Ordusunu Ukraynaya göndərən Rusiya lideri hər zaman son dərəcə sadiq komandaya güvənir, onların çoxu karyerasına gizli xidmət orqanlarında başlamışdır. Amma Kremldəki son iki görüşdə o, ən yaxın müşavirlərindən bir neçə metr aralıda oturmuşdu. Putinin ətrafındakı nadir qadın siyasətçilərdən biri olan Valentina Matviyenko Ukrayna əsillidir. İkinci Yekaterinadan və ya 18-ci əsrdə Rusiya İmperiyasının çariçası olmuş Yekaterinadan sonra bu ölkədə ən yüksək vəzifəli qadınıdır.
Hafta.az xəbər verir ki, BBC Putinə ən yaxın adamların keçmişini araşdırıb. Bildirilir ki, onların çoxu karyerasına Rusiyanın təhlükəsizlik xidmətlərində başlamışdır. Bəs, prezidentliyinin taleyüklü məqamında Putin kimi dinləyir?
Kreml sahibi daha çox Ukraynanın demilitarizasiyası və Rusiyanı “Qərbin hərbi təhlükəsi”ndən qorumaq xəttini daima təkrarlayan çoxdankı sirdaşı Sergey Şoyqunu dinləyir.
Sergey Şoyqu Putinlə Sibirə getmiş, ova qoşulmuş, onunla balıq tutmuş şəxsdir. O, keçmişdə Putinin potensial varisi kimi də görünürdü.
Amma onun Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovla birlikdə Putinin son qəbulunda çəkdirdiyi şəkil suallar doğurub. Maraqlıdır, Şoyqu və Gerasimov Putinin qulağına nə qədər çata biliblər?
Bu şəkil Ukraynada gözlənilməz müqavimətin üçüncü günündə çəkilib. Hərbi əməliyyatlar davam etdikcə əhval-ruhiyyə aşağı düşürdü. "Şoyqu Kiyevə yürüş etməli idi, müdafiə naziri kimi qalib gəlməli idi", - silahlı münaqişə üzrə ekspert Vera Mironova deyir.
Şoyqu 2014-cü ildə Krımın ələ keçirilməsinə görə məsuliyyət daşıyıb. O, həmçinin 2018-ci ildə İngiltərənin Solsberi şəhərində agentin və 2020-ci ildə Sibir siyasətçisi Aleksey Navalninin zəhərlənməsində günahlandırılan Rusiya hərbi kəşfiyyat agentliyi olan QRU-nun rəhbəri olub. Daha yaxından baxdıqda, fotoşəkil daha da pis görünür. Mironova fotonu “Sanki kimsə ölüb, dəfn mərasimindədir” kimi şərh edir.
Nə qədər qəribə görünsə də, rusiyalı təhlükəsizlik eksperti və müəllif Andrey Soldatov müdafiə nazirinin hələ də Putin üçün ən təsirli səs olduğuna inanır.
"Şoyqu təkcə orduya deyil, həm də qismən ideologiyaya cavabdehdir. Rusiyada ideologiya daha çox tarixlə bağlıdır, Şoyqu isə tarixi povestə nəzarət edir".
Valeri Gerasimov - Rusiyanın Baş Qərargah rəisi kimi Ukraynanı işğal etmək və işi tez bitirmək onun vəzifəsi idi. Bu standartın qeyri-kafi olduğu müəyyən edilmişdir.
O, 1999-cu ildə Çeçenistandakı müharibədə orduya komandanlıq edəndən bəri Vladimir Putinin hərbi əməliyyatlarında mühüm rol oynayıb. O, keçən ay Belarusda keçirilən təlimlərə nəzarət edib və Ukrayna ilə bağlı hərbi planlaşdırmalarda da ön sıralarda olub.
General Gerasimov Krımın ilhaqı üzrə hərbi əməliyyatda da mühüm rol oynayıb. Bəzi məlumatlarda deyilir ki, o, Ukraynaya hücumun zəifləməsi və əsgərlərin əhval-ruhiyyəsinin pis olması səbəbindən kənara atılıb. Lakin “Putin hər yola və batalyona nəzarət edə bilməz və bu rol Gerasimovundur”, - Soldatov deyir.
