Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) İranın nüvə fəaliyyətləri ilə bağlı açıqlama verib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, İran qurumla əməkdaşlığı davam etdirsə də, nüvə fəaliyyətlərini dayandırmayıb. Buna uyğun olaraq, İran zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını artırmağa davam edib.
MAQATE-yə görə, mayın 13-nə olan məlumata görə, İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı ümumilikdə 4774,5 kiloqrama çatıb. 20 faiz zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı 470,9 kiloqrama, 60 faiz zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı isə 114,1 kiloqrama çatıb. Bildirilir ki, nüvə silahı əldə etmək üçün 90 faiz zənginləşdirilmiş ən azı 15 kiloqram uran lazımdır.
2015-ci il nüvə sazişində uranın zənginləşdirilməsi limiti 3,67 faiz və ümumilikdə 202,8 kiloqram idi.
Uran niyə zənginləşdirilir, nüvə silahında necə istifadə olunur? Uran enerjidən nüvə silahının istehsalına qədər dünyanın bir çox kritik sahələrində istifadə olunur. Təmiz formada istifadə olunmayan uran texnoloji qurğularda emal edilərək zənginləşdirilir. Yalnız uranın çox xüsusi izotopu olan "Uranium 235" nüvə enerjisi və nüvə silahı üçün istifadə edilə bilər. Nüvə enerjisi istehsal edən reaktorlarda istifadə olunan uranı 3-5 faiz arasında zənginləşdirmək kifayətdir.
Beynəlxalq orqanlar 0-20 faiz zənginləşdirilmiş uranı aşağı zənginləşdirilmiş, 20 faiz və daha çox zənginləşdirilmiş uranı isə yüksək zənginləşdirilmiş hesab edir. Güclü nüvə silahı istehsal etmək üçün tələb olunan uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi 80-90 faiz olsa da, bununla bağlı kritik məqam var.
Nüvə silahı üçün nə qədər uran lazımdır? Nüvə silahı istehsalı üçün tələb olunan bu səviyyəyə çatmaq göründüyü qədər çətin deyil. Baxmayaraq ki, 20 faizlə 80 faiz arasında böyük rəqəm fərqi var, əslində bu boşluq asanlıqla bağlana bilər. Uranı sıfırdan 20 faizə qədər zənginləşdirmək kifayət qədər çətin olsa da, onu 20 faizdən yuxarı artırmaq xeyli asan və daha sürətli prosesdir.
20 faiz zənginləşdirmə səviyyəsinə qədər hər bir "Uran 235" izotopunu istehsal etmək üçün Uran 238-in təxminən 140 atomu tələb olunur. Məsələn, İran 3,67 faizlə çıxmaq üçün “Uran 235” hasil edərkən 114 “Uran 238” izotopunu çıxarmalı idi. Amma 20 faiz səviyyəsindən sonra hər bir “Uran 235” izotopuna cəmi 4 “Uran 238” atomu lazımdır. Nüvə silahı hazırlamaq üçün təxminən 15 kiloqram zənginləşdirilmiş uran lazımdır.
