Sərin səhər, səmanın get-gedə aydınlanması və üfüqdə günəşin ilk şüalarının görünməsi... Bu, orucuna başlamazdan əvvəl son qurtum su içmək vaxtıdır.
Hafta.az-ın yazdığına görə, hər il milyonlarla müsəlman səbir və ibadətlə dolu olan Ramazan ayını qarşılamağa hazırlaşır. Bəs, 2025-ci ildə Ramazan ayı nə vaxt başlayacaq və necə düzgün qeyd olunacaq?
Ramazan nədir?
Ramazan ayı İslamda ən müqəddəs aydır, oruc tutmaq, namaz qılmaq və mənəvi təmizlənmə vaxtıdır. Qurani-Kərimdə (Bəqərə surəsi, 183-cü ayə) belə buyurulur: “Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib edildiyi kimi sizə də vacib edildi. Ümid olunur ki, siz təqvalı olasınız”.
Bu ayda müsəlmanlar oruc tutmaqla bədənlərini və ruhlarını təmizləyir, ibadətlərini artırır və Allaha yaxınlaşmağı hədəfləyirlər.
Ramazan ayı nə vaxt başlayır?
2025-ci ildə Ramazan ayı fevralın 28-i axşam başlayacaq və martın 29-u axşam başa çatacaq. Daha sonra martın 30-da İslam dünyası Fitr bayramını (Fitr bayramı, Qurban bayramı) qeyd edəcək.
Ramazan ayının başlanğıcı aypara və ya astronomik hesablamalara riayət etməklə müəyyən edilir. Buna görə də bəzi bölgələrdə tarixlərdə cüzi fərqlər ola bilər.
Orucun əhəmiyyəti və qaydaları
Oruc tutmaq (savm) İslamın beş şərtindən biridir. Ramazan ayında müsəlmanlar imsakdan gün batana qədər yemək, içmək və bəzi dünya ləzzətlərindən çəkinərək ibadət edirlər.
Oruc tutarkən riayət edilməli olan qaydalar:
- Niyyət etmək (Niyyət duası ixlasla qılınır);
- Yemək, içmək və cinsi əlaqədən çəkinmək (sübhdən iftara qədər);
- Qəzəbdən, pis sözlərdən, qeybətdən, yalandan və pis davranışlardan çəkinmək;
- Beş vaxt namazı tərk etməmək və mümkünsə təravih namazını qılmaq;
- Xeyriyyəçilik və əməkdaşlığa önəm vermək.
Oruc tutmaq kimlərə vacib deyil?
- Xəstə və ya qoca olub oruc tuta bilməyənlər;
- Uzun məsafə qət edənlər (80 kilometr və yuxarı);
- Hamilə və ya süd verən analar (uşağın sağlamlığı risk altında olduqda);
- Qadınlar menstruasiya və ya puerperal dövrdə olduqda;
- Əqli cəhətdən qeyri-sabit olan insanlar;
- Uşaqlar (yetkinlik yaşına çatmayanlar).
Əgər müsəlman səhhətinə görə oruc tuta bilmirsə və sonradan qəzasını tuta bilmirsə, əvəzində fidyə (bir kasıbı yedizdirəcək qədər sədəqə) verməlidir.
Ramazanda ibadət və Quran oxumaq
Ramazan ayı Qurani-Kərimin nazil olduğu ay olduğundan müsəlmanlar bu ayda daha çox Quran oxumağa çalışırlar.
- Quranı tam oxumaq istəyənlər hər gün bir surə (fəsil) oxumaqla bunu edə bilərlər.
- Təravih namazı Ramazan gecələrində xüsusi olaraq qılınan namazdır.
- Xüsusilə Ramazan ayının son on günündə dualar və zikrlər artırılır.
Qədr gecəsi: Min aydan yaxşı gecə
Ramazan ayının son on gününə təsadüf edən Qədr gecəsi Quranın nazil olduğu ən müqəddəs gecədir. Quranda belə buyurulur: “Qədr gecəsi min aydan daha xeyirlidir”. (Qədr surəsi, 97:3)
2025-ci ilin 21, 23, 25, 27 və ya 29 mart gecələrindən birində baş tutması gözlənilən bu xüsusi gecə dua, ibadət və tövbə ilə keçirilir.
İftar və sahur: Sağlam qidalanma tövsiyələri
Ramazanda ən vacib yeməklər sahur və iftardır. Sahurda istehlak edilməsi tövsiyə olunan qidalar aşağıdakılardır:
- Tam taxıllı qidalar (yulaf, tam buğda çörəyi);
- Zülal mənbələri (yumurta, qatıq, süd, pendir);
- Sağlam yağlar (zeytun yağı, avokado, qoz);
- Bol su (susuzlaşdırmanın qarşısını almaq üçün).
İftar təklifləri:
- Xurma və ya su ilə iftar etmək (Sünnə);
- Şorba və yüngül yeməklərdən başlayaraq;
- Əsas yeməklərdə balanslaşdırılmış qidalanma (tərəvəz, zülal, sağlam yağlar);
- Ağır və yağlı yeməklərdən qaçınmaq.
Fitr bayramı (İd əl-Fitr)
Ramazan ayının sonu 2025-ci il martın 30-da başlanacaq və martın 31-i axşama qədər davam edəcək Fitr bayramı ilə taclanacaq.
Bayramdan əvvəl “fitrə” (sədəka-i fitrə) vermək lazımdır ki, kasıblar bayramda sevinclə iştirak etsinlər. Bu, hər bir müsəlmana imkan daxilində yoxsullara kömək etmək imkanı verir.
Bayram səhəri:
- Qüsl dəstəmazı alınır və ən gözəl paltarlar geyilir;
- Bayram namazı qılınır;
- Ailə ağsaqqalları və qohumları ziyarət edilir;
- Kimsəsizlərə və ehtiyacı olanlara yardım edilir.
Ramazan oruc, dua, mənəvi təmizlənmə və paylaşma ayıdır. Yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, bu il orucluq martın 1-də başlayacaq, martın 29-da başa çatacaq, Ramazan bayramı isə martın 30-da qeyd olunacaq. Müsəlmanlar bu mübarək ayda oruc tutmaqla, ibadətlərini artırmaqla və xeyriyyəçilik etməklə mənəvi dünyalarını gücləndirməyə çalışacaqlar.
