Rusiya Ukraynada bu qədər hərbçi itirib - REAL RƏQƏMLƏR

18:05 13.05.2022 Müəllif:Azad Əliyev
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Rusiyanın Ukraynadakı itkiləri ilə bağlı müxtəlif rəqəmlər səsləndirilir. Ukrayna tərəfi bu rəqəmin 26 min, ABŞ 7-15 min, Rusiya isə 1400 olduğunu söyləyir. Bəs real göstərici necədir. Rusiyanın bu zamana qədər Ukraynada təsdiqini tapan itkilərinin sayı nə qədərdir?

Hafta.az bildirir ki, BBC Rus Xidməti açıq mənbələrə əsaslanaraq müəyyən edib ki, Ukraynadakı döyüşlər zamanı həlak olan 2336 rus əsgərinin adı artıq təsdiqlənib. Bu, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin rəsmi olaraq açıqladığı son itki rəqəmindən təxminən iki dəfə çoxdur.

BBCnin təhlili yalnız mərhumun tam adı və rütbəsi və mümkünsə dəfn olunduğu yer də daxil olmaqla, haqqında konkret məlumatları ehtiva edən hesabatlara əsaslanır.

Çox vaxt ölənlər barədə yerli hakimiyyət orqanları, hərbçilərin oxuduğu təhsil müəssisələri, eləcə də yaxınları məlumat verir. Amma bəzi itkilər ictimaiyyətə açıqlanmır, ona görə də siyahı açıq şəkildə natamamdır və Rusiya ordusunun və Ukraynadakı Milli Qvardiyanın real itkiləri daha çoxdur.

Buna baxmayaraq, toplanmış məlumatların həcmi bizə əsas tendensiyaları müəyyən etməyə və Ukraynada döyüşən Rusiya ordusu ilə baş verənləri təhlil etməyə kömək edir.

Rusiyanın Ukrayna müharibəsində həlak olan rus əsgərləri ilə bağlı mayın 12-nə olan məlumata görə, Rusiyanın 85 regionundan 84-də itkilər qeydə alınıb, ən çox ölüm faktı qeydə alınan bölgə Dağıstandır. Burada artıq 146 hərbiçinin ölümü rəsmən təsdiqlənib.

Səlahiyyətlilər bəzi itkilər barədə ictimaiyyətə məlumat vermədiyindən, BBC Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində qəbiristanlıqlarda görünən yeni qəbirləri araşdırıb.

Diqqət edilib ki, Stavropol diyarının Mixaylovsk şəhərinin qəbiristanlığında 2014-cü il fevralın 24-dən sonra həlak olan hərbçilərin dəfn yerləri ilə bağlı ayrıca xiyaban yaranıb. Hazırda bu xiyabanda artıq 26 təzə qəbir var. Hər birində Rusiya Müdafiə Nazirliyinin çələngləri və çiçəklər var, bir çox xaçlarda Hava-Desant Qüvvələrinin və hərbi kəşfiyyatın bayraqları var.

Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü başlayandan sonra həlak olan və Mixaylovskdakı bu xiyabanda dəfn edilən azı yeddi hərbçinin adı heç vaxt ictimaiyyətə açıqlanmayıb.

Kopanski fermasının ərazisində Krasnodar qəbiristanlığında hərbi qulluqçuların dəfni üçün ayrıca sahə ayrılıb. Bu barədə yerli jurnalistlərə qəbiristanlığın əməkdaşı məlumat verib. BBC bu hərbi məzarları tədqiq edərək, Ukraynada ölmüş ola biləcək ən azı 11 əsgər və zabitin məzarını tapıb. Onların 19-37 yaşları vardı, xaçların üzərində hərbi geyimdə fotoşəkillər quraşdırılıb, yaxınlıqda Rusiya Müdafiə Nazirliyinin çələngləri var. Ölən 11 nəfərdən heç birinin adı açıqlanmayıb.

