Ötən həftə dərc edilən hesabatda, Böyük Britaniyada müasir köləlik qurbanlarının sayının 2024-cü ildə rekord həddə çatdığı məlum olub. Hesabatda problemin ciddi ölçülərə çatdığı və təcili islahatlara ehtiyac olduğu vurğulanıb.
Hafta.az-ın “Al-Majalla”ya istinadən yazdığına görə, Britaniya Daxili İşlər Nazirliyi 2024-cü ildə qurbanların müəyyən edilməsi və qorunması üçün yaradılmış "Milli İstiqamət Proqramı" çərçivəsində təxminən 19 min potensial qurban hadisəsi bildirildiyini açıqlayıb. Nazirlik bu rəqəmin 2023-cü illə müqayisədə təxminən 2 min hadisə çox olduğunu qeyd edib.
Müasir köləlik termini ənənəvi köləliyin “kiməsə sahiblik” şəklində qeyri-qanuni olmasına baxmayaraq, gizli köləlik təcrübəsinə istinad üçün istifadə olunur. Müvafiq olaraq, istər məcburi əmək, istərsə də insan alveri yolu ilə müxtəlif formalarda köləlik təcrübəsi hələ də mövcuddur.
Müasir köləlik dedikdə, işçilərin qanuni sənədlərini gizlətməklə və ya müxtəlif yollarla hədə-qorxu ilə az və ya heç bir ödəniş qarşılığında uzun saatlar işləməyə məcbur edilməsi, yaxud ayrı-ayrı şəxslərin, xüsusən də uşaqların aldadılması və ya hədələnməsi yolu ilə məcburi əməyə cəlbi, fahişəlik və ya cinayət fəaliyyəti üçün istismar lunması, habelə qadınların onların razılığı olmadan ailə qurmağa məcbur edilməsi nəzərdə tutulur.
Müasir Köləlik Aktı 2015-ci ildə Böyük Britaniyada müasir köləliklə mübarizə, onun bütün formalarını kriminallaşdırmaq və qurbanların müdafiəsini təmin etmək üçün qəbul olunub. Bundan əlavə, qanunların tam icrasında, xüsusilə kənd təsərrüfatı, tikinti, gözəllik salonları və fabriklər kimi müəyyən sektorlarda hələ də müəyyən çətinliklər var.
Böyük Britaniyanın köləliklə mübarizə üzrə müstəqil komissarı Eleanor Lyons açıqlamasında deyib: "Bu məlumatlar sadəcə rəqəmlər deyil, hökumətin dinləməli olduğu şəxsləri təmsil edir. Müasir Köləlik Aktının qəbuluna baxmayaraq, qanunun həyata keçirilməsi üçün ümumi hökumət strategiyasına ehtiyac var”. Anti-Slavery International təşkilatının məlumatına görə, İngiltərədə qurbanların faktiki sayının 130 min olduğu təxmin edilir.
Dünyada milyonlarla insanı didərgin salan yoxsulluq və siyasi münaqişələr nəticəsində müasir köləlik artmaqdadır. “Reuters” keçən ay bildirib ki, sərt immiqrasiya siyasəti minlərlə insanı müasir köləlikdə tələyə salır və deportasiya qorxusundan hesabat vermə ehtimalını azaldır.
Müasir quldarlıq və insan alveri üzrə Qlobal Komissiyaya rəhbərlik edən Böyük Britaniyanın keçmiş baş naziri Tereza May üçün bu prioritet məsələyə çevrilib. Ötən yanvarda Dünya İqtisadi Forumunda (WEF) çıxışının bir hissəsini insan alveri və istismarının adekvat araşdırılmamasına həsr edən May məcburi əmək hallarının yarıdan çoxunun zəngin ölkələrdə baş verdiyini deyib.
O vurğulayıb ki, insan alveri cinayətlərinin açılmasının ləngiməsi araşdırmaların parçalanmış məlumat sistemləri vasitəsilə aparılması, yəni hökumətlər, qeyri-hökumət təşkilatları və hüquq-mühafizə orqanları arasında koordinasiya və məlumat mübadiləsinin olmaması ilə bağlıdır.
Bununla belə, May bu problemi həll etmək üçün süni intellektin istifadə oluna biləcəyini düşünərək, süni intellekt modellərinin banklara milyonlarla əməliyyatı izləmək və təhlil etməkdə kömək edə biləcəyini, insanların, hətta daha zəif texnologiyaların təsbit edə bildiklərindən kənara çıxan nümunələri taparaq cinayətlərin aşkarlanmasını asanlaşdıra biləcəyini deyib.
Qlobal xəbər platforması "Semaphore" iqlim dəyişikliyinin Afrikada müasir köləliyi gücləndirən dolayı təsirlərə malik olduğunu bildirib. Afrikada yeddi milyon insanın istismar edildiyinə inanılır. Qitədə artan daşqınlar, quraqlıqlar və meşə yanğınları məhsullara ziyan vurur və dolanışıq vasitələrini məhv edir, həssas insanları “Boko Haram” kimi terror qrupları tərəfindən daha çox istismar riski altına qoyur.
“Semafor”a görə, inkişaf etməkdə olan sənayelər Konqo Demokratik Respublikası kimi ölkələr üçün də çətinliklər yaradıb, burada mədən işçiləri hüceyrə və batareya istehsalında vacib element olan kobaltı gündə cəmi bir neçə dollara çıxarmaq üçün son dərəcə təhlükəli şəraitdə işləyirlər
