Rusiya yerli kimliyi yenidən formalaşdırmaq və Kreml hökumətinə sədaqəti təşviq etmək üçün işğal olunmuş Ukrayna ərazilərində işləmək məqsədilə müəllimləri, mədəniyyət işçilərini və məşqçiləri işə götürmək üçün maliyyə stimullarından istifadə edir. Avropa Siyasət Təhlili Mərkəzi (CEPA) həmin beyinyuma cinayətini geniş şəkildə ifşa edib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, əhalisi 50 mindən az olan icmalarda 5 il işləməyi öhdəsinə götürən müəllimlər Donetsk, Luqansk, Zaporoje və Xerson vilayətlərinin işğal olunmuş ərazilərində iki milyon rubl, 2014-cü ildən işğal altında olan Krımda isə bir milyon rubl pul almaq hüququna malikdirlər.
2020-ci ildə istifadəyə verilən “Zemski Uçitel” (Kənd Müəllimi) proqramı əvvəlcə Rusiyanın kiçik şəhərlərinə müəllimləri cəlb etmək üçün istifadə lunub, sonra işğal altındakı ərazilərə yayılıb. Müqavilələri başa çatdıqda müəllimlərin qalmaq və ya evə qayıtmaq seçimi var.
Ukrayna Regional İnsan Haqları Mərkəzinin bəyanatına görə, proqram çərçivəsində 100-dən çox müəllim Krıma köçürülüb. Mərkəz müəllimlərin əksəriyyətinin Rusiyanın Krasnodar və Altay bölgələrindən, həmçinin Tomsk, Novosibirsk, Saratov, Tümen, İvanovo vilayətləri və Udmurtiyadan gəldiyini qeyd edib.
Burada rus dili, ədəbiyyat və tarix müəllimləri ilə yanaşı, “Həyat təhlükəsizliyinin və vətənin müdafiəsinin əsasları” kursları üzrə təlimatçılar da fəaliyyət göstərir. Bu kurslar ukraynalı gənclərin hərbi xidmətə, gənclərin isə hərbi xidmətə hazırlanmasına yönəlib. “Müəllimlər” həm də ukraynalı uşaqları yenidən proqramlaşdırmağa, onları rus vətənpərvərləri və Rusiya silahlı qüvvələrinin gələcək üzvləri kimi yetişdirməyə çalışırlar.
İşğal altındakı ərazilərlə bağlı proqram rəsmən 2024-cü ildə işə salınıb. Lakin qeyd olunub ki, rus müəllimlər iki il əvvəl gəlməyə başlayıb. Məlumata əsasən, ilk qrup 2022-ci ildə Dağıstandan gələrək işğal altındakı Zaporoje ərazilərinə çatıb. 2024-cü ilə qədər Dağıstandan olan 37 müəllim artıq regionda işləməyə başlayıb.
Bundan əlavə, kiçik şəhər və kəndlərə mədəniyyət və idman təlimatçılarının gətirilməsi üçün yanvar ayından “Kənd mədəniyyət işçisi” və “Kənd məşqçisi” kimi analoji proqramlara start verilib. Onlar da “Kənd müəllimi” kimi iki milyon rubl ödəniş alırlar.
Ukrayna Regional İnsan Hüquqları Mərkəzinin məlumatına görə, 200-dən çox tərxis olunmuş rus əsgər işğal olunmuş Ukrayna ərazilərində bədən tərbiyəsi müəllimi və ya “həyat təhlükəsizliyi və vətənin müdafiəsinin əsasları” üzrə təlimatçı kimi çalışır. Bu proqramın aydın məqsədi hərbi xidmətə həvəsləndirmək və ukraynalı uşaqları Rusiya ordusuna cəlb etməkdir.
Digər tərəfdən, ordudan tərxis olunan rus əsgərlərin ailələri ilə birlikdə işğal altındakı Ukrayna trpaqlarına köçdüyü məlumdur. Onlar mənzillə təmin olunurlar. Bu proses Cenevrə Konvensiyasının 49-cu maddəsini pozan müstəmləkəçilik aktıdır.
Rusiyanın 2025-ci ildə işğal etdiyi ərazilərə daha 100 müəllim yerləşdirməyi planlaşdırdığı da bildirilir. Bu, BMT Təhlükəsizlik Şurasının sülhə ən böyük maneə kimi qiymətləndirdiyi müstəmləkəçiliyin bariz nümunəsi kimi qeyd olunur.
Bununla belə, Moskva ukraynalı müəllimləri əməkdaşlığa məcbur etmək üçün nlara rus kurikulumunu öyrədir. Müəllimlər “yenidən təhsil” proqramlarına göndərilir. Müəllim Rusiya prezidenti Vladimir Putini dərsdə kifayət qədər tərifləmirsə, işdən çıxarılır.
Bəzi müəllimlər sadəcə dərslərini öyrətməyə və Moskvanın təbliğatından yayınmağa çalışırlar, lakin məktəb nəzarətinin gücləndirilməsi səbəbindən bu, getdikcə çətinləşir.
Putin “Zemskoy Uchitel” proqramını 2030-cu ilə qədər uzadıb və oxşar təşəbbüslər irəli sürüb, lakin insan haqları qrupları Rusiyanı məsuliyyətə cəlb etmək üçün mövcud beynəlxalq hüquqi vasitələrdən istifadə edilməli olduğunu deyir.
