhnə olan bir küncündə sabitliyi bərpa etmək üçün nadir fürsətin olduğunu etiraf edir. Müvəffəqiyyətə zəmanət verilmir, lakin optimist olmaq üçün bir neçə əsas səbəb var. Bu, heç bir ölkənin, nə qədər böyük maliyyə gücündən asılı olmayaraq, təkbaşına öhdəsindən gələ bilməyəcəyi bir işdir.
Hafta.az-ın yazdığına görə, çünki burada problem yenidənqurma üçün pul təmin etməklə məhdudlaşmır, o, müharibələr nəticəsində köhnəlmiş və korrupsiya ilə dişlənmiş qurumların yenidən qurulmasına aiddir. Bu səbəbdən bəyannamədə BVF, Dünya Bankı və bəzi ərəb inkişaf banklarının, eləcə də region ölkələrinin nümayəndələrinin iştirak etməsi sevindirici idi.
Bu qrup müharibələrdən təsirlənən iqtisadiyyatların maliyyə və qeyri-maliyyə ehtiyaclarının müəyyən edilməsinə cavabdeh olacaq və lazımi vəsait beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən daşınacaq.
Bəyanatda itkilərin təxmini həcmi və bu səylərin dəyəri barədə məlumat verilməyib.
Əslində, bu normaldır, çünki beynəlxalq qurumlar hələ 14 ildir davam edən vətəndaş müharibəsinin təkcə Suriya iqtisadiyyatına vurduğu zərərin həcmini bilmir. Bəlkə də həyəcanımın əsas səbəbi Əl-Ula İnkişaf etməkdə olan İqtisadiyyatlar Konfransı çərçivəsində dərc olunan bəyannamənin bizim adət etdiyimiz beynəlxalq yardım konfranslarının bəyan etmə mərhələsindən kənara çıxmasıdır ki, bu da adətən yardımların müharibədə məhv olanların bərpasına xərclənməsi, başqa bir müharibənin gözlənilməsi ilə başa çatır.
Bu gün Livanın nəinki yeni evlərə və yollara ehtiyacı var, müasir tarixinin ən pis iqtisadi böhranından sağ çıxmaq üçün onun borcları və bütün bank sektoru yenidən strukturlaşdırılmalıdır. Suriyanın təkcə infrastrukturunu yeniləməyə deyil, həm də hərtərəfli maliyyə, iqtisadi və institusional islahatlara ehtiyacı var.
Bütün bunlar heç bir tərəfin təkbaşına ödəyə bilməyəcəyi külli miqdarda vəsait istəyir, eyni zamanda araşdırmalar, təcrübə və ilk vaxtlar ağrılı ola biləcək siyasi və iqtisadi tədbirlərin həyata keçirilməsini tələb edir.
Məhdud siyasətçilərin və ya maraqlı tərəflərin maraqlarını ifadə edən qurumlar deyil, hər kəsi əhatə edən iqtisadiyyat quran qurumlara ehtiyac var.
Bəyanat Səudiyyə Ərəbistanı və Körfəz ölkələrində böhranların təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün xərclərin səmərəliliyini təmin edən islahatlara hər hansı maliyyə yardımını bağlamaq tendensiyasına uyğundur, BVF və Dünya Bankının iştirakı da bunu göstərir. Bu o deməkdir ki, benefisiar ölkələr bütün razılaşdırılmış tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin edəcək yol xəritəsinə əməl etməlidirlər.
Belə bir bəyanatın dərcini mümkün edən Bəşər Əsəd rejiminin gözlənilmədən süqutu və bunun nəticəsində Suriya və Livanda İranın rolunun azalması oldu.
Bu keçid dövrünün uğurunu təmin etmək üçün regional və beynəlxalq səyləri səfərbər etməkdən daha yaxşı cavab nə ola bilər?
Sözsüz ki, müəssisənin uğuru bir neçə amildən asılıdır: Bunlardan birincisi böyük ərəb və beynəlxalq resursların olması, Suriyaya qarşı tətbiq edilən beynəlxalq sanksiyaların aradan qaldırılmasıdır.
Müvəffəqiyyət həm də illərlə qeyri-sabitlik və parçalanma yaşamış ölkələrin öhdəliklərini tələb edir. Səyahət illər çəkəcək, lakin başlanğıc hadisələrin və ümidlərin böyüklüyünə uyğun idi.
