Anadolunun tarixi zənginliyini qoruyub saxlayan monumental tikililəri, stadionu, şəhər hovuzu, teatrı və qədim heykəltəraşlıq sənəti nümunələri ilə əks etdirən Afrodisias qədim şəhəri qazıntı qrupları üçün maraqlı arxeoloji kəşflərə ev sahibliyi etməyə davam edir.
Hafta.az-ın yazdığına görə, sevgi və gözəllik ilahəsi Afroditaya ithaf edilən şəhərlərin ən məşhuru olan Afrodisiasda şəhərin qurulduğu 5-ci əsrdən məskunlaşmanın davam etdiyi Səlcuqlular dövrünə qədər müxtəlif təbəqələrdə qazıntılar aparılır.
Qazıntı qruplarının son tapıntısı, şəhərin ən böyük küçəsində yerləşən və bütün Şərqi Aralıq dənizi xalqının alış-veriş etdiyi bazarın izlərini üzə çıxarıb. Amma, bunun konkret hansı hökmranlıq dövrünə aid olduğu hələlik müəyyən edilməyib.
Aydının Karacasu rayonunda yerləşən və UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmiş Afrodisias Qədim Şəhərində aparılan qazıntılara rəhbərlik edən professor Roland R.R. Smit yeni tapıntılarla bağlı açıqlama verib.
Arxeologiya həmişə "Niyə bunu edirik? Burada nə edirik?" kimi suallarla başladığını və Afrodisiasın bu suallara layiq bir bölgə olduğunu deyən Smit, bütün qazıntı qrupunun həyəcanlarını itirmədən çalışdıqlarını bildirib.
Şəhərin 10-cu əsrdə dağılma dövrünə girdiyini, küçədəki sütunların çökdüyünü, lakin insanların buranı tərk etmədiklərini və çökən binalar üzərində yeni həyat quraraq yaşamağa davam etdiklərini təsbitlədiklərini bildirən Smit deyib: “Burada hələ də ciddi kənd təsərrüfatı fəaliyyəti var. İnsanlar başa düşdülər ki, burada nəhəng mərmər binalar olmadan da yaşaya bilərlər. Roma dövründə tikilmiş bütün o mərmər binalar, hamamlar, gimnaziyalar... Bunların artıq zərurət olmadığını və onlarsız da yaşaya biləcəklərini anladılar".
Küçədəki tapıntıların 4-5-ci əsrlərdən 7-ci əsrə, Bizans dövrünə, bəylik dövrünə və hətta Səlcuqlulara qədər bir axın göstərdiyinə diqqət çəkdi. Dr. Smit deyib: "Bu, Anadoluda çox zəngin və əhəmiyyətli bir nöqtədir. Məsələn, bir az daha hündür olan tərəfdəki sahə, bəyliklər dövrünün bazar sahəsidir və bizə çox şey verdi. Həmin ərazidən xeyli miqdarda sikkə tapıldı. Türk numizmat qruplarımız "Bölgədəki bəylik dövrünün sikkələri üzərində də ciddi araşdırmalar apardılar. Bu yer bizə bir bazar olduğunu qəti şəkildə göstərdi. Məhz tapıntılar sayəsində biz buranın beynəlxalq bazar olduğunu və bütün Şərqi Aralıq dənizi xalqları tərəfindən istifadə edildiyini başa düşdük".
Smit həmçinin qeyd edib ki, bazarın hansı hökmranlıq dövrünə aid olduğunu müəyyən etmək üçün işlər davam edir.
Küçənin çox hərəkətli olmasına baxmayaraq, döşəmələrin yaxşı qorunduğunu və ərazini ziyarətçilərin üzünə açmaq istədiklərini bildirən Smit sözlərini belə yekunlaşdırdı: “Burada ikinci məqsədimiz tarixi araşdırmalarla yanaşı turistlər üçün təcrübə yaratmaq idi. Ziyarətçilərimizə orijinal qədim mərtəbədə gəzmək imkanı verəcəyik. Bu, “Anadolu”dur. Ümid edirik ki, bu, dünyanın ən vacib və gözəl gəzintilərindən biri olacaq”.