Nikolay Patruşev - Təhlükəsizlik Şurasının katibi. London Universitet Kollecinin Rusiya üzrə eksperti professor Ben Nobl deyir: “Nikolay Patruşev Qərbin illərdir Rusiyanı ələ keçirməyə çalışdığını düşünən ən böyük şahindir”.
Təhlükəsizlik Şurasının katibi Patruşev 1970-ci illərdən, Peterburqun hələ Leninqrad kimi tanındığı vaxtdan Putinlə birlikdədir. O, KQB-də birlikdə işlədiyi Putinə ən sadiq üç adamdan biridir.
Digər ikisi isə Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin rəhbəri Aleksandr Bortnikov və Xarici Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi Sergey Narışkindir. Putinin “slovik” kimi tanınan məmurları arasında bu üç ad ən yaxınıdır.
Putinə Patruşev qədər təsir edən çox az adam var. Patruşev təkcə kommunist dövründə onunla keçmiş KQB-də işləməyib, həm də 1999-cu ildə Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FSB) rəhbəri kimi Putini əvəzləyib və 2008-ci ilə qədər bu vəzifəni tutub.
Ukraynanın işğalından üç gün əvvəl Rusiya Təhlükəsizlik Şurası qəribə iclas keçirdi. Patruşev görüşdə ABŞ-ın “konkret məqsədinin” Rusiyanın parçalanması olduğunu iddia edib.
Bu görüş elə bir teatr idi ki, Putin stolun arxasında dayanıb, sanki məhkəmədə ifadə vermək üçün tribunaya gedir, Ukraynada Rusiyanın dəstəklədiyi separatçıların müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı fikirlərini izah edirdi.
Ben Noble deyir: "O, ən böyük müharibə aparandır və belə bir hiss var ki, Putin öz mövqeyinə yönəlib, bu daha da ifratdır".
Kremlin müşahidəçiləri deyirlər ki, Putin FSB-nin məlumatlarına başqa mənbələrdən daha çox inanır. Aleksandr Bortnikov da onun ən yaxın çevrəsindədir. Leninqrad DTK-nın digər keçmiş siması olan Bortnikov 2008-ci ildə Nikolay Patruşevi əvəz edərək FSB-nin rəhbərliyinə keçdi. Hər iki şəxsin Putinə yaxın olduğu bilinir, lakin Ben Noblun qeyd etdiyi kimi, “Qərarları kimin verdiyini dəqiq deyə bilmərik”.
FSB-nin digər hüquq-mühafizə orqanlarına, eləcə də özünün xüsusi təyinatlı qruplarına əhəmiyyətli təsiri var. Andrey Soldatov hesab edir ki, o, vacib birisidir, lakin o, Rusiya liderini məcbur etmək və ya digərləri kimi məsləhət vermək üçün orada deyil.
Keçmiş Leninqrad kabusları üçlüyünü tamamlayan Sergey Narışkin karyerasının böyük hissəsini Putinlə birlikdə keçirib.
Bəs, o, təhlükəsizlik şurasının iclasında mövcud siyasətə qarşı çıxış edərkən etdiyi diqqətəlayiq məzəmməti necə qiymətləndirə bilərik? Xarici Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi Sergey Narışkin deyib ki, üsyançı əraziləri tanımadan əvvəl “Qərb tərəfdaşlarına bir daha şans verilməlidir”. Vəziyyəti qiymətləndirmək istəyəndə o, tərəddüd etdi və sözlərini yumşaltdı, lakin Putin ona "Bu, bizim müzakirə etdiyimiz şey deyil" dedi.
"Bu, şok idi. O, inanılmaz dərəcədə soyuqqanlı və ağlı başında idi, ona görə də insanlar burada nə baş verdiyini soruşacaqdılar" deyib Ben Noble.
Böyük Britaniyanın Müdafiə və Təhlükəsizlik Araşdırmaları üzrə Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutundan Mark Qaleotti hadisələrin zəhərli atmosferindən heyran olub. O, Twitter-dəki paylaşımında "Ən çox əziyyət çəkən Narışkin olub. Putin onu təəccübləndirdiyi üçün onu qorxutdu. Onun necə dost olmadığını, daha çox müdirin xidmətçisi olduğunu vurğuladı" yazıb.
Lakin Andrey Soldatov Rusiya liderinin yalnız bu andan həzz aldığını düşünür: “Putin öz yaxın çevrəsi ilə oyun oynamağı xoşlayır”.
