Bu adada uşaq doğmaq və ölmək yasaqdır

09:45 23.01.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Norveçin Şimal Buzlu Okeanında yerləşən Svalbard arxipelaqı sərt hava şəraitinə görə çoxları üçün sirli ərazidir. Dünyada çox az adamın ziyarət etdiyi bu bölgənin hər guşəsi kino kadrlarına bənzəyir. İlin çox hissəsini qar altında keçirən Svalbard adalarını dünyanın ən çətin bölgələrindən birinə çevirən təkcə iqlim şəraiti deyil, həm də buranın inzibati mərkəzi olan Longyearbien şəhərində tətbiq edilən bəzi qaydalardır.

Hafta.az-ın yazdığına görə, 1900-cü illərin əvvəllərində Longyearbiendə o dövrdə Skandinaviyanın ən böyük kömür mədənlərindən birinin təməli atılıb və mədənin yaxınlığında işçilər üçün qəsəbə də salınıb. 2000-ci illərdə kömür mədəni tamamilə tükənsə də, onilliklər ərzində orada yaşayan insanlar şəhərlərini tərk etmək istəməyiblər. Lakin sərt hava şəraiti həmişə şəhər üçün əsas problem olub. 120 gün günəşin parlamadığı bu qəsəbədə insanlar yaşamaq, hətta ölmək üçün bəzi qaydalar qoyurlar.

Təqvimlər 1950-ci illəri göstərirdi. Əsasən mədənçilərin yaşadığı Longyearbien şəhərində ölmək rəsmən yasaqlanıb. Bu qadağa qəribə səslənə bilər, amma qanunun əsaslandırılması kifayət qədər məntiqlidir. Əslində bu qaydanın qüvvəyə minməsinin səbəbi 1918-1920-ci illər arasında demək olar ki, bütün dünyanı əhatə edən "ispan qripi"nə əsaslanır.

Bir dövrü məhv edən ölümcül xəstəlik olan "ispan qripi" o illərdə Svalbardda yaşayanları da yoluxdurmuşdu. Kiçik adada xəstələnən və həyatını itirən insanların cəsədləri yaşayış məntəqələrində basdırılırdı. Lakin epidemiya dünyada təsirini itirəndən illər sonra Svalbardın mərkəzi olan Longyearbien şəhərində yenidən "ispan qripi" müşahidə olunub.

Səlahiyyətlilərə görə, turistlərin çox olmadığı bu bölgədə təsirini itirmiş virusun yenidən görünməsi mümkün deyildi. Hadisəni təqib edən səlahiyyətlilər, nəhayət, problemin mənbəyini tapıblar. Aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, kifayət qədər soyuq və hətta buzlaqlarla örtülmüş bu bölgədə torpağa basdırılan insan cəsədləri çürüməyib və bədənlərdəki viruslar hələ də aktiv şəkildə yaşayır. Bu vəziyyətin şəhər əhalisi üçün böyük təhlükə olduğunu görən səlahiyyətlilər məzarları uzaq ərazilərə köçürüblər.

Həmin gündən adada xəstələnmək və ölmək qadağan edilir. Yaşlılar və ölümcül xəstəliyi olanlar adadan çıxarılaraq Norveçin cənubuna göndərilib ki, daha yaxşı müalicə olunsunlar və ya öləcəksə, rahat dəfn olunsun. Longyearbiendə təsadüfən həyatını itirənlərin cəsədləri dəfn edilmək üçün kremasiya edilməlidir. Lakin bu kremasiya dövlət icazəsi olmadan həyata keçirilə bilməz.

Longyearbiendə yaşamağın ölümdən sonra ikinci qaydası doğumdur. Ölmək qadağan olunduğu kimi, şəhərdə övlad dünyaya gətirmək də olmaz. Çünki bu qəsəbədə doğuş üçün sağlam mühitin olmaması doğum edən şəxsin mümkün fəsadla ölümünə səbəb ola bilər. Əslində ölməsi yasaq olan yerdə doğuş zamanı baş verəcək fəsad da problem yaradacağı üçün ölümə aparan istənilən fəaliyyətin qadağan olduğunu söyləmək olar. Longyearbiendə hamilə qadınlar da xəstələr kimi Norveçin başqa şəhərlərinə göndərilir və orada doğuşlarına dəstək olurlar.

Doğum və ölüm kimi, Longyearbiendə qadağan edilən başqa bir təəccüblü qayda pişiklərin yaşamasına icazə verilməməsidir. Bunun səbəbi, pişiklərin yerli quşları ovlaması, onların nəslinin tükənməsinə səbəb olmasıdır.