Bitki əsaslı qidalanma ömrü uzadır

09:46 17.05.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Son 20 il ərzində nəşr olunan 50-yə yaxın tədqiqatın yeni icmalına əsasən, vegetarian və vegan pəhrizləri ürək xəstəliyi, xərçəng və ölüm riskinin aşağı olması da daxil olmaqla daha yaxşı sağlamlıqla əlaqələndirilir.

Hafta.az-ın yazdığına görə, əvvəlki araşdırmalar göstərib ki, bitki mənşəli məhsullarda az, ət, zərif taxıl, şəkər və duzda yüksək olan pəhriz ölüm riskinin daha yüksək olması ilə əlaqələndirilir.

Tədqiqatlar həmçinin göstərir ki, heyvan mənşəli məhsulların istehlakının azaldılması və bitki əsaslı pəhrizin artırılması ürək xəstəliyi və xərçəng riskini azalda bilər.

Digər tərəfdən, bu cür pəhrizlərin tam faydaları qeyri-müəyyən olaraq qalıb.

Yeni bir araşdırma icmalı, 2000-ci ilin yanvarından 2023-cü ilin iyununa qədər nəşr olunan 48 araşdırmanı qiymətləndirib və bitki əsaslı pəhriz, ürək sağlamlığı və xərçəng riski arasındakı əlaqələrə dair bir neçə əvvəlki araşdırmanın sübutlarını toplayıb.

Ümumiyyətlə vegetarian və vegan pəhrizlərinin ən son icmalı metabolik xəstəliklər, xərçəng və ölümlə əlaqəli qan təzyiqi və şəkər kimi bir sıra risk faktorlarının daha yaxşı sağlamlıqla "möhkəm statistik əlaqə" olduğunu aşkar edib.

Alimlər müəyyən ediblər ki, bu pəhrizlər ürək xəstəliyi, mədə-bağırsaq və prostat xərçəngi riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.

Sübutlar göstərir ki, bitki əsaslı pəhrizlər sağlamlıq baxımından əhəmiyyətli faydalarla əlaqələndirilir.

Bununla belə, tədqiqatçılar xəbərdarlıq edir ki, araşdırmada müəyyən edilən birləşmələrin gücü məhdud ola bilər, çünki təqib edilən qidalanma rejimləri, xəstənin demoqrafik göstəriciləri və tədqiqatın müddəti baxımından qiymətləndirilən tədqiqatlar arasında çoxlu fərqlər var idi.

Alimlər həmçinin xəbərdarlıq edirlər ki, bəzi bitki əsaslı pəhriz bir çox insanda vitamin və mineral çatışmazlığına səbəb ola bilər. Onlar xəbərdarlıq edirlər ki, daha çox tədqiqat tamamlanana qədər bitki əsaslı pəhrizlər geniş şəkildə tövsiyə edilməməlidir.

"Potensial məhdudlaşdırıcı rejimlərlə əlaqəli potensial risklər, eləcə də böyük bir araşdırmaya xas olan heterojenlik səbəbindən, tədqiqat nəticələrinin sübutunun gücü əhəmiyyətli dərəcədə məhduddur. Beləliklə, A/AFPD-lərin geniş şəkildə qəbulunu təşviq edir" deyə tədqiqatçılar yazır.

Digər tərəfdən, heyvansız pəhrizlərin ürək sağlamlığına və xərçəng riskinə fərqli təsirlərini qiymətləndirən araşdırma vegetarian pəhrizin insan sağlamlığına fayda verə biləcəyini göstərir.

Tədqiqatçılar belə bir pəhrizin "XXI əsrdə insan sağlamlığına ən çox təsir edən iki xroniki xəstəliyin qarşısını almaq üçün effektiv strategiyalardan biri ola bilər" deyirlər.

Oxunma sayı 363