Təxminən 90 il əvvəl Misirdə tapılan “qışqıran mumiyanın” sirri açılmış ola bilər. 3500 il əvvəl öldüyü güman edilən qadınla bağlı yeni məlumatlar əldə edən elm adamları, mumiyanın heyrətləndirici üz ifadəsi ilə bağlı da açıqlama veriblər.
Hafta.az-ın “Frontiers in Mediceni”yə istinadən yazdığına görə, Metropolitan İncəsənət Muzeyinin tədqiqatçıları 1935-ci ildə Misirin Luksor şəhərində qazıntılar zamanı mumiya tapıblar.
Mumiya qadın firon Hatşepsutun hakimiyyəti dövründə mühüm memar olan Senmutun məqbərəsinin altından taxta tabutda tapılıb. Elm adamları, adı məlum olmayan qadının memarın yaxın qohumu olduğunu düşünür.
Təxminən 3500 il əvvəl öldüyü güman edilən bu qadının ağzını qorxudan, qışqırırmış kimi açmışdı. Elm adamları o vaxtdan bəri bu qeyri-adi üz ifadəsini izah etməyə çalışırlar.
Daha əvvəl qadının ağzının mumiyalanma prosesinin ehtiyatsız aparıldığı üçün açıq qaldığı iddia edilmişdi.
Ancaq yeni bir araşdırma bu nəzəriyyəni etibarsız etmək üçün yeni bir izahat və güclü dəlil təklif edir.
“Frontiers in Medicine” jurnalında dərc edilən araşdırmanı aparan qrup kompüter tomoqrafiyası və rentgen kristalloqrafiyası kimi qabaqcıl üsullardan istifadə edərək qadının dərisini, saçını və parikini araşdırıb.
Alimlər qadının təxminən 1,55 metr boyunda olduğunu və ehtimal ki, 48 yaşında öldüyünü müəyyən ediblər. Qadının ölüm səbəbini müəyyən etmək mümkün olmasa da, onun orta dərəcəli artritdən əziyyət çəkdiyi məlum olub.
Bundan əlavə, tədqiqatçılar mumiyanın bütün daxili orqanlarının hələ də yerində olduğunu və bunun qeyri-adi bir şey olduğunu bildirirlər. Araşdırmanın həmmüəllifi Qahirə Universitetindən Dr.Sahar Salim "Bu, mənim üçün sürpriz oldu. Çünki Yeni Krallıqda klassik mumiyalama metodunda (e.ə. 1550 - eramızdan əvvəl 1069) ürəkdən başqa bütün orqanlar çıxarıldı" deyib.
Tədqiqatçılar bu vəziyyətin aşağı və ya orta gəlirli seqmentlərə aid mumiyalarda görülə biləcəyini, lakin sözügedən qadının daha yüksək təbəqəyə aid olduğuna dair dəlil tapdıqlarını söyləyirlər.
Qrup mumiyalama prosesində ardıc və buxur kimi bahalı materiallardan istifadə edildiyini təsbit edib və bunun qadının əhəmiyyətli bir insan olduğuna işarə etdiyini bildirib.
Dr. Salim deyir: "Tutanxamonun məzarında həm də buxur və ardıc var idi”.
Tədqiqatçılar qadının parikində də bu maddələri aşkarlayıb və onun saçında da xına olduğunu qeyd ediblər. Bu dəlilin diqqətsiz mumiyalama nəzəriyyəsi ilə ziddiyyət təşkil etdiyini deyən komanda, qadının ifadəsinin nadir, ani formada rigor mortis səbəbiylə ola biləcəyini irəli sürür.
Rigor mortal dedikdə, insanın ölümündən sonra bədənin sərtləşməsi nəzərdə tutulur. Müstəntiqlər qadının ağrıdan qışqıraraq öldüyünü iddia edirlər.
Elm adamları qadının ölümündən sonra 18-36 saat ərzində, bədəni rahatlamadan və ya parçalanmadan əvvəl mumiyalanmış ola biləcəyini düşünürlər, buna görə də ağzı açıq qalıb.
“Biz güman edirik ki, ağızın açıq olması ağrılı ölüm və ya emosional stress nəticəsində yaranmış ola bilər və meyit spazmı ölüm zamanı üzü öz görünüşündə dondurub. Balyajçılar ağzı bağlaya bilmədilər və büzülmüş cənazəni çürümədən və ya rahatlamadan əvvəl balyaladı, bu da ölümdən sonra ağzının açıq qalmasına səbəb ola bilər”, - o deyib.
Digər tərəfdən, komanda əlavə edir ki, bunu dəqiqliklə bilmək olmaz.
Qahirədəki Amerika Universitetindən Səlimə İkram mumiyalama prosesinin 40 günə qədər davam etdiyini və yeni araşdırmada təqdim edilən izahatla razılaşmadığını deyir: “Düşünmürəm ki, bu spazm mumiyalama edən şəxsin cəhd edəcəyi bir şey olacaq".
Dr. Salim deyir ki, o, əvvəllər Qədim Misirdən başqa iki açıq ağızlı mumiyanı tədqiq edib. Onlardan birinin III Ramzesin oğlu Pentaverə aid olduğu güman edilir. Atasına sui-qəsddə iştirak etdiyi üçün boğazı kəsilərək öldürülən Pentaverin cəza olaraq pis mumiyalandığı təxmin edilir.
Digər mumiya isə I Ahmosun bacısı olduğu güman edilən şahzadə Meritamuna məxsus idi. Dr. Salim deyir ki, əvvəlki araşdırmalar şahzadənin qəfil infarktdan öldüyünü və ölüm sonrası qıcolmalar səbəbiylə dilsiz qaldığını göstərib.