Yerli jurnalistlər də bu qəbiristanlığa baş çəkib, Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü başlayandan sonra peyda olan 26 hərbi qulluqçu məzarını sayıblar. Lakin dünyasını dəyişənlərin bəzilərinin yaşı 60-dan yuxarı olduğu üçün hesablamalarda onlar nəzərə alınmyıb.

BBC-nin Ukraynada ölən 9 əsgər məzarını tapdığı Kazanda Kurqan qəbiristanlığında yeni dəfnlərin olduğu xiyaban yaranıb. İkisinin adı açıqlanmadı.

Ölən 2336 nəfərdən 443-ü kiçik leytenantdan tutmuş generala qədər olan zabitlərdir. Bu, BBC-nin müharibənin əvvəlindən bəri saxladığı Rusiya ordusunun təsdiqlənmiş itkiləri siyahısındakı bütün hərbi qulluqçuların sayının 19%-ni təşkil edir.

Oxşar tendensiya BBC-nin əvvəlki hesablamalarında da müşahidə olunub. Ukraynada həlak olan hərbçilərin daha çox cəsədlərinin Rusiyaya gətirilməsinə baxmayaraq, ölənlərin ümumi sayında zabitlərin nisbəti dəyişməyib və üçüncü aydır ki, 19-20% təşkil edir.

Bu, ölənlərin ümumi sayında zabitlərin faizinin həqiqətən də kifayət qədər yüksək olduğunu ifadə edə bilər.

"Rusiya ordusunda çavuşlar və digər kiçik rütbəli komandirlər çox vaxt yalnız texnikanı idarə edir və ya əmrləri yerinə yetirirlər, onlar praktiki olaraq heç kimə rəhbərlik etmirlər. Bu o deməkdir ki, zabitlər cəbhə xəttində döyüşə rəhbərlik etmək üçün daha çox funksiyaları öz üzərinə götürməyə məcburdurlar. Buna görə də rus Zabitin döyüşdə ölmək şansı bir çox digər orduların zabitlərinə nisbətən daha yüksəkdir,” Britaniyanın Kral Müdafiə Araşdırmaları İnstitutundan Samuel Crenny-Evans deyir.

Ekspert qeyd edir ki, rus zabitləri də rabitə problemlərinə görə risk götürməli və təhlükəli ərazilərdə daha çox vaxt keçirməli olurlar.

İndi Rusiya ordusunun təsdiqlənmiş itkiləri siyahısına iki general, 16 polkovnik (birinci dərəcəli kapitan daxil olmaqla), 37 polkovnik-leytenant, 67 mayor və kiçik leytenantdan kapitan rütbəsində 321 zabit daxildir.

Döyüşçülərin ölüm tarixini göstərən nəşrlərə əsasən, Rusiya ordusu müharibənin ilk günündə ciddi itkilər verib, Mediazona öz araşdırmasında qeyd edir (Rusiya hakimiyyəti tərəfindən xarici media agenti kimi tanınır).

Bu məlumatlara əsasən, gündəlik itkilərin sayı real mənzərəni demək olar ki, əks etdirmir, lakin bu, döyüşlərin hansı günlərdə daha intensiv getdiyini göstərir. Mediazonanın hesablamalarına görə, Rusiya martın 12-də böyük itki verə bilərdi - bu, Mariupol uğrunda gedən döyüşlərlə bağlı ola bilər, həm də fevralın 24-də - işğalın ilk günündə.

Bu məlumatları 20-ci və 21-ci əsrlərin digər münaqişələrində rus ordusunun itkiləri ilə müqayisə etmək çətindir, çünki nə Rusiya, nə də SSRİ Çeçenistan və Əfqanıstandakı müharibələr zamanı həlak olanlar haqqında ətraflı məlumat dərc etməyib.

