40 il əvvəl İranda əksəriyyəti 30-dan kiçik, ən gənci isə 17 yaşında olan 10 bəhai qadın edam edilmək üçün Şiraz şəhər meydanına aparılıb.
Hafta.az-ın yazdığına görə, casusluq da daxil olmaqla, onlara qarşı bir çox ittihamlar irəli sürülsə də, edam edilən 10 gənc qadının yeganə cinayəti bəhai dininə mənsub olmaları və həyatlarının bədəlini ödəməyə hazır olmaları idi.
Bəhailər 18 iyun 1983-cü ildə Şirazda İran rejimi tərəfindən icra olunan ən dəhşətli qırğınlardan biri sayılan Bəhai qadınlarının edamının 40-cı ildönümünü qeyd edirlər.
10 qadının edam edilməsi Bəhai icmasında hələ də dəhşət doğurur, eyni zamanda İranda gündəlik ayrı-seçkiliyə məruz qalan azlıq üçün ilham mənbəyi olaraq qalır. Sentyabrdan bəri qadınların rəhbərlik etdiyi etirazlardan sonra bəhailər ümid edirlər ki, bütün iranlı qadınlar bu qadınlardan güc alacaqlar.
AFP-nin xəbərinə görə, Dünya Bəhai Birliyinin Cenevrədəki nümayəndəsi Simin Fahendij, "İllər ərzində saysız-hesabsız qadın gender bərabərliyi və seçim edən qadınların fədakarlıqları üçün çətin bir yol keçib. Bu yolda bu prinsipləri müdafiə etmək təsirli oldu" deyib.
Dünya Bəhai Assosiasiyasının məlumatına görə, 1982-ci ilin oktyabr və noyabr aylarında sözügedən qadınlar həbs edilib, işgəncələrə məruz qalıb və vəkillərlə ünsiyyət hüququndan məhrum edilib. Onlar canlarını qurtarmaq üçün şiəliyi qəbul etməyə məcbur olublar. Buna baxmayaraq, onlar üçün hazırlanan sənədləri imzalamaqdan imtina ediblər. 1983-cü il iyunun 18-də onları Şirazın Çovqan meydanına aparıb bir-birinin önündə asaraq öldürüblər.
Tədbirdən iki gün əvvəl eyni meydanda altı bəhai kişi edam edilib, onlardan bəziləri bu 10 qadının qohumları olub. Dünya Bəhai Birliyinin məlumatına görə, 1979-cu il Fevral İnqilabından sonrakı dövrdə 200-dən çox bəhainin asıldığı bildirilir.
ABŞ-dakı Bəhai İctimai Əlaqələr Bürosunun direktoru Entoni Vans Fransanın AFP xəbər agentliyinə deyib: “Biz 10 qadının güclü fiziki və psixoloji təzyiqlərlə üzləşməkdə göstərdikləri cəsarətə görə imanı, fədakarlığı və gücü ilə fəxr edirik".
25 yaşında edam edilən qadınlardan olan Axtar Səbətin qohumu Sevsən Sabet tibb bacısı işləyən Axtarın "təmiz, mehriban, mehriban və sosial" bir insan kimi onunla bağlı "yaxşı xatirələrinin" olduğunu deyib.
"Həbsdə olduğu müddətdə hətta qocalara, xəstələrə də köməklik edirdi. Səhər yeməyini hazırladı, müalicələrini təmin etdi, paltarlarını yudu. Dindirmələr zamanı ondan dəfələrlə istənilib ki, imandan dönsün ki, şiəliyi qəbul etsin. Axtar Sabet inancını inkar etməməkdə israr etdi və nəticədə asıldı” deyib Sabət.
Əvvəlcə qadınlarla birlikdə həbs olunan və azadlığa çıxdıqdan sonra xaricə qaçan Ruhiyə Cihanpur bu qadınları "ailəsini sevən, təhsillərini davam etdirən və normal həyat yaşayan insanlar" olaraq xarakterizə edib.
Cihanpurun edam xəbərini aldığı anları belə təsvir edib: “Bu, mənim üçün böyük şok oldu. Mən qızları yaxşı tanıyırdım".
Ancaq Cihanpur, inanclarından əl çəkməmə qərarlarına təəccüblənmədiyini söyləyərək, “Bu seçimlə qarşılaşdıqda, həyatlarından imtina etməyə hazır idilər. Onlar üçün həyat və iman eyni şeydi” deyib.
İranda yaşayan bəhailərin yeni təqib dalğası ilə üzləşdiyi bir vaxtda abidə bəhailər üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
İran rejimi xristianlıq, yəhudilik və zərdüştilik kimi digər qeyri-müsəlman azlıq dinlərindən fərqli olaraq Bəhai dinini qanuni kimlik kimi tanımır. Bu vəziyyətə baxmayaraq, Bəhai icması hələ də ölkədə ən böyük qeyri-müsəlman azlıqdır.
Bəhailik 19-cu əsrin əvvəllərində İranda şiə məzhəbi olaraq yaransa da, bu prosesdə yeni dinə çevrildi.
Bəhailər gündəlik həyatlarında rəsmən ayrı-seçkiliklə üzləşdiklərindən şikayətlənirlər ki, bu da biznesə başlamağı, adicə ölülərini dəfn etməyi çox çətinləşdirir, sistematik olaraq İranda ali təhsil almaq imkanından məhrum edilir.
ABŞ-dakı Bəhai İctimai Əlaqələr Bürosunun direktoru Entoni Vans, ötən yay həbslər və basqınlara məruz qaldıqları üçün təqiblərin artdığına diqqət çəkib. O, həmçinin İran bəhailərinin uzun müddətdir dağılmış qeyri-rəsmi liderlik qrupunun keçmiş üzvləri Mehvəş Sabət və Fəribə Kəmalabadinin yenidən həbs olunaraq 10 il müddətinə həbs cəzasına məhkum edildiyini bildirib. Onlar əvvəllər də 2008-ci ildən 2018-ci ilə qədər 10 il həbsdə olublar.
“Bugünkü zülm şiddətlidir və Bəhailərin gündəlik həyatının bütün sahələrini əhatə edir”, - deyə Vans əlavə edib.
