Ekspertlər qiymət verdi: "Nümayəndə heyətinin profili aşağıdır, bu mesajdır"

09:20 16.05.2025 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

İstanbulda başlayan danışıqlar ərəfəsində rusiyalı analitiklər müxtəlif şərhlər verirlər. Danışıqlar qrupu, xüsusən də Putinin təsdiqlədiyi qrup siyasi müşahidəçilər və analitiklər arasında xeyli mübahisəyə səbəb olub.

Hafta.az-ın yazdığına görə, politoloq Georgi Bovt vurğulayıb ki, 2022-ci ildə olduğu kimi, nümayəndə heyətinin başında da Vladimir Medinski, yanında isə o dövrün digər tanış adı olan müdafiə nazirinin müavini Aleksandr Fomin var. "Rusiya nümayəndə heyəti ümumiyyətlə aşağı profil saxlayır, bu, Kiyev üçün bəhanə ola bilər. Onlar Moskvanı qeyri-ciddilikdə günahlandıra və ya hətta danışıqları tamamilə rədd edə bilərlər".

Bovt “Business FM”ə verdiyi şərhdə iddia edib ki, Rusiya Ukraynanın atəşkəs tələbinə mənfi cavab verərsə, Kiyev bu mövqedən danışıqlar masasını tərk etmək üçün səbəb kimi istifadə edə bilər və bu ilk raundda bəlkə də yalnız texniki təmaslar ola bilər.

Avropa liderlərinin prosesə təsirinə toxunan Bovt bildirib ki, Avropanın əsas məqsədi ən yaxşı halda müvəqqəti atəşkəsə nail olmaqdır. Əsirlərin mübadiləsi kimi ikinci addımlar xoş qarşılana bilər, lakin Avropanın həqiqətən də müharibəni bitirməyə üstünlük verdiyini düşünmək sadəlövhlük olardı. Bir çox Avropa liderləri hələ də Rusiyanın Ukrayna ilə iş bitdikdən sonra Avropaya hücum edə biləcəyinə inanırlar. Bu qavrayış Avropada ciddi siyasi diskursa çevrilib və bu səbəbdən onlar müharibənin bitməsini yox, idarə oluna bilən olmasını istəyirlər.

Beynəlxalq münasibətlər şərhçi Sergey Strokaninin sözlərinə görə, Rusiyanın 2022-ci ildə olduğu kimi İstanbul danışıqlarına demək olar ki, eyni nümayəndə heyətini göndərməsi Kremlin bu prosesi mahiyyətcə texniki davamı kimi gördüyünü və diplomatik baxımdan aşağı profil saxladığını göstərir.

“Bu tərkib Rusiyanın danışıqlara strateji deyil, taktiki müstəvidə yanaşdığını göstərir”, - deyən Strokani Moskvanın hələ də danışıqlara ilk növbədə atəşkəs masası kimi deyil, uzunmüddətli geosiyasi mövqelərini qorumaq və Qərbin təzyiqinə qarşı vaxt udmaq vasitəsi kimi gördüyünü vurğulayıb.

Rusiyalı ekspertin fikrincə, danışıqların real nəticə verməsi üçün siyasi səviyyə yüksəldilməli, beynəlxalq etimad mexanizmləri konkret olaraq işə salınmalıdır.

Hərbi ekspert və istefada olan rusiyalı general Vladimir Popovun sözlərinə görə, İstanbulda keçiriləcək danışıqlar qısa müddətdə meydandakı qarşıdurmalara birbaşa təsir göstərməyəcək. Hərbi əməliyyatların iqlim şəraitindən, silah-sursat təchizatından, qoşunların rotasiyasından asılı olduğunu vurğulayan Popov "Danışıqlar öz yolu ilə irəlilədiyi halda, müharibə də öz kursu ilə davam edir" deyib. Rusiyalı ekspertin fikrincə, cəbhə bölgəsindəki qoşunların psixoloji dözümlülük həddi ay yarıma çatdıqda, onların geri çəkilməsi, yenidən təchiz edilməsi və istirahət etməsi, birbaşa danışıqlar prosesindən asılı olmayaraq baş verən hərbi zərurətdir.

Popov həmçinin iddia edir ki, Ukrayna hələ də Qərbdən aktiv silah və sursat dəstəyi alır, ona görə də onun münaqişə nəticəsində köhnəlməsi barədə söhbətlər şişirdilə bilər. Onun fikrincə, diplomatik danışıqlar uğursuz olarsa, müharibə 10 ilə qədər uzana bilər və bu halda Rusiya sənaye, hərbi potensial və sosial səfərbərlik baxımından uzunmüddətli hazırlıqlarla cavab verməli olacaq.

Təhlükəsizlik eksperti Andrey Pinçuk Rusiyanın İstanbula göndərdiyi nümayəndə heyətinin strukturunun 2022-ci ildə “İstabul-1” danışıqlarının birbaşa davamı olduğunu bildirib. Nümayəndə heyətində əvvəlki danışıqlardan Vladimir Medinski və Aleksandr Fomin kimi adların olması bu davamlılığı təsdiqləyir, eyni zamanda Müdafiə Nazirliyi və hərbi kəşfiyyat rəhbərlərinin də iştirak etməsi danışıqlarda əsasən cəbhə xəttləri və hazırkı hərbi vəziyyətin müzakirə olunacağından xəbər verir.

Pinçuk həmçinin Putinin danışıqlara çağırışının Avropadakı “qlobalist ittifaq” təşəbbüsünün qarşısını aldığını iddia edərək, Rusiyanın 30 günlük atəşkəslə Qərbin “sülhməramlı” adı altında Ukraynaya müdaxiləsinin qarşısını aldığını və öz gündəmini masaya qoyduğunu iddia edib.