Hətta Rusiyanın iştirak etdiyi əvvəlki münaqişələrdə itkilərin ümumi təxminləri fərqlidir. Məsələn, rəsmi versiyaya görə, Çeçenistandakı müharibələr zamanı Rusiya 11 minə yaxın hərbçisini itirib. Əsgər Anaları Komitələri İttifaqının məlumatına görə, birinci və ikinci çeçen yürüşləri zamanı 20 mindən çox əsgər və zabit həlak olub.

Təsdiqlənmiş Rusiya itkilərinin siyahısını araşdırarkən, 20% -nin, yəni təsdiqlənmiş ölənlərin beşdə birinin hava-desant qoşunlarında xidmət etdiyi üzə çıxıb.

Ölənlərin daha 18%-i motoatıcı qoşunlarda idi. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, döyüş əməliyyatları zamanı rus generalları adətən ən böyük yükü məhz ordunun bu qollarının üzərinə qoyurlar.

Lakin paraşütçülər və motoatıcılar arasında belə yüksək itki səviyyəsi əsgərlərin müasir fərdi ilk yardım dəstləri və yaralıların cəbhə xəttindən təxliyəsi üçün zəif qurulmuş sistemlə təminat problemi ilə də əlaqələndirilə bilər.

“Bu barədə nadir hallarda danışılır, lakin əsgərlərin tibbi təminatının səviyyəsi, döyüş meydanında yaralılara çevik və bacarıqlı yardım göstərmək üçün onların avadanlıqları, eləcə də həqiqətən işləyən evakuasiya sistemi müharibədə böyük rol oynayır. itkilər və sağ qalanların sayı birbaşa bundan asılıdır.Çeçenistan bunu yalnız təsdiqlədi.Ancaq indi görünən odur ki, Rusiya səhiyyə məsələlərindəki səhvləri nəzərə almayıb”,-deyə Kral Müdafiə Araşdırmaları İnstitutundan professor Sarah Ashbridge bildirib.

Hərbi pilotların ölümü ilə bağlı məlumatlar gəlməkdə davam edir. 29 hərbi pilotun (şturmanlar və təyyarə və helikopterlərin uçuş mexanikləri də daxil olmaqla) dəfn mərasimi ilə bağlı ğədumatlar məlumdur. Bunlar istənilən ordunun elitasıdır. Bir pilotun hazırlığı 10 ilə qədər çəkə bilər və 3-7 milyon dollara başa gəlir.

Təsdiq edə bildiyimiz itkilər siyahısına xüsusi təyinatlıların 63 nümayəndəsi, o cümlədən 20 QRU döyüşçüsü daxildir. Ölənlər arasında FSB-nin “Alfa” xüsusi təyinatlılarının polkovnik-leytenantı və Rusiya Qvardiyasının “Vityaz” dəstəsinin dörd döyüşçüsü də var. Bu bölmələr Rusiyada ən güclülərdən sayılır.

Moskvadan yalnız üç ölüm məlumdur, baxmayaraq ki, paytaxt sakinləri Rusiya əhalisinin təxminən 9% -ni təşkil edir.

Ukraynada həlak olan rus əsgərlərinin tabutları təkcə Rusiyanın bölgələrinə deyil, keçmiş SSRİ ölkələrinə də gəlir. BBC Tacikistanda dəfn edilmiş dörd rus ordusunun əsgərindən xəbərdardır. İki tabut Qırğızıstana aparılıb. Gürcüstandan ayrılan Cənubi Osetiyanın paytaxtı Sxinvalidə daha üç nəfər dəfn edilib.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, indi (2000-ci illərin əvvəllərindən fərqli olaraq) Rusiya ordusunda xidmət postsovet ölkələrindən olan insanlara sadələşdirilmiş sxem üzrə Rusiya vətəndaşlığını almaq imkanı vermir. Amma ordu bəzi miqrantlar üçün cəlbedici işəgötürən olaraq qalır, bəziləri isə təbliğatın təsiri altında müqavilələr bağlayır.

Oxunma sayı 6922