Türkiyənin Qahirədəki müvəqqəti işlər vəkili, səfir Salih Mutlu Şen prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisini Türkiyəyə dəvət etdiyini açıqlayıb.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Şen Ərdoğan - Sisi sammitinin harada keçiriləcəyini dəqiqləşdirməyib. Diplomat bildirib ki, Ankara və ya Qahirədə keçirilməsi gözlənilən görüş yeri iki lider tərəfindən müəyyən ediləcək. Sammit keçirilərsə, Ərdoğanla Sisi arasında keçən noyabrda Qətərin paytaxtı Dohada keçirilən futbol üzrə dünya çempionatının açılış mərasimindəki görüşdən sonra ikinci birbaşa görüş olacaq.
Türkiyə-Misir münasibətləri 2011-ci ildən “Ərəb Baharı” kimi tanınan hadisədən sonra, Müsəlman Qardaşlarının (İxvan-ı Müsəlman) devrilməsindən sonra bir çox ərəb ölkələrində gücləndirilməsi layihəsinin qəbulu çərçivəsində yaxşılaşıb.
Misir prezidenti Sisi ötən ayın sonlarında prezident Ərdoğana zəng edərək onu seçkilərin ikinci turunda qazandığı uğura görə təbrik edib. Görüş zamanı iki lider, həmçinin ölkələri arasında diplomatik münasibətləri ən qısa zamanda yaxşılaşdırmaq və qarşılıqlı olaraq səfir təyin etmək qərarına gəliblər. Prezident Ərdoğan həmkarı Sisinin “jestini təqdir etdiyini” ifadə edib.
Qahirə Universitetinin Siyasi Elmlər müəllimi, doktor Tarık Fəhmi, Ankara ilə Qahirə arasında son dövrlər bəzi təmaslara diqqət çəkərək, Ərdoğan-Sisi zirvəsi üçün zəminin “artıq hazır olduğunu” deyib.
Doktor Fəhmi qeyd edib ki, bu sammitin prezident Ərdoğanın regionla bağlı siyasətinin yeni istiqamətini və Qahirənin bunlara reaksiyasını təsdiqləmək istədiyi yeni dövrün başlanğıcında keçirilməsini “təcili zərurət” edən bir neçə amil var.
Son dövrdə iki ölkə arasındakı məsələlərdə “ciddi” uzlaşmaların əldə edildiyinə diqqət çəkən Dr. Fəhmi, iki tərəf arasında ardıcıl səfərlər və qarşılıqlı təmaslardan başqa tərəflər arasında artıq "mübahisələrin" olmadığına diqqət çəkib. Sammitin həm Misir, həm də Türkiyə üçün “əhəmiyyətli” olduğunu ifadə edən Dr. Fəhmi vurğulayıb ki, sammit “ortaya çıxan müsbət atmosferi oxumaq və onu əməli addımlara çevirmək üçün bir fürsət” olacaq.
Sammitin Qahirədə və ya Ankarada keçiriləcəyi təqdirdə, ilk növbədə ikitərəfli məsələlərə diqqət yetirəcəyini, daha sonra regional sənədlərə keçəcəyini qiymətləndirən Dr. Fəhmi qeyd edib ki, o, sammitin Qahirə və Ankaranın fəal rol oynadığı regional sənədlərə "müsbət əks-səda doğuracağına" inanır.
Xatırladaq ki, yeni xarici işlər naziri Hakan Fidan ötən həftə misirli həmkarı Samih Şükri ilə Misir-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması yollarını müzakirə edib. Görüş zamanı əməkdaşlıq sənədləri və müxtəlif səviyyələrdə planlaşdırılan qarşılıqlı səfərlər müzakirə olunub. Xarici işlər naziri Fidan Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri olduğu üçün Misirlə əlaqələr faylından çox da uzaqda deyil və buna görə də iki ölkə arasında münasibətlərin gedişatının şahidi olduğu hadisələri yaxından izləmək imkanı əldə edib.
Bu arada, Misirin xarici işlər naziri Şükri 6 həftədən az müddətdə Türkiyəyə iki dəfə səfər edib. Son aylar iki ölkənin xarici işlər nazirləri arasında birbaşa danışıqlar aparılıb. Bu görüşlərdən birincisi 6 fevral zəlzələsindən sonra baş tutub. Şükri ölkəsinin Türkiyənin yanında olduğunu göstərmək üçün səfər etsə də, bu, Türkiyə rəsmiləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Misir də zəlzələdən zərər çəkənlərə humanitar yardım edib.
Digər tərəfdən, keçmiş xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu ötən ilin martında Qahirəyə səfər edib. Çavuşoğlu Misir Xarici İşlər Nazirliyinin binasında keçirilən mətbuat konfransında Ərdoğanla Sisi arasında keçiriləcək sammitlə bağlı danışıqlar apardıqlarını bildirib.
Türkiyəli ekspert Kərəm Səid iki ölkə arasında münasibətlərin gedişində “pik nöqtə” olacaq Misir-Türkiyə zirvəsinə aparan addımlar atıldığı üçün sammitin tezliklə keçirilməsinin “təəccüblü” olmayacağını qiymətləndirdi.
Səid deyib ki, prezident Sisinin seçkilərdə qələbəsindən sonra Rəcəb Tayyib Ərdoğanı təbrik etmək üçün telefon zəngi etməsi iki liderin ölkələri arasında əlaqələrin səviyyəsini yüksəltmək və bunu iki ölkə arasındakı danışıqlara buraxmaq niyyətində olmadığının göstəricisidir.
Səid bildirib ki, zirvənin həqiqətən də “tezliklə” ola biləcəyinə inanır, çünki müxalifət partiyalarının daha əvvəl siyasətləri və mövqeyi Misirlə münasibətlərin pisləşməsinə səbəb olan Ərdoğanı tənqid etmək üçün istifadə etdikləri “hesablamalar və siyasi həssaslıqlar” çıxarılıb.
Misir-Türkiyə sammitində əksini tapan başqa bir məqama toxunan Səid bildirib ki, bu, Misir dövlətinin xüsusilə 2011-ci ildə baş verən ərəb inqilablarından sonra “Müsəlman Qardaşlar”ı dəstəkləyən ölkələrlə xarici əlaqələri idarə etmək siyasətinin təsdiqidir.
Kərəm Səid “Müsəlman Qardaşlar” kartının “artıq Türkiyənin Misirlə münasibətlərində heç bir dəyəri və faydası olmadığını” düşünür. Səid əlavə edib ki, Ərdoğanın Qahirəyə getməsi əvvəllər sərt tənqidlərə görə “sakit üzrxahlıq” ola bilər.
