ABŞ prezidenti Donald Tramp ötən ay ABŞ ordusunun apardığı gizli əməliyyat sayəsində Hörmüz boğazı vasitəsilə dünya bazarlarına 100 milyon bareldən çox neft çatdırıldığını açıqlayıb. Çərşənbə günü Truth Social-da paylaşım edən Tramp, son zamanlar 200-dən çox ticarət gəmisinin boğazdan təhlükəsiz şəkildə keçə bildiyini və əməliyyatı "son dərəcə uğurlu" adlandırdığını bildirib. Tramp həmçinin iddia edib ki, Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatını İran deyil, ABŞ effektiv şəkildə idarə edir.
Hafta.az yazır ki, Trampın dediyinə görə, hərbi əməliyyatın məqsədi dünyanın ən vacib enerji tranzit nöqtələrindən biri olan Hörmüz boğazından neft axınını və ticarəti təmin etməkdir. Fevral ayının sonunda ABŞ, İsrail və İran arasında müharibənin başlamasından sonra boğazda qarşılıqlı hücumlar səbəbindən ciddi fasilələr yaranıb.
Tramp həmçinin İrana qarşı sərt tənqidlər səsləndirərək, İran ordusunun məğlub olduğunu və ölkə iqtisadiyyatına ciddi ziyan dəydiyini iddia edərək "İran üçün hər şey bitdi" deyib.
Məlumatlar aylarla davam edən fasilələrdən sonra Hörmüz boğazından neft axınının tədricən bərpa olunduğunu göstərir.
Rapidan Energy Group-un açıqlamasına görə, hazırda Körfəzdən gündəlik təxminən 2 milyon barel neft və neft məhsulları çıxır. Bu rəqəm müharibədən əvvəlki səviyyələrdən xeyli aşağı olsa da, boğazın bağlanmasından sonrakı dövrlə müqayisədə əhəmiyyətli bir irəliləyiş hesab olunur.
ABŞ Enerji Naziri Kris Rayt da Hörmüz boğazından gəmi trafikinin və neft ixracının tədricən artdığını bildirib. Lakin o, üç aydan çox davam edən müharibəyə son qoymaq üçün diplomatik səylərin hələ nəticə vermədiyini qeyd edib.
Əksinə, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı əvvəllər Amerika qüvvələrinin ticarət gəmilərini birbaşa müşayiət etmədiyini, bölgədəki dəniz dəhlizlərindən istifadə edən gəmilərə təhlükəsiz naviqasiya üçün məsləhət və koordinasiya dəstəyi verdiyini bildirib.
Avropa Birliyinin Kopernik proqramı tərəfindən yayımlanan peyk görüntüləri son günlərdə Oman sahillərində 16 neft tankerinin toplandığını göstərir. Tankerlərin naviqasiya məhdudiyyətləri səbəbindən Körfəzdə ilişib qalmış milyonlarla barel nefti daşımağa hazırlaşdığı bildirilir.
Tanker izləmə veb saytı olan TankerTrackers.com, təkcə 6 iyun tarixində İran xaricində Yaxın Şərq ölkələrindən xam neft daşıyan 12 tankerin Hörmüz boğazından kənara yük daşıdığını bildirdi.
Kommersiya fəaliyyətinin canlandığını göstərən digər bir inkişaf, Körfəz ölkələrindəki şirkətlər tərəfindən milyonlarla barel xam neftin satılması oldu.
Dənizçilik məlumatları göstərir ki, Körfəzdə qalan İrandan kənar supertankerlərin sayı təxminən 90-a düşüb. Aprelin əvvəlində bu rəqəm təxminən 160 idi. Məlumatlar regiondan yola düşmələrin tədricən artdığını göstərir.
Buna baxmayaraq, Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatı müharibədən əvvəlki normal səviyyələrdən xeyli aşağı olaraq qalır.
RBC Capital Markets şirkətinin Qlobal Əmtəə Strategiyası rəhbəri Helima Kroft bildirib ki, dünya daşınmalara qoyulan məhdudiyyətlər səbəbindən hər gün xeyli miqdarda neft itirməyə davam edir.
28 fevralda müharibə başlamazdan əvvəl Hörmüz boğazından gündəlik təxminən 20 milyon barel neft və neft məhsulları keçirdi. Bu məbləğ qlobal tədarükün təxminən 20 faizini təşkil edirdi.
İranın kommersiya gəmilərinə hücumlarından və dəniz keçidlərində minaların qoyulmasından sonra nəqliyyat axını kəskin şəkildə aşağı düşdü. Bu, son aylarda 1 milyard bareldən çox itki ilə qlobal neft təchizatı tarixində ən böyük pozuntulardan birinə səbəb oldu.
Digər tərəfdən, JPMorgan Chase Hörmüz boğazından keçən neftin miqdarının rəsmi rəqəmlərdən daha yüksək ola biləcəyini qiymətləndirdi.
Bank, tranzit zamanı izləmə və siqnal sistemlərini söndürən tankerlər vasitəsilə gündə təxminən 2 milyon barel neft daşına biləcəyini təxmin etdi.
Bank 4 iyun tarixli qeydində bildirib ki, davam edən dəniz blokadasına və dəniz ticarətinin kəskin azalmasına baxmayaraq, Hörmüz boğazından "təəccüblü miqdarda" xam neft və neft məhsullarının keçməsi davam edir.
Tramp ötən may ayında Körfəzdə ilişib qalmış neft tankerlərini müşayiət etmək üçün "Azadlıq Əməliyyatı"na başladığını elan etmişdi, lakin daha sonra missiyanın dayandırıldığını elan edib.
Buna baxmayaraq, ABŞ rəsmiləri ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölgədən keçən gəmilər üçün açıqlanmayan dəstək fəaliyyətlərini davam etdirdiyini bildirsələr də, əməliyyatların miqyası və xarakteri barədə məlumat verməyiblər.
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin rəsmiləri bildiriblər ki, Amerika qüvvələri gəmiləri birbaşa müşayiət etməyib, lakin təhlükəsiz keçidlərini dəstəkləmək üçün kömək istəyən kommersiya gəmiləri ilə əlaqələndiriblər.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı əvvəllər İranla son toqquşmaların Tehranın beynəlxalq sularda qanuni üzən mülki gəmilərə dronlar atmasından sonra başladığını bildirmişdi.
ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio Konqresə verdiyi açıqlamada ABŞ-ın İranın kommersiya gəmilərinə hücumlarına cavab verdiyini bildirib. Rubio bildirib ki, İran dronları kifayət qədər dəqiqliyə malik deyil və neft tankerlərinə və ya kommersiya gəmilərinə zərbə endirərsə, ekoloji fəlakətlərə səbəb ola bilər.
Rubio deyib: "Əgər onlar bu gəmilərə atəş açmasalar, biz də onlara atəş açmayacağıq. Lakin kommersiya gəmilərinə hücum edildikdə, biz cavab verməliyik".
-1781192781.jpg&h=173&w=263&zc=1&q=80)
