Yel Universitetinin iki ildən bir dərc olunan ətraf mühitin performans indeksinə görə, Avropa ölkələri iqlim və ətraf mühit siyasətində yüksək yerləri tutub. 177 ölkənin siyahısında Estoniya birinci, Lüksemburq ikinci, Böyük Britaniya isə üçüncü sıradadır. ABŞ siyahıda 27-ci yerdə qərarlaşıb.
Hafta.az yazır ki, indeksdə ölkələr hava və suyun çirklənməsinin azaldılması, meşələrin, balıqçılığın və kənd təsərrüfatı sahələrinin dayanıqlılığı, pestisidlərin istifadəsi, istixana qazı tullantıları və ekosistemlərin qorunması da daxil olmaqla 47 ətraf mühit göstəricisi əsasında qiymətləndirilib.
Yel Universiteti tərəfindən 2002-ci ildən bəri hazırlanan ətraf mühitin performans indeksi, içməli suyun təhlükəsizliyi və turşu yağışına səbəb olan çirklənmə kimi bəzi ətraf mühit məsələlərində uzunmüddətli irəliləyişlərin əldə edildiyini ortaya qoyub. Lakin hesabata görə, iqlim böhranı ilə mübarizədə vəziyyət hələ də qeyri-kafidir. Çox az ölkə xalis sıfır emissiya öhdəliklərini yerinə yetirmək yolundadır.
Hesabatda Türkiyə 177 ölkə arasında 125-ci yerdədir. Türkiyə Yel Universitetinin 2024-cü il Ətraf Mühitin Performansı İndeksində 143-cü yerdə olub. Bu, əvvəlki indekslə müqayisədə irəliləyiş olsa da, Türkiyə hələ də siyahının aşağı yarısında qalır.
Yaponiya ilk 20-liyə daxil olan Avropadan kənarda yeganə ölkədir və 16-cı yerdə qərarlaşıb. Avstraliya 25-ci, ABŞ isə 27-ci yerdə iki pillə geridə qalıb. Siyahının sonunda,Laos, ardınca Hindistan və Banqladeş gəlir.
Hesabatda qeyd olunur ki, ABŞ Donald Tramp administrasiyası dövründə iqlim dəyişikliyi siyasətinin bəzilərini dəyişdirib. İndeks 2024-cü ilə qədər məlumatlardan istifadə etdiyi üçün Trampın son siyasətlərini deyil, Co Bayden administrasiyasının son hissəsini əks etdirir. Buna baxmayaraq, ABŞ-ın emissiyalarının 2050-ci ilə qədər xalis sıfır hədəfinə çatmaq üçün lazım olan tempdən xeyli geridə qaldığı bildirilir.
Dünyanın ən böyük karbon emissiyası olan Çin təmiz enerji sektorunda əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edib. Lakin hesabata görə, Çin hələ də elektrik enerjisinin 56 faizini ən çirkli qazıntı yanacaqlarından olan kömürdən istehsal edir. Çin həmçinin dənizin qorunması və biomüxtəliflik sahəsində də zəif nəticələr göstərib.
Böyük Britaniyanın üçüncü yerə yüksəlməsi quru və su ekosistemlərində biomüxtəlifliyin qorunması, qapalı və açıq hava hava çirkliliyinin azaldılması və istixana qazı emissiyalarının azaldılması səyləri ilə əlaqədardır.
Lakin hesabatda vurğulanıb ki, Böyük Britaniyanın reytinqi mütləq uğur deyil, digər ölkələrlə müqayisədə nisbi göstəricidir. Vurğulanan problemli sahələrə meşələrin qırılması, dib trolları və gübrə istifadəsi daxildir.
Çin indeksdə 129-cu yerə yüksəlib, lakin siyahının aşağı hissəsində qalır. Keçmişdəki aşağı reytinqləri əsasən böyük şəhərlərdə təhlükəli hava çirkliliyi ilə bağlı idi. Hesabata görə, Çin şəhərlərin yaxınlığında bir çox kömürlə işləyən elektrik stansiyalarını istismardan çıxarmaqla bu sahədə irəliləyiş əldə edib.
Hindistan meşələrin qırılması, pestisid çirklənməsi riski və okeanların mühafizəsi ərazilərindəki göstəricilərinə görə aşağı bal alıb.
İndeksin zirvəsində əsasən varlı ölkələr yer alır. Yel tədqiqatçıları qeyd ediblər ki, aşağı gəlirli ölkələr sanitariya, təmiz enerji və ətraf mühit infrastrukturuna investisiya qoymaq ehtimalı azdır.
Yel Universitetinin tədqiqatçıları bildirirlər ki, indeks ölkələr arasında ətraf mühitin qorunması ilə bağlı rəqabət yaradır. Bildirilib ki, Danimarka, Türkiyə, Oman və Konqo Demokratik Respublikası kimi ölkələrin liderləri son illər Yel komandası ilə ballarını necə artıra biləcəklərini müzakirə ediblər.
