Yeni təkliflər əsasında Orkney adaları Böyük Britaniyadakı statuslarını dəyişə və hətta Norveçin muxtar ərazisinə çevrilə bilər.
Hafta.az-ın yazdığına görə, “İdarəetmənin alternativ formalarını” araşdırmaq üçün gələn həftə şuraya təklif göndəriləcək.
Şuranın lideri Ceyms Stokan, Orkneynin Böyük Britaniyadakı mövcud əlaqələri ilə ədalətli maliyyə almadığını söyləyib. O, Çannel və Folklend adaları kimi xarici ərazilərə Tacdan asılılıqlara baxmaq istəyir.
Ceyms Stokan başqa bir mümkün gələcəyin Danimarkanın özünü idarə edən ərazisi olan Farer adaları kimi ola biləcəyini də təklif edib.
Stokkan BBC-Şotlandiya-ya deyib ki, Orkneyə həm Böyük Britaniya, həm də Şotlandiya hökumətləri tərəfindən "dəhşətli şəkildə uğursuz" münasibət göstərilir. “Hazırda həqiqətən mübarizə aparırıq, CalMac donanmasından daha köhnə olan bütün bərə donanmasını dəyişdirməliyik. Bizə bərə tarifləri üçün RET (Yol Ekvivalent Tarif) kimi digər ərazilərin əldə etdiyi şeylər verilmir. Şotlandiya hökumətindən aldığımız maliyyə, eyni xidmətləri idarə etmək üçün Şetland və Qərb adalarından adambaşına əhəmiyyətli dərəcədə azdır - biz olduğu kimi davam edə bilmərik", - o, deyib.
Stokkan, maliyyə ilə bağlı dərin araşdırmanın heç vaxt aparılmadığını da söyləyib.
"Bilirik ki, biz Şimal dənizi nefti vasitəsilə son 40 ildə töhfə vermişik və geri aldığımız faizlər bizə işlərimizi davam etdirmək üçün kifayət deyil. Sularımızın ətrafındakı bütün külək layihələrinin mərkəzində unikal imkanımız var" deyən Stokan şura üzvlərini Orkney üçün daha çox maliyyə təhlükəsizliyi və iqtisadi imkanlar əldə etmək üçün yeni yollar tapmaq ideyasını dəstəkləməyə çağırır.
Xatırladaq ki, Orkney Adaları Şurası 2017-ci ildə adaların daha çox muxtariyyətə sahib olub-olmayacağına baxmaq üçün səsvermə keçirmişdi. Onlar “daha güclü səsə” sahib olmaq istəsələr də, Orkneyin tam müstəqilliyini dəstəkləmədilər.
Stokkanın təklifi həmçinin Britaniya Tac Asılılıqları Gernsi, Cersi və Man adalarını izləmək üçün potensial modellər kimi göstərir. Lakin o xəbərdarlıq edir ki, variantları araşdırmaq və ictimaiyyətlə məsləhətləşmək üçün çoxlu kadr resursu lazım olacaq.
"Şura bu təklifi dəstəkləyib-dəstəkləməyəcəyinə qərar verəcək və xeyli vaxtımız olacaq, çünki biz bunu emosional şəkildə etmək istəmirik. Biz bütün praktiki nəticələrə baxmaq istəyirik və sonra onları qiymətləndirəcəyik. Biz gələcək nəsillər üçün ən yaxşı mövqeyi və dünyada öz yerimizi axtarırıq” deyən Stokkan həmçinin təklif edir ki, şura Orkneyin Danimarka, Norveç və İslandiya ilə əlaqələrinin necə olacağını araşdırmalıdır.
Qeyd edək ki, Orkney 1472-ci ildə Şotlandiyanın nəzarətinə keçənədək Norveç və Danimarkanın nəzarətində olub. Adalar Şotlandiya kralı III Ceymsin gələcək həyat yoldaşı, danimarkalı Marqaretin toy cehizi üçün təminat kimi istifadə edilib.
Stokkan deyib: “Biz Böyük Britaniyanın bir hissəsi olduğumuzdan daha uzun müddət Norveç krallığının bir hissəsi idik. Orkney küçələrində insanlar gəlib mənə deyirlər ki, biz cehizi nə vaxt ödəyəcəyik, Norveçə nə vaxt qayıdacayıq? Məncə Norveçlə qucaqlaşma yaxınlığı və böyük dərin mədəni əlaqələr var. Mümkün olanı araşdırmaq üçün məhz bu məqamdır”.
Təklif çərşənbə axşamı Orkney Adaları Şurasında müzakirə ediləcək.
