Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibənin 100-cü günü geridə qaldı və kritik həddi keçdi. 100 günün sonunda şəhərləri xarabalığa çevrilmiş, ölümləri minlərlə əsgər və saysız-hesabsız mülki vətəndaş tərəfindən sarsılan Ukraynanın qarşısında indi cavabı çox çətin olan başqa bir sual ortaya çıxıb...
Hafta.az bildirir ki, Rusiyanın Ukraynaya hücumunun üçüncü günündə Kupyansk merinə rus ordusunun komandiri görüş üçün zəng edib.
Rusiya qüvvələri artıq Xarkovun şimal-şərqindəki şəhərin kənarına daxil olub. Mer Gennadi Matseqora Rusiyanın təklifi qəbul etdiyini elan edən video yayımlayıb.
"Həyat itkisinin qarşısını almaq üçün danışıqlarda iştirak etmək qərarına gəldim" deyib. Matseqora şəhərini döyüşsüz Rusiyanın nəzarətinə verib. Daha sonra rus əsgərlərini nəqliyyat, sığınacaq, yanacaq və yeməklə təmin etdiyi iddia edilib.
Hazırda o, işğalçı ordu ilə əməkdaşlıqda ittiham olunan yüzlərlə Ukrayna vətəndaşından biridir və onu 15 ilə qədər həbs cəzası gözləyir.
Kupyansk hələ də Rusiyanın işğalı altındadır, ona görə də Matseqora həbs olunmayıb, lakin rusların dəf edildiyi yerdə Ukrayna hakimiyyəti əməkdaşlıqda şübhəli bilinənləri artıq həbs edib.
Ukraynanın baş prokuroru İrina Venicetova bildirib ki, mayın əvvəlindən Ukrayna vətəndaşları ilə bağlı 700-dən çox dövlətə xəyanət və 700-dən çox əməkdaşlıq faktı qeydə alınıb. Prokurorlar təkcə mühasirədə olan Xarkov vilayətində 7 polis, 5 bələdiyyə sədri və bir hakimə qarşı 50 iş açdıqlarını bildiriblər.
Bu şəxslərin hamısı Moskvanın kəndləri işğal etməsinə və onlarla insanı öldürməsinə yol açmaqda günahlandırılır.
"Bu 50 nəfərin yarısı həbs edilib. Digərləri təəssüf ki, işğal olunmuş ərazilərdə qalıb və hələ də həbs edilməyib", - Xarkov vilayətinin baş prokuroru Oleksandr Filçakov bildirib.
Regional qubernator Oleh Synehubov bildirib ki, informasiyanın çatdırılması kimi müxtəlif əməkdaşlıq formaları mövcuddur. Synehubov deyib: “Bu cinayətlərə ruslara ordudakı yerli əhalinin, əsgər ailələrinin və ya Donbass müharibəsi veteranlarının siyahılarının təqdim edilməsi daxil ola bilər.
Filçakov iddia edirdi ki, onun əməkdaşlarının ruslara yerli zəngin əhalinin siyahılarını verməsi halları var. “İşğalçılara harada yaşadıqlarını və hansı sərvətlərə sahib olduqlarını söylədilər. Sonradan rus əsgərləri həmkarları ilə həmin evlərə gələrək onların əmlakını oğurlayıblar”.
Pivdenne kəndində şuranın rəhbəri əməkdaşlığa cəhd etdiyi üçün həbs edilib. Prokurorlar həmin şəxsin rus agentləri ilə əlaqə saxlamasına dair sübutlar tapdıqlarını və bu dəhşətli həqiqəti ortaya çıxardıqlarını bildiriblər:
“O, işğala hazırlıq görürdü. Amma ruslar heç ora gəlmədilər və biz onu işğaldan bir neçə gün sonra həbs etdik”.
Ukrayna hakimiyyəti üçün Rusiyanın işğalına kömək edənlərin cəzasının sürətli və sərt olacağını göstərməsi vacibdir. Amma eyni zamanda proses bir çox çətin suallar doğurur.
Bunlara illərdir korrupsiya və qohumbazlıq ittihamları ilə mübarizə aparan Ukrayna prokurorlarına və hakimlərinə prosesdən sui-istifadə etməmək üçün etibar edilib-edilməməsi daxildir. Bir çox yüksək vəzifəli məmurlar da işğalın əvvəlində etinasızlıq və hətta xəyanətlə bağlı sorğu-sual oluna bilər.
Prezident Volodymyr Zelensky bazar günü Xarkovda SBU təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərini şəhərə səfəri zamanı işdən çıxaranda göstərdi ki, səhlənkarlıq və ya daha pis ittihamlar hökumət strukturlarının zirvəsinə çata bilər.
Zelenski bu adamı müharibənin ilk günlərində şəhərin müdafiəsinə kömək etməkdənsə, “yalnız özünü düşünməkdə” ittiham edib. "Hüquq-mühafizə orqanları onun niyyətinin nə olduğunu araşdıracaq", - Zelenski bildirib.
Başqa bir məsələ, müxtəlif əməkdaşlıq formalarının necə qiymətləndirilməsi və cəzaların uyğun olmasını təmin etməkdir. Ukrayna ordusunun rəsmisi İlko Bojko deyib: “Başqa orduya atılmağı səbirsizliklə gözləyənlər var, canlarını xilas etmək istədikləri üçün əməkdaşlıq edənlər və silah gücü ilə əməkdaşlığa məcbur olanlar var”.
Ukrayna prokurorlarının qarşısında müharibənin əvvəlində ruslar tərəfindən ələ keçirilən Ukraynanın cənubunun işğal olunmuş ərazilərində xüsusilə çətin vəzifə durur. Orada Rusiya hakimiyyəti Ukrayna məktəblərinə rus kurrikulumun gətirilməsi kimi gündəlik həyata rus hökmranlığını tətbiq etməklə məşğuldur.
Ukrayna bu bölgələrə nəzarəti bərpa edərsə, yeni kurrikuluma uyğun olaraq işləməyə davam edən müəllimlər kimi əməkdaşlığın texniki tərifinə daxil olan hərəkətləri edən minlərlə insan ola bilər. Amma çoxları hesab edir ki, belə hallara gəldikdə prokurorlar dözümlü olmalıdırlar.
"Bu, çox çətin və ağrılı sualdır", - Ukraynanın təhsil üzrə ombudsmanı Sergii Qorbaçov bildirib. "Xəttin harada olduğuna qərar vermək çox çətindir. Düşünmürəm ki, silahsız dinc sakinlərdən qəhrəmanlıq tələb edə bilməzsən. Ən əsası könüllü əməkdaşlıq etməməkdir. İşğalçıları oradan çıxardıqdan sonra bu suala necə qərar verəcəyimizlə bağlı böyük problemlər gözləyirəm”.
Keçmiş prezident Pyotr Poroşenkonun rəhbərlik etdiyi Ukraynanın Avropa Həmrəyliyi Partiyasının deputatı Volodymyr Ariev parlamentin tez və effektiv cəzalandırmaya imkan verəcək, eyni zamanda sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq və işləri ciddiliyə görə sıralamağa imkan verəcək yeni əməkdaşlıq qanunu hazırlayacağına ümid etdiyini bildirib.
“Biz əməkdaşlığın səviyyəsini, eləcə də dəymiş zərərin səviyyəsini müəyyən etməyi və müxtəlif situasiyalarda fərqləndirməyi bacarmalıyıq”, - Ariyev bildirib. “Bəzi insanlar həbsə düşməlidir, lakin bəziləri cərimələnməlidir və ya dövlət qulluğundan məhrum edilməlidir”.