Soldatovun sözlərinə görə, Narışkin Putinə öz hərəkətlərinin ideoloji əsaslarını təmin etməkdə həlledici rol oynadı.
Sergey Lavrov 18 il Rusiyanın baş diplomatı olub. Qərarların qəbulunda böyük rolu olmadığı düşünülsə də, Rusiyanın tezislərini dünyada təmsil edirdi. 71 yaşlı siyasətçi Putinin keçmişdəkilərə çox güvəndiyinin bir daha sübutudur.
O, ağıllı operatordur: Keçən ay o, Böyük Britaniyanın Xarici İşlər Naziri Liz Trussın rus coğrafiyası üzrə biliklərinə lağ etməyə, bir il əvvəl isə Avropa İttifaqının (Aİ) Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Cozep Borreli aşağılamağa çalışıb.
Amma o, Ukrayna ilə bağlı daha çox diplomatik danışıqların aparılmasının tərəfdarı olub. Putin isə ona məhəl qoymamağı üstün tutdu. BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında videobağlantı vasitəsilə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzünü müdafiə etməyə çalışarkən Şura üzvlərinin əksəriyyətinin ona qulaq asmamağı seçməsinin vecinə deyil.
Rusiya parlamentinin yuxarı palatası olan Federasiya Şurası rus qoşunlarının xaricə göndərilməsini təsdiqlədikdə, Valentina Matviyenko səsverməyə nəzarət edərək, işğala yol açdı.
Putinin yaxın çevrəsinin nadir qadın siyasətçilərindən biri olan Sankt-Peterburqda yaşayan Matviyenko 2014-cü ildə Krımın ilhaq prosesində mühüm rol oynayıb.
Valentina Matviyenko əslən ukraynalıdır. O, 1949-cu ildə Qərbi Ukraynanın Şepetivka şəhərində anadan olub.
İllərdir Putinin yaxın silahdaşı kimi tanınan qadın siyasətçi 2011-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində böyük qələbə qazanaraq parlamentin yuxarı palatası Federasiya Şurasına deputat seçilib. Bundan əvvəl, 2003-2011-ci illər arasında Putinin məmləkəti və Rusiyanın ikinci ən əhəmiyyətli şəhəri olan St. Peterburq qubernatoru olub.
1990-cı illərdə o, Malta və Yunanıstan kimi ölkələrdə Rusiyanın səfiri vəzifəsində çalışıb. Onun 2011-ci ildəki qələbəsi o demək idi ki, Matviyenko ölkənin ən mühüm vəzifələrindən birini öz üzərinə götürməyə yaxın idi. Və həmin il Federasiya Şurasının sədri oldu.
Valentina Matviyenko 18-ci əsrdə Rusiya İmperiyasının çarına çevrilmiş İkinci Yekaterinadan və ya Böyük Yekaterinadan sonra ştatda ən yüksək vəzifəli qadın tituluna sahib idi.
Federasiya Şurasının rəhbəri prezident və baş nazirdən sonra ölkənin ən güclü postlarından biri hesab olunur.
Rusiya prezidenti Vladimir Putinin keçmiş mühafizəçisi Viktor Zolotov 6 il əvvəl yaradılan şəxsi mühafizə ordusuna Rosqvardiyaya rəhbərlik edir.
Vera Mironova hesab edir ki, Rusiyanın ilk planı işğalı bir neçə günə başa çatdırmaq idi. Beləliklə, ordu uğursuzluğa düçar olanda, Rusiya milli qvardiyası rəhbərliyi ələ keçirdi.
Problem ondadır ki, Zolotovun hərbi hazırlığı yoxdur. Komandasında tank olmadığı üçün hücumlara da açıqdır.
Baş nazir Mixail Mişustinin iqtisadiyyatı xilas etmək kimi perspektivsiz vəzifəsi var. Mişustinin müharibədə az söz sahibidir.
Moskva meri Sergey Sobyanin və Rusiyanın neft nəhəngi “Rosneft”in rəhbəri İqor Seçin Putinə çox yaxındır, politoloq Yevgeni Minçenko deyir.
Milyarder qardaşlar Boris və Arkadi Rotenberq Putinin uşaqlıq dostları sırasındadır. 2020-ci ildə Forbes jurnalı onları "Rusiyanın ən zəngin ailəsi" olaraq xarakterizə etdi.